WKRÓTCE: Iskry z pieca życia – wystawa dzieł Rudolfa Dzurki

Kiedy: od 27. 11. 2026

Gdzie: Muzeum romské kultury, Bratislavská 67, Brno

Iskry z pieca życia

Wystawa obrazów Rudolfa Dzurki

Rudolf Dzurko (1941–2013) należy do najwybitniejszych przedstawicieli romskiej sztuki wizualnej drugiej połowy XX wieku. Samouk, gawędziarz i muzyk stworzył własną technikę obrazów z kolorowego szkła w kruszywie, która stała się znakiem rozpoznawczym jego twórczości. W swoich dziełach łączył osobiste wspomnienia, rodzinne historie i romską tradycję ustnego opowiadania z fantazją. Przedstawiał świat, który dobrze znał, i podejmował tematy domu, rodziny, samotności, straty i ludzkiej godności.

Wystawa Iskry z pieca życia prezentuje trzynaście obrazów, które niedawno wzbogaciły zbiory Muzeum romské kultury. Nie są ułożone chronologicznie, lecz tworzą wyobrażoną drogę przez ludzkie życie. Jej centralnym motywem jest piec – miejsce rodzinnych spotkań i bezpieczeństwa, ale także symbol ognia, który potrafi ogrzewać i niszczyć. Poszczególne obrazy zatrzymują chwile życia, wspomnienia i opowieści, w których rzeczywistość splata się z fantazją, a konkretni ludzie nabierają niemal legendarnych wymiarów.

Ważną rolę w twórczości Dzurki odgrywają pamięć rodzinna i romska tradycja opowiadania. Drzewa, instrumenty muzyczne i postacie z jego otoczenia niosą dalsze znaczenia i łączą osobiste doświadczenie z ogólniejszymi pytaniami o ludzką egzystencję. Także kruszywo szklane, które chwyta i odbija światło, zdaje się przypominać o zmienności wspomnień i ich ostrych krawędziach.

Tytuł wystawy odwołuje się do obrazu Tajemnica żółtego fartucha pod piecami życia. Z tematem drogi wiąże się też romskie słowo drom, oznaczające drogę, ale także los. Życzenie „Phundrado drom!“ – „Otwarta droga!“ wyraża pragnienie wolnej i bezpiecznej wędrówki przez życie.

Muzeum romské kultury od dawna chroni i upamiętnia artystyczne dziedzictwo Dzurki. Wystawa zaprasza zwiedzających do jego oryginalnego świata obrazów, gdzie osobiste historie spotykają się z pamięcią zbiorową i gdzie każdy może znaleźć własne powiązania.

Powstanie wystawy zostało sfinansowane przez firmę STAREZ.

Wernisaż wystawy odbędzie się 26. 11. 2026 o godz. 17 w salach wystawowych Muzeum romské kultury.

Zakup prezentowanych dzieł został sfinansowany w 2025 roku z Funduszu Akwizycji oraz programu Zintegrowany system ochrony ruchomego dziedzictwa kulturowego – Wykup przedmiotów o wyjątkowej wartości kulturowej Ministerstwa Kultury Republiki Czeskiej.