OD WIELKIEJ HISTORII DO DROBNYCH RZECZY

Wystawa paneli na Masarykova náměstí w Benešovie proponuje niekonwencjonalne spojrzenie na przełomowy rok 1989. Historyczne urządzenia i technika ze zbiorów MUD* świadczą o przemianach życia na pograniczu dwóch epok historycznych: schyłkowego socjalizmu i nadchodzącego kapitalizmu. Listopad 1989 roku nie tylko otworzył drogę do nowej rzeczywistości społeczno-politycznej, ale przyniósł także w pełni namacalne zmiany w codziennym życiu: w przedmiotach, które nas otaczały, i w sposobie, w jaki z nich korzystaliśmy.

Transformacja postsocjalistyczna, zbiorcze określenie wszystkich zmian po listopadzie 1989 roku, wyróżnia się wyraźnym śladem w kulturze materialnej. Wiele produktów i urządzeń, które przez długie lata otaczały i towarzyszyły każdej sferze życia, w krótkim czasie zastąpiono nowymi, masowo dostępnymi i szybko rozwijającymi się sprzętami sprowadzanymi z szybko odkrywanego Zachodu. Tradycyjne, od lat sprawdzone telefony, projektory czy gramofony w kilku ujednoliconych typach nagle znalazły się w cieniu telefonów komórkowych, faksów, magnetowidów i kamer wszelkiego rodzaju i wielu odmian. Otwarcie granic i rynku oraz związany z nimi „postęp technologiczny” wpłynęły na społeczeństwo nie tylko nową estetyką i towarami konsumpcyjnymi, ale przede wszystkim lawiną nowych, dotąd nieznanych funkcji, które pod presją wszechobecnej, krzykliwej reklamy znalazły drogę do naszych domów, kieszeni i codziennego życia.

Kto dziś jeszcze pamięta, jak zakładało się szpulki do magnetofonu Sonet albo o ile łatwiej było później włożyć kasetę do walkmana? Czy wywoływaliście zdjęcia w domu, w łazience, czy nosiliście filmy do fotolabu? Pamiętacie, jak chodziliście do wypożyczalni wideo po kasety? A wiecie, jak obsługiwało się telefon tarczowy Tesla, jak długo wytrzymywała solidna Nokia 5110 na jednym ładowaniu albo ile przeciętnych pensji pochłonął zakup pierwszego komputera osobistego?

Poszczególne urządzenia uchwycone na fotografiach nie są jedynie przykładami rozwoju techniki. Są również świadectwem sposobu życia, który po 1989 roku zaczął szybko się zmieniać. Jeszcze niedawno były naturalną częścią naszych domów, miejsc pracy i czasu wolnego. Zatrzymajcie się przy panelach i odkryjcie historie rzeczy, które wraz z nami przeszły przez okres wielkich zmian społecznych.

Kurator: Jan Krajíček