Mikuláš Medek, Jan Koblasa – Mimo Zakazu

Wystawa Mimo Zakazu przedstawia, za pośrednictwem zdjęć Jiříego Hampla oraz dzieł Mikuláša Medka i Jana Koblasy z lat 1959–1963, ich legendarną ekspozycję, która odbyła się w sierpniu 1963 roku w Teplicach – w zamkowej ujeżdżalni, w ówczesnej sali wystawowej Klementa Gottwalda. W rozwoju czechosłowackiej sztuki nowoczesnej okresu powojennego stanowiła ona wydarzenie niezwykłe i przełomowe. Bezprecedensowe już choćby dlatego, że pomimo wcześniejszych zakazów niespodziewanie się odbyła, a to dzięki szczęściu tzw. łaskawego lata, które za sprawą Čestmíra Císařa, sekretarza KC Komunistycznej Partii Czechosłowacji odpowiedzialnego za masmedia, szkolnictwo, kulturę i stosunki międzynarodowe, rozluźniło ideologiczne regulacje państwowe od kwietnia do połowy września 1963 roku. Po raz pierwszy artystom udało się w ten sposób przedstawić szerokiej publiczności egzystencjalnie ukierunkowane abstrakcyjne prace, ścigane groźbami reżimu komunistycznego. Wielkoduszną, intelektualnie skoncentrowaną instalacją obrazów i rzeźb odważnie, wraz z kuratorami Věrou Linhartovą i Františkiem Šmejkalem, uderzyli w ostrożność i obłudę tutejszych stosunków artystycznych; dlatego niewielu ją przegapiło.

Aby osiągnąć podobną zgodność poglądów, obecna wystawa koncentruje się przede wszystkim na wówczas wybranych dziełach; jedynie w przypadku niedostępności niektórych z nich, prezentuje alternatywne eksponaty z danego okresu. Twórcze i ideowe koncepcje prac prowadzą do zatrzymania i refleksji; wyjaśniają, często z humorem i ironią, natrętne osobiste uczucia, lęki, troski i nadzieje niepodobne do tych, których doświadczamy obecnie.

Z zamiarem oddania hołdu sztuce i odwadze obu twórców, obecna wystawa jednocześnie przyłącza się do uczczenia setnej rocznicy urodzin Mikuláša Medka.

W opisach dzieła wystawione w Teplicach w 1963 roku są oznaczone numerami w nawiasach kwadratowych i ewentualnymi różnicami w tytule lub datowaniu, które odnoszą się do listy prac w katalogu teplickim.