Dobra architektura pochodzi z Plzenia: profesorowie i uczniowie niemieckiej szkoły przemysłowej w Plzeňu 1876–1928

Wystawa upamiętnia tegoroczną 150. rocznicę założenia niemieckiej państwowej szkoły przemysłowej w Plzeňu, która w swoim czasie należała wraz ze szkołą praską i liberecką do trzech najważniejszych instytucji edukacyjnych o profilu technicznym w Czechach, a w regionie plzeńskim stała się podstawą nowoczesnego kształcenia technicznego w ogóle.

Uwaga autora wystawy koncentruje się z zrozumiałych względów na kierunku budowlanym, który szkoła rozwijała obok mechaniki. Od skromnych początków w latach siedemdziesiątych XIX wieku, kiedy kadra pedagogiczna liczyła czterech nauczycieli (mimo niekorzystnego rozwoju sytuacji w Plzeňu, już wtedy przeważnie czeskim), szkoła bardzo szybko osiągnęła znakomity poziom. Wielu profesorów-architektów już około 1900 roku pracowało nad szeregiem ważnych projektów w zachodnich, południowych i północnych Czechach. Najbardziej owocnym okresem w historii szkoły była pierwsza dekada XX wieku, kiedy architekci August Helmar Tetmajer v. Przerwa i Ludwig Tremmel zdobywali liczne duże zlecenia, związane przede wszystkim z plzeńską Škodovką i pobliskimi kopalniami węgla. W zmienionej sytuacji po powstaniu samodzielnej Czechosłowacji doszło do reformy szkolnictwa przemysłowego w Plzeňu, przy czym kierunek budowlany z niemieckim jako językiem wykładowym przeniesiono w latach 1926–1928 do Děčína.

Do tego czasu absolwenci szkoły stanowili jednak przez kilkadziesiąt lat podstawę znakomitego poziomu budownictwa w południowo-zachodnich Czechach. Najbardziej zaskakujące jest jednak to, że wśród absolwentów znajdziemy rzeczywistą plejadę wybitnych architektów czeskiej narodowości, którym początkowe opanowanie specjalistycznej problematyki w języku niemieckim umożliwiło taki dalszy rozwój zawodowy, że wielu z nich szybko znalazło się wśród twórców trudnych do zastąpienia w historii Czech w ogóle. W tej grupie był na przykład autor dokończenia praskiej katedry św. Wita, w tym odnowy tamtejszej kaplicy św. Wacława, Kamil Hilbert; współpracownik Šalouna przy pomniku Jana Husa na Placu Staromiejskim, Antonín Pfeiffer; „główny” architekt Sokola i twórca jego centralnego domu Tyrša, František Krásný; oraz wreszcie jego najwybitniejszy absolwent, Jan Kotěra, który m.in. jako pedagog wykształcił dziesiątki zdolnych, samodzielnych twórców, którzy w dużej mierze stali za sukcesem czeskiej nowoczesnej architektury pierwszej połowy XX wieku.

W skład wystawy wejdą przede wszystkim reprodukcje i oryginały historycznych planów (w tym siedziby samej szkoły przy Klatovskiej třídzie) oraz fotografie wielu budowli, ale także nowo wykonany model architektoniczny (niemieckiego liceum przy ulicy Resslova 22 w Plzeňu), różne publikacje z epoki (z archiwum pierwotnej szkoły, a także podręczniki przygotowane przez pedagogów) oraz artefakty – osobliwości, wśród których szczególne miejsce zajmują historyczne modele ze zbiorów dzisiejszej plzeńskiej budowlanej szkoły przemysłowej. Zebrane informacje wykorzystuje również publikacja o tym samym tytule, która ma na celu przyczynić się do poznania ważnego etapu historii regionu, o zasięgu ogólnokrajowym i międzynarodowym, sięgającym do sąsiednich krajów niemieckojęzycznych.

Do wystawy Západočeská galerie v Plzni wydaje wraz z wydawnictwem Starý most obszerną publikację, która jest pierwszą próbą zapoznania opinii publicznej z tematem oraz – w lokalnym kontekście – z wieloma osobistościami kluczowymi dla dziejów architektury regionu i całych Czech.

Wystawa i publikacja są wynikiem działalności badawczej Badatelského centra pro výzkum architektury 19. a 20. století, które jest specjalistyczną placówką Západočeskiej galerie v Plzni.