Tomáš RAJLICH: Z bezpośredniej bliskości

Ekstremalna intensywność modernistycznego malarstwa wyróżniała się na skalę globalną w latach 70. wystawą Fundamental Painting w Stedelijk Museum w Amsterdamie (25 kwietnia 1975 – 22 czerwca 1975), która obejmowała Rajlicha wśród 18 amerykańskich i europejskich artystów (Robert Ryman, Agnes Martin, Robert Mangold, Gerhard Richter i inni). Twórczość Rajlicha z lat 70. i twórczość jego współczesnych, w swoim maksymalistycznym estetyzmie, w pewien sposób zamyka modernistyczny rozwój artystyczny, który rozpoczął się w drugiej połowie XIX wieku; jednakże zamiar i potencjał artystyczny tych tendencji bynajmniej nie zostały wyczerpane.

Świadczy o tym właśnie dalszy rozwój Rajlicha, zdefiniowany nie tylko rozszerzeniem koloru, ale także pewnym dystansem i postkonceptualną żartobliwością, z którą włącza do swojej pracy również chromatycznie nieskrępowane materiały „ready-made”.

Można dyskutować, czy nacisk na redukcję, potencjał intelektualny i estetyczny minimalizm spowodował w latach 70. pewną lukę między publicznością a artystami; w każdym razie jednak było jasne, że ta faza artystyczna była nie tylko artystyczną koniecznością, ale także okresem, do którego dziedzictwa, wciąż żywego, nieustannie wracamy. I nie z potrzeby rozpoznania historycznego, lecz dzięki zaskakującemu odkryciu jego skuteczności, jakości, intelektualnej błyskotliwości i abstrakcyjnej siły wyrazu. I jak pokazuje Rajlich, nadal można pracować z tym materiałem jak z aktualną i żywą sztuką.

Twórczość Rajlicha jest reprezentowana w wielu kolekcjach publicznych, na przykład: Stedelijk Museum Amsterdam, Gemeentemuseum (obecnie Kunstmuseum) Haga, Museum Boijmans Van Beuningen Rotterdam, Museum of Modern Art w Nowym Jorku, MNAM/Centre Pompidou w Paryżu, SMAK w Gandawie, National Gallery of Canada w Ottawie, National Gallery Prague. W latach 1999–2002 Rajlich był artystą-rezydentem w pracowniach MNAM/Centre Pompidou w Paryżu. Od 2010 roku mieszka i pracuje w Pradze oraz we Włoszech, w pobliżu jeziora Garda.

Martin Dostál