Kukuczka. Potęga marzeń

Zwyciężyłem nie górę czy pogodę, lecz przede wszystkim siebie, swoją słabość i swój strach.

Wystawa „Kukuczka. Potęga marzeń” skupiona jest wokół ostatniej dekady życia Jerzego Kukuczki – czasie jego największych osiągnięć wspinaczkowych. To okres wielkich wyzwań, dzięki którym na stałe zapisał się w historii himalaizmu. Jako drugi człowiek na świecie zdobył Koronę Himalajów i Karakorum. Spośród 14 ośmiotysięczników na 11 wszedł nowymi drogami, trzy szczyty zdobył jako pierwszy zimą, 13 bez tlenu, siedem w stylu alpejskim, a jeden samotnie.

Polska lat 80. XX wieku była krajem kolejek, kartek min. na jedzenie i pustych półek w sklepach. Mięso, cukier czy papier toaletowy stanowiły towar niemal luksusowy, a inflacja skutecznie opróżniała portfele społeczeństwa. W tych warunkach Jerzy Kukuczka konsekwentnie realizował swoje pragnienie zdobycia najwyższych szczytów świata, organizował żywność, dewizy i sprzęt, budował sieć kontaktów, a czasem — dosłownie — wisiał z kolegami na przemysłowych kominach, by zarobić na kolejną wyprawę. Z determinacji Kukuczki i jemu podobnych narodziła się złota era polskiego himalaizmu.

Dla Jerzego Kukuczki góry były czymś znacznie więcej niż sportem — stanowiły przestrzeń wolności i ciągłego przekraczania własnych ograniczeń. Kukuczka kwestionował stosowanie aparatury tlenowe, zamiast klasycznych przejść i prostych dróg wybierał niezdobyte ściany.

Zgadzam się na drogi prowadzone na granicy wytrzymałości. Zgadzam się na walkę. Nagroda, którą otrzymuję za te trudy, jest niebotycznie wielka. Jest nią radość życia.

Po zdobyciu Korony Himalajów i Karakorum w 1987 roku i słynnych słowach Messnera: „Nie jesteś drugi. Jesteś WIELKI”, Jerzy Kukuczka poświęcił się Lhotse. Jesienią 1989 roku powrócił pod jej południową ścianę — monumentalną, ponad trzykilometrową barierę skały i lodu, nazywaną „ostatnim wielkim problemem Himalajów”. To tam, 24 października 1989 roku, po pęknięciu liny na ostrej krawędzi skały, zakończyła się jego ziemska droga.

Wystawa „Kukuczka. Potęga marzeń” to pierwsza tak obszerna i nowoczesna ekspozycja poświęcona jednemu z najwybitniejszych himalaistów w Polsce i na świecie. W galerii prezentujemy fotografie, dokumenty, przedmioty osobiste, które łączą się z multimediami, zabierając zwiedzających w wielowątkową podróż przez biografię Kukuczki ku najwyższym szczytom świata. Szczególne znaczenie wystawy podkreśla fakt, że prezentowana tu spuścizna Jerzego Kukuczki została w 2024 roku wpisana na prestiżową listę UNESCO „Pamięć Świata”.

To druga wystawa w Muzeum Śląskim poświęcona polskim himalaistom. Na przełomie 2023 i 2024 roku prezentowaliśmy ekspozycję archiwalnych fotografii, które wykonała Wanda Rutkiewicz podczas swoich wypraw.