Argus i Meduza: O nadziei w trudnych czasach

Wystawa "Argus i Meduza" to nieprawdopodobnie prawdziwa historia. A raczej jej ułamek, błysk, echo. To historia dwustuletniego obrazu, który do dziś uważany jest za jedno z najbardziej imponujących dzieł sztuki w historii. Monumentalne płótno zatytułowane "Tratwa Meduzy" (1818–1819), wiszące dziś w paryskim Luwrze, od chwili powstania nie przestaje fascynować artystów, pisarzy i innych twórców w różnych epokach, kulturach i na różnych kontynentach. Wystawa ta pokazuje, jak dzieło to pobudza wyobraźnię współczesnych artystów wizualnych, odzwierciedlając tym samym rzeczywistość dzisiejszego świata.

Kiedy w lipcu 1818 roku młody francuski artysta Théodore Géricault ogolił głowę i zamknął się w swoim paryskim atelier, był całkowicie opętany ideą przedstawienia niedawnego tragicznego wydarzenia, które wstrząsnęło francuskim społeczeństwem i wypełniło nagłówki ówczesnej prasy: Wskutek zatonięcia fregaty Méduse u wybrzeży Afryki Zachodniej, 147 członków jej załogi znalazło się bez wystarczających zapasów na prowizorycznej tratwie, którą ostatecznie opuściły szalupy ratunkowe i kapitan statku, pozostawiając ją na otwartym morzu. W ciągu następnych trzynastu dni rozbitkowie na tratwie stali się zarówno ofiarami, jak i sprawcami niewypowiedzianych okrucieństw – przemocy, morderstw, a nawet kanibalizmu. Uratowano tylko piętnastu z nich.

Géricault przez wiele miesięcy wściekle pracował, tworząc liczne szkice tego wydarzenia. W końcu zdecydował się przedstawić moment, w którym ocaleni na tratwie desperacko machają do statku ratunkowego Argus, który jest jeszcze tylko maleńkim punktem na horyzoncie. Argus i Meduza. Chwila między nadzieją a rozpaczą.

Obraz "Tratwa Meduzy" podbił artystów, których dzieła prezentowane są na tej wystawie (ale także wielu innych), swoją monumentalnością, przełomową kompozycją i wykonaniem, ale przede wszystkim epickim przedstawieniem człowieczeństwa dotkniętego nagłą katastrofą. Artyści rozumieją dzieło Géricaulta jako metaforę współczesnego świata i jego kryzysów – od wojen, pandemii czy kryzysu migracyjnego, poprzez zmiany klimatyczne, rozpad porządku społecznego, aż po osobiste traumy. Podkreślają jednak także nadzieję, ludzką niezłomność i zdolność ludzkiego gatunku do przetrwania, przede wszystkim dzięki empatii, współczuciu i spójności. MY WSZYSCY JESTEŚMY NA TRATWIE MEDUZY I TO JEST TAKŻE NASZA HISTORIA. Jak radzimy sobie z kryzysami i katastrofami, gdy nadzieja kurczy się do małego punktu na horyzoncie? Brytyjski dramaturg Tom Stoppard jednoznacznie podsumował przesłanie Tratwy Meduzy: „Jeśli nie będziemy trzymać się razem, jesteśmy w tarapatach”.

Autorka i główna kuratorka: Michaela Šilpochová Kuratorzy współpracujący: Leoš Válka, Otto M. Urban

Wystawiający artyści: Pierre-Désiré Guillemet & Étienne Antoine Eugène Ronjat (Théodore Géricault), Kader Attia, Banksy, Miquel Barceló, John Beard, Conrad Botes, Sylvie Choisnel, Tom de Freston, Martin Gerboc, Adad Hannah, Hu Jieming, Nikita Kadan, Monika & Bohuš Kubinští, David LaChapelle, Wolfe von Lenkiewicz, Paul McCarthy, Karol Radziszewski, Elfie Semotan, Marek Schovánek, Jakub Špaňhel, Jason deCaires Taylor, Bill Viola, Joel-Peter Witkin

Specjalne przedstawienie literackiego dzieła Juliana Barnesa „Wrak statku”.

Dzieła na tę wystawę zostały uprzejmie wypożyczone przez: Amiens, Musée de Picardie, Catherina and Michael Roets, Collection Baudoin Lebon, Paryż, Collection Conrad Botes, Collection of the Dalloul Art Foundation, Bejrut, Liban, David LaChapelle Studio, Equinox Gallery, Galerie Poggi, Paryż, Hu Jieming & ShanghART Gallery, Justyna Dabrowska-Bień, Louisiana Museum of Modern Art, Humlebaek, Dania, Paul McCarthy and Hauser & Wirth, Paul & Paula Smith, Pierre-François Ouellette art contemporain, Studio Semotan, Youxiantang Collection, Zeina Itaoui oraz artystów i prywatnych kolekcjonerów