David Možný Nocna Zmiana

David Možný to współczesny czeski artysta wizualny, który pracuje z cyfrowo generowanymi obrazami, tworzy filmy, animacje, obiekty, a ostatnio przede wszystkim instalacje site-specific, które w szerszym ujęciu najczęściej odzwierciedlają relację człowieka, miasta i systemu. Jego aktualna twórczość w ramach sztuki współczesnej może być umiejscowiona w kontekście sztuki zorientowanej przestrzennie i technologicznie, operującej na pograniczu cyfrowej symulacji, interwencji architektonicznej i posthumanistycznej estetyki. Nadchodząca wystawa indywidualna zatytułowana NIGHT SHIFT składa się z kompleksowej instalacji przestrzennej, organicznie przenikającej przez całą główną przestrzeń wystawową Domu umění, przy czym relatywizuje lub narusza sam jego architektoniczny układ. W tych ramach – zmodyfikowanym środowisku z miejscami utrudnioną orientacją – rozmieszczone są kolejne samodzielne dzieła i częściowe zespoły instalacyjne, które treściowo podążają za pokrewnymi płaszczyznami znaczeniowymi. Już poprzez relatywizację i naruszanie fundamentalnych pewników, takich jak nasze postrzeganie przestrzeni, jej podziału czy fizycznych odległości, Možný dotyka wielu aktualnych tematów i zjawisk społecznych.

Jego instalacje mogą być odczytywane jako zmaterializowane modele infrastruktury (nie jako dokument, ale jako abstrakcyjny kondensat logiki systemowej), można je również rozumieć w ramach tendencji „expanded sculpture”, gdzie rzeźba staje się sytuacją, środowiskiem czy strukturą, która modyfikuje nasze postrzeganie przestrzeni. Istotne jest, że prace Možnego nie są tylko formalnie trójwymiarowe, ale wyrastają z modelowania cyfrowego, symulacji i logiki danych, a dopiero następnie są realizowane jako trójwymiarowe struktury, z wykorzystaniem specyficznych materiałów, których wybór z reguły odwołuje się do stopniowego wypierania przemysłu przetwórczego przez technologie cyfrowe – innymi słowy cyfrowej transformacji społeczeństwa. Jego instalacje możemy więc rozumieć również jako swoistą „archeologię przyszłości” – jako modele systemów, które są jednocześnie reliktem modernistycznej wiary i symptomem jej rozpadu. W ostatnich realizacjach Možnego widoczne jest również osłabienie perspektywy antropocentrycznej. Ludzka postać całkowicie znika lub jest zredukowana do elementu w szerszym mechanizmie; człowiek nie jest tu miarą przestrzeni, ale raczej tylko jej tymczasowym gościem. Prace Možnego można więc zaliczyć do tendencji posthumanistycznych, które w sztuce reprezentują na przykład Pierre Huyghe, Mike Nelson czy Jesse Darling. Zamiast jawnie politycznych gestów czy bezpośredniej krytyki, Možný stawia raczej na urzekającą estetykę fascynacji systemem, jego rytmem i autonomią. Jego dzieła oscylują więc między podziwem dla technologicznej precyzji a utajonym niepokojem z powodu jej autonomii. Zasadnicze jest dla niego również lokalne ramy, które czynią jego dzieła zrozumiałymi i autentycznymi oraz pozwalają mu na większą konsekwencję na poziomie analitycznym. Jego praca pozostaje więc zawsze zakotwiczona w konkretnym doświadczeniu miejskim Europy Środkowej – doświadczeniu industrializacji, jej późnej fazy i późniejszej transformacji po 1989 roku.

David Možný urodził się w 1963 roku w Brnie, gdzie ze względu na ówczesne ograniczone możliwości i tradycję rodzinną studiował później na Wydziale Pedagogicznym. Na polu sztuk plastycznych jest więc raczej samoukiem, i choć w swojej karierze artystycznej brał udział w wielu krajowych i międzynarodowych wystawach zbiorowych i przeglądach oraz za swoje prace otrzymał szereg nagród, pozostaje nadal raczej samotnikiem. Przełomowym okresem dla jego twórczości był początek nowego tysiąclecia i związana z tym masowa ekspansja technologii cyfrowych, zwłaszcza komputerów osobistych i dostępnego wówczas oprogramowania do edycji zdjęć cyfrowych i wideo. Na początku tej ery działał na brneńskiej scenie klubowej jako VJ, realizował projekcje dla przedstawień teatralnych i czytań scenicznych. Jego wczesne prace były wyraźnie inspirowane estetyką teledysków i gier komputerowych, ale także videoartem, który w tym samym czasie przeżywał na krajowej scenie nieco opóźniony rozkwit.

Wystawa odbywa się pod patronatem prezydentki miasta statutowego Brno Markéty Vaňkowej oraz starosty województwa południowomorawskiego Jana Grolicha.

Głównym partnerem medialnym wystawy jest Česká televize.

Zdjęcie ilustracyjne: Ściany ze zlikwidowanego domu spokojnej starości Nopova, które będą częścią instalacji wystawowej.