Świat grzybów, porostów i roślin

Nowa wystawa na drugim piętrze zabytkowego budynku prezentuje różnorodność grzybów, porostów i roślin z Czech i świata – od form mikroskopijnych po drzewa oraz grzyby jadalne i niejadalne. Zapoznasz się z ich systemem, strategiami życiowymi oraz tym, jak wpływają na nasze codzienne życie. Próbki rzadkich zielników, modeli i interaktywne elementy poprowadzą Cię przez ten cichy, ale niezbędny świat.

Sala grzybów

Czy wiesz, że grzyby to nie tylko borowiki i muchomory, ale mogą wyglądać zupełnie inaczej? U nas znajdziesz wszystkie główne typy owocników grzybów. Czy domyślasz się, że głównym ciałem grzybów nie są owocniki, które zbieramy, ale grzybnia, której zazwyczaj nie widzimy? U nas w muzeum zobaczysz ją kilka razy. Na powierzchni dużego pnia z lasów szumawskich przekonasz się, że grzyby zachowują się podobnie jak my ludzie – również wyznaczają swoje terytorium za pomocą „ogrodzeń” z własnej grzybni.

Kto nie zdoła zebrać grzybów w naturze, może zajrzeć do nas. Może zobaczy liofilizowaną boczniaka, która wyrosła z bloku słomy. Pozna, gdzie wszędzie człowiek spotyka się z grzybami w swoim życiu. A kto zatęskni za borowikami, wreszcie otrzyma odpowiedź na pytanie, jak szybko rosną. Wszystko to i wiele więcej w jednej jedynej sali grzybów.

Sala porostów

W sali porostów spotkasz również grzyby, które jednak „zaprosiły do drużyny” glon, i razem stworzyły organizm, który może żyć prawie wszędzie.

Porosty dzięki połączeniu grzyba workowego i glonu lub sinicy potrafią zasiedlać różnorodne siedliska. Dlatego możemy je obserwować nie tylko na drzewach (epifityczne), skałach (naskalne) czy glebie (naziemne), ale także na substratach stworzonych przez człowieka. Czy wiedziałeś, że porosty mogą porastać nawet karoserie samochodów lub szkło? Jednocześnie możliwe jest, na podstawie (nie)obecności niektórych gatunków lub rodzajów porostów (Usnea, Bryoria), określenie stopnia zanieczyszczenia powietrza na danym obszarze.

Rodzaj środowiska, w którym rosną porosty, kształtuje nie tylko skład gatunkowy porostów, ale także wygląd plechy porostowej. Dlatego rozróżniamy porosty proszkowate, skorupiaste, listkowate i krzaczkowate. Ze wszystkimi typami plech zapoznasz się podczas wizyty na wystawie.

Glony lub sinice stanowią w ramach symbiozy tzw. fotobiont, w którym zachodzi fotosynteza, podobnie jak u roślin naczyniowych – dlatego porosty nie są organizmami pasożytniczymi. W przeciwieństwie do roślin naczyniowych porosty są jednak zdolne do fotosyntezy również zimą, w niektórych przypadkach nawet w okresie mrozu lub pod pokrywą śnieżną!

Porosty można znaleźć w naturze w niezmienionej formie również w miesiącach jesiennych i zimowych. Wykorzystują to ludzie w krajach nordyckich, gdzie obficie rosną krzaczkowate gatunki porostów z rodzaju Cladonia (chrobotek). Przede wszystkim porost Cladonia stellaris (chrobotek gwiaździsty) jest zbierany do celów dekoracyjnych – na przykład do tworzenia wieńców adwentowych. Ze względu na to, że porosty są bardzo wolno rosnącymi organizmami, odradzamy tę aktywność w naszych regionach.

Sala roślin

Sala roślin prezentuje to, co najciekawsze w królestwie roślin. Co może się wydarzyć za 500 lat? Przyjdź i zapytaj naszego dębu. Każdy jasny i ciemny krąg opowiada historię jednego roku, od wiosennego przebudzenia do zimowego snu.

Odkryj z nami, jak pomysłowo rośliny potrafią rozprzestrzeniać się po świecie. Czekają na ciebie nasiona alsomitry podobne do szybowców unoszące się w powietrzu, owoce uncariny uzbrojone w ostre pazury, które potrafią przyczepić się nawet do nagiej skóry, lub skulone róże jerychońskie, które chronią swoje nasiona przed trudnymi warunkami pustyni i czekają na nadejście deszczu. Czy wiesz, które nasiona są największe, a które najmniejsze na świecie? U nas zobaczysz je obok siebie – olbrzymie nasiona palmy seszelskiej i mikroskopijne nasiona orchidei lekkie jak pył.

Czym byłyby rośliny bez słońca? Odkrycie fotosyntezy wywołało rewolucję i całkowicie zmieniło oblicze ziemi. W wyścigu o światło rośliny opracowały różne strategie. Drzewa postawiły na twarde drewno i wysokie pnie. Ale jak wyglądają łodygi lian, paproci drzewiastych czy kaktusów? Daj się oczarować nieoczekiwanie piękną strukturą ich pędów, tak odmienną od regularnych słojów drzew.

Myślisz, że zielniki są nudne? Zielnikowa galeria z majestatycznym liściem palmy przekona Cię o czymś innym.

Dla dzieci

Wszystkie sale ekspozycji ożywia interaktywne elementy, animacje i projekcje, które zainteresują zarówno dzieci, jak i dorosłych. W sali poświęconej grzybom możesz na interaktywnej ścianie podświetlać różne typy grzybni lub oglądać film poklatkowy wzrostu borowika w lesie. W części poświęconej porostom możesz dotknąć kamienia porośniętego porostem lub za pomocą podświetlenia poszczególnych części szczegółowo obejrzeć przekrój jego plechy. Sala roślin oferuje animację fotosyntezy, projekcje pełne ciekawostek ze świata flory, a także lupę, dzięki której porównasz najmniejsze i największe nasiona królestwa roślin.