Jiří Kolář: X Bienal de São Paulo

We wrześniu 1969 roku czeski artysta Jiří Kolář został jednym z ośmiu zagranicznych laureatów nagrody biennale na X. biennale w São Paulo. Wystawa, poprzez prace z czeskich kolekcji muzealnych, w tym z Galerii Narodowej w Pradze, oferuje częściową rekonstrukcję nagrodzonej prezentacji artysty, opartą na zdjęciach zachowanych w archiwum biennale. Prace uzupełniają materiały archiwalne, które ujawniają różne aspekty jego udziału w prestiżowym, ale także kontrowersyjnym biennale.

Od momentu powstania w 1951 roku biennale w São Paulo było miejscem spotkań sztuki z Ameryki Południowej i Północnej, Europy Zachodniej, a później także Bloku Wschodniego i Globalnego Południa. Od pierwszego udziału w 1957 roku do dziesiątej edycji w 1969 roku kuratorem wystaw czechosłowackich był Jiří Kotalík, od 1967 roku dyrektor Galerii Narodowej w Pradze. Na dziesiątej edycji, współkuratorowanej przez słowackiego historyka sztuki Mariana Várossa, Czechosłowację reprezentowali, oprócz Jiříego Kolářa, także czescy artyści František Ronovský i Jiří Novák oraz ich słowaccy koledzy Miloš Urbásek, Milan Dobeš i Michal Jakabčic. Chociaż ich prace odzwierciedlały różne podejścia do sztuki w okresie, który doprowadził do Praskiej Wiosny, zostały wystawione w São Paulo ponad rok po inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację.

W historii biennale dziesiąta edycja jest niesławna przede wszystkim ze względu na bojkot, podczas którego wielu brazylijskich i zagranicznych artystów protestowało przeciwko cenzurze i łamaniu praw człowieka przez brazylijską dyktaturę wojskową. Chociaż czechosłowaccy urzędnicy państwowi wiedzieli o bojkocie, nie jest jasne, w jakim stopniu sami artyści byli o nim poinformowani. Decyzja Jiříego Kolářa o odmowie udzielenia wywiadu dla czasopisma Výtvarná práce może być zatem postrzegana jako możliwa manifestacja znaczącego milczenia. Krótko potem artysta padł ofiarą prześladowań ze strony czechosłowackich władz państwowych. Wystawa, między innymi, stawia pytania dotyczące pozycji artystów działających w skomplikowanych warunkach politycznych, nie tylko w kraju, ale także w miejscach, gdzie ich prace są wystawiane.

Miejsce: Veletržní palác Galerii Narodowej w Pradze, 2. piętro, ekspozycja 1939–2021: Konec černobílé doby

Kurator: Rado Ištok