Karel Purkyně, Martwa natura z pawiem (Łup Cygana), 1861

Wyjątkowy obraz, zakupiony do zbiorów Západočeská galerie w Pilznie w 2023 roku, był wcześniej zaginiony przez ponad sześćdziesiąt lat. Jego znaczenie plasuje go wśród kilku równie kluczowych martwych natur Purkyněgo z tego okresu, na czele z Sową śnieżną z 1862 roku, które znajdują się obecnie w zbiorach Národní galerie Praha. Purkyně był jednym z pierwszych w środowisku czeskim XIX wieku, który podniósł martwą naturę do rangi szanowanego gatunku tzw. sztuki wyższej. Wynika to między innymi z wyboru tematu, nietypowo dużego formatu jak na martwą naturę, a wreszcie ogólnego monumentalnego wydźwięku dzieła. Martwa natura myśliwska odzwierciedla nowe zainteresowanie przedstawicieli realizmu programowego nature morte, zainicjowane przez jego twórcę Gustave’a Courbeta. W 1857 roku Courbet wystawił w paryskim salonie wielkoformatowy obraz Naganka: Polowanie na sarnę w lasach Wielkiej Jury (1857) z motywem upolowanej sarny, który zapoczątkował w jego twórczości całą nową serię tematyczną. Jest bardzo prawdopodobne, że Purkyně, który przebywał wówczas w Paryżu i odwiedzał ówczesne wystawy, widział ten znaczący obraz i zainspirował się nim w swojej twórczości. Prezentowane dzieło przedstawia martwe ptaki – pawia, sowę, srokę i sójkę – na tle białej ściany, na pierwszym planie widoczna jest mosiężna wabić ze świeżą gałązką kwitnącej róży z opadłymi płatkami. Malarstwo autora wyróżnia się wyrazistym, impastowym pociągnięciem pędzla, w którym widoczne są również ślady szpachli i odwrotnej strony pędzla, a jednocześnie niezwykłą kolorystyką uzyskaną dzięki połączeniu warstwowych past kolorowych z bardzo przemyślanymi podmalówkami, które dopełniają całościowy efekt kolorystyczny. Karel Purkyně, Martwa natura z pawiem (Łup Cygana), 1861 -