GRA–NIC–A / PRZEZ POLA

Kuratorka: Klára Zářecká

Projekt wystawowy GRA–NIC–A / PRZEZ POLA otwiera nowy rozdział w twórczości artystki Jany Middleton na czeskiej scenie artystycznej. Jana Middleton od dawna mieszka i tworzy w Wielkiej Brytanii, jednak mimo międzynarodowych doświadczeń jej korzenie pozostają silnie związane z Czechami Wschodnimi.

Tytuł wystawy nawiązuje do granicy, którą artystka postrzega nie jako barierę czy ostateczny podział, lecz jako zmienną, przenikalną i tymczasową przestrzeń. Granica może ograniczać, chronić, oddzielać i łączyć. Podtytuł PRZEZ POLA zachęca do wędrówki po krajobrazie poza utartymi szlakami i przypomina o możliwości fizycznego i symbolicznego przekraczania linii, które człowiek sam tworzy.

Autorska instalacja site specific wrażliwie reaguje na architekturę i pierwotne przeznaczenie budynku Gočár Gallery jako głównego budynku młynów automatycznych, a jednocześnie na nowo rozwija tematykę krajobrazu, natury i człowieka. Autorka prowadzi tu dialog z przestrzenią, światłem, dźwiękiem i pamięcią miejsca. Instalacja jest żywa, interaktywna i niesie w sobie głęboki i medytacyjny wymiar. Bada, gdzie zaczyna się obraz i jak materiały, światło, dźwięk i widz stają się częścią dzieła. W środowisku przemysłowym szuka estetycznej kruchości, zmienności i nieoczekiwanego piękna.

Centralnym dziełem jest osiemdziesięciometrowy monumentalny rysunek na siatce, powstały jako performatywna reakcja na dźwięki młyna automatycznego. Działa jak partytura muzyczna łącząca rytm maszyny, ruch wiatru i ludzkie ciało. Zawieszony w przestrzeni, porusza się wraz z przepływem powietrza i reaguje na obecność odwiedzających. Jego struktura może przypominać detale źdźbeł i kłosów, jednak w monumentalnej skali przekształca się w abstrakcyjny krajobraz. Rysunek staje się więc nie tylko zapisem dźwięku, ale jego przestrzennym urzeczywistnieniem. Słuchanie procesów produkcyjnych stało się impulsem do powstania rysunków, które następnie zostały przetłumaczone na głos poprzez zbiorowy śpiew w żywy, kruchy organizm dźwiękowy, w którym łączy się ludzki głos, dźwięk maszyny i natury. Krajobraz, maszyna i głos łączą się tutaj w jedną całość. Nad kompozycją dźwiękową autorka współpracowała z dramaturgiem i projektantem dźwięku Ladislavem Železným, kompozytorem i muzykiem Simonem Holmesem oraz wspólnotowym eksperymentalnym chórem wokalnym Portobello Drone Choir.

Wystawa łączy dźwięk, rysunek, tekstylia, pigment i znalezione przedmioty. Codzienne materiały przekształcają się w sytuacje wizualne, przestrzenne i dźwiękowe. Projekcje na półprzezroczystym materiale otwierają temat wyboru i sortowania – co przechodzi przez sito, a co pozostaje na uboczu, jako metafora ludzkiego osądu i tworzenia granic. Widz wchodzi w dzieło własnym ciałem, a jego sylwetka staje się częścią obrazu. Wystawa stawia więc na nowo pytanie, gdzie zaczyna się dzieło sztuki i jak materiał, światło, dźwięk i ruch człowieka przyczyniają się do jego powstania. Krajobraz nie jest tu jedynie przedstawianym motywem, ale żywą, zmienną przestrzenią, która powstaje w relacji między człowiekiem, naturą, maszyną i miejscem.

KREATYWNY SZKICOWNIK

Integralną częścią wystawy jest kreatywny szkicownik, który przenosi zasadę GRA – NIC – A w codzienność i przenosi motyw PRZEZ POLA poza przestrzeń galerii.