Ciała ziemi. Ciała nasze

Ciała ziemi. Ciała nasze – dawne i współczesne sposoby widzenia natury

Otwarcie wystawy: → 25.09 (piątek), godz. 18.00 NOMUS – Nowe Muzeum Sztuki i Gdańska Galeria Fotografii ul. Jaracza 14, Gdańsk

Wernisaż będzie tłumaczony na PJM. Wstęp wolny!

Czy materia może działać? Czy wzrost rośliny, krążenie wody, pękanie drewna lub powolny rozpad organicznej tkanki są jedynie procesami zachodzącymi w tle ludzkiej historii, czy może stanowią formę sprawczości, której przez długi czas nie potrafiliśmy dostrzec?

Od 25 września w NOMUS – Nowym Muzeum Sztuki można oglądać wystawę poświęconą historycznym i współczesnym sposobom przedstawiania natury oraz zmieniającym się relacjom między tym, co ludzkie, a tym, co pozaludzkie. To pierwsza wystawa z cyklu Każda sztuka dawna była kiedyś współczesna, który zestawia dzieła z różnych epok, by pokazać ciągłość wrażliwości i przemianę sposobu patrzenia na rzeczywistość.

Punktem wyjścia wystawy są nowożytne ryciny roślin – liści, traw i kwiatów – odczytywane nie tylko jako ilustracje naukowe, lecz także wizualne ślady zdumienia wobec samego istnienia form życia. Pokazują naturę jako autonomiczny obiekt poznania wyjęty z kontekstu użytkowego i symbolicznego, a cudowność rozumiana jest tu jako intensywność widzenia skupiona na materialnej złożoności i porządku nawet najbardziej niepozornych form biologicznych. Współczesne prace rozwijają tę postawę, przesuwając akcent z przedstawienia na relację i współistnienie. Natura nie jest już tylko oglądana, lecz staje się aktorem realnych procesów, takich jak wzrost, obieg, rozpad i regeneracja, w które włączone jest dzieło sztuki.

Natura jako sieć współzależności

– Interesuje nas natura nie jako nieruchomy obraz czy tło dla ludzkich działań, ale jako materia, która nieustannie pracuje: rośnie, krąży, nasiąka, rozpada się i regeneruje. W wielu prezentowanych pracach te procesy nie są jedynie tematem przedstawienia, lecz rzeczywiście współtworzą dzieło. Pozwala to inaczej spojrzeć na sprawczość – dostrzec, że zmiany w świecie nie są wyłącznie wynikiem ludzkich decyzji i działań – opowiada Aleksandra Grzonkowska, kuratorka wystawy.

Wystawa zadaje pytanie o to, co się zmienia, gdy natura przestaje być traktowana jako temat, tło lub zasób. Prezentowane prace pozwalają zobaczyć ją jako materię posiadającą własną dynamikę: rosnącą, nasiąkającą, krążącą, ulegającą przekształceniom i wpływającą na ludzkie ciała, gesty oraz sposoby poznania. Zamiast jednej opowieści o naturze wystawa proponuje kilka równoległych perspektyw: naukową, estetyczną, cielesną, ekologiczną i materialną.

Każda sztuka dawna była kiedyś współczesna

– Zestawienie dawnych rycin botanicznych ze sztuką współczesną pozwala zobaczyć zarówno ciągłość, jak i przemianę sposobów myślenia o naturze. Dawne przedstawienia wyrastają z uważnej obserwacji i zachwytu nad złożonością form życia. Współczesne dzieła rozwijają tę wrażliwość, ale kierują uwagę również na procesy, współistnienie i materialne zależności. Nie chodzi więc o proste przeciwstawienie dawnego i nowego spojrzenia, lecz o pokazanie, jak zmieniają się pytania, które zadajemy naturze – dodaje Maja Murawska, kuratorka wystawy.

Na wystawie zobaczymy prace Agnieszki Brzeżańskiej, Bogny Burskiej, Honoraty Martin, Teresy Murak, Alicji Patanowskiej, Agnieszki Polskiej, Łukasza Rusznicy, Zofii Sobolewskiej Ursic, Teresy Tyszkiewicz, Rafała Wilka, Liliany Zeic i Jakuba Juliana Ziółkowskiego zestawione m.in. z kanonicznymi dawnymi dziełami botanicznymi jak Flora Prussica Johannesa Loeseliusa, Kreutterbuch Pietra Andrei Mattioliego czy Zielnik Szymona Syreńskiego ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej czy osiemnastowiecznymi pracami Barbary Reginy Dietzsch i Johanna Friedricha Schulzego ze zbiorów Pracowni Grafiki i Rysunku Oddziału Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku.

Prezentowane prace pochodzą też z kolekcji sztuki PKO Banku Polskiego, Fundacji Sztuki Polskiej ING, Galerii Consonni Radziszewski, Zachęty - Narodowej Galerii Sztuki, Gdańskiej Kolekcji Sztuki Współczesnej będącej w depozycie NOMUS – Nowego Muzeum Sztuki oraz osób artystycznych zaproszonych do udziału w wystawie.

osoby artystyczne: Agnieszka Brzeżańska, Bogna Burska, Honorata Martin, Teresa Murak, Alicja Patanowska, Agnieszka Polska, Łukasz Rusznica, Zofia Sobolewska Ursic, Teresa Tyszkiewicz, Rafał Wilk, Liliana Zeic, Jakub Julian Ziółkowski kuratorki: Aleksandra Grzonkowska, Maja Murawska teksty: Aleksandra Grzonkowska, Maja Murawska identyfikacja wizualna i opracowanie graficzne wystawy: Maciej Bychowski korekta: Agnieszka Kochanowska tłumaczenie: Anna Darska korekta wersji angielskiej: Colin Phillips konserwacja: Kamila Ślefarska, Cátia Viegas-Wesołowska inwentarze: Marta Wołyńska digitalizacja i dokumentacja wizualna: Małgorzata Pajkert, Konrad Królikowski, Andrzej Leszczyński, Grzegorz Nosorowski, Kacper Skoczylas promocja i komunikacja: Paweł Burian, Agnieszka Kochanowska, Justyna Sobotka, Oliwia Szepietowska-Chmiel, Paulina Szwaj program edukacji: Kamila Glazer, Nadzieja Grabińska, Emilia Kalinowska współpraca: Alicja Andrzejewska-Zając, Maja Bieńkowska, Marta Burczyk, Małgorzata Falkowska, Dorota Liniewska-Chylińska, Małgorzata Maciakowska, Maja Mociewicz, Piotr Pietraszek, Paweł Powirski, Monika Raszewska, Krzysztof Ruciński, Daniel Starzyński, Tamara Makhalina, Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka, Anna Wojdat-Zielińska, Sławomir Wojtkowski opiekunki publiczności: Magdalena Obrębska, Elżbieta Pobłocka, Barbara Rezmer, Hanna Rokita, Anna Schick, Katarzyna Tomczyk dyrektor: Piotr Stasiowski

Program wydarzeń towarzyszących

PAŹDZIERNIK

Oprowadzanie kuratorskie 11.10 (niedziela), godz. 13:00 Aleksandra Grzonkowska / Maja Murawska

Oprowadzanie antropologiczne po wystawie „Ciała ziemi, ciała nasze” z Anną Zadrożną 27.10 (wtorek), godz. 17:00 dr Anna Zadrożna

Ćwiczenia z patrzenia 29.10 (czwartek), godz. 17:00 Ośrodek Edukacji Muzealnej

Zielone ciała. Historie organizmów, które splatają świat. Spotkanie z Anną Aksmann 29.10 (czwartek), godz. 18:00 prof. dr hab. Anna Aksmann

LISTOPAD

Socjologia jako zapis napięć i zderzeń w praktykach roślinnych. Spotkanie z Dorotą Rancew-Sikorą 12.11 (czwartek), godz. 18:00 prof. Dorota Rancew-Sikora

Oprowadzanie kuratorskie 15.11 (niedziela), godz. 13:00 Aleksandra Grzonkowska / Maja Murawska

Ciała w ruchu. Warsztaty ruchowe dla dorosłych 19.11 (czwartek), godz. 17:30 Weronika Łucyk

GRUDZIEŃ

Ćwiczenia z patrzenia 3.12 (czwartek), godz. 17:00 Ośrodek Edukacji Muzealnej

Oprowadzanie w Polskim Języku Migowym 6.12 (niedziela), godz. 13:00 Joanna Olejnik

Oprowadzanie kuratorskie 13.12 (niedziela), godz. 13:00 Aleksandra Grzonkowska / Maja Murawska

STYCZEŃ

Oprowadzanie dla Generacji 60+ 14.01 (czwartek), godz. 13:00 Ośrodek Edukacji Muzealnej

Oprowadzanie kuratorskie 24.01 (niedziela), godz. 13:00 Aleksandra Grzonkowska / Maja Murawska

LUTY

Ćwiczenia z patrzenia 18.02 (czwartek), godz. 17:00 Ośrodek Edukacji Muzealnej

Oprowadzanie kuratorskie 28.02 (niedziela), godz. 13:00 Aleksandra Grzonkowska / Maja Murawska

Alicja Patanowska, Fontanna 1. Historia o wielu splotach, słowniczek do odczytywania symboli (kliknij)

NOMUS - Ciała ziemi. Ciała nasze