Zabytki kamieniarstwa w Czechach od XI do XIX wieku

Ekspozycja jest ZAMKNIĘTA do odwołania.

Ekspozycja Lapidarium Muzeum Narodowego, zatytułowana „Zabytki kamieniarstwa w Czechach od XI do XIX wieku”, wprowadza zwiedzających w początkowych witrynach w sposób wydobycia, użycia i obróbki skał wykorzystywanych do prac kamieniarskich oraz w pielęgnację uszkodzonych artefaktów kamiennych.

W kolejnych salach prezentuje w chronologicznym porządku od końca XI do końca XIX wieku zabytki pochodzące z rąk zwykłych i wybitnych kamieniarzy oraz przeciętnych i najlepszych rzeźbiarzy. Znajdziemy tu proste i bogato zdobione elementy architektoniczne, takie jak słupki, okna, portale, zworniki, klucze sklepienne, rzygacze, fiale, konsole, baldachimy, a także ryte i reliefowe nagrobki, zbiorniki wodne i fontanny, płyty pamiątkowe, reliefy, wazy i rzeźby ogrodowe, grupy rzeźbiarskie i pomniki itp.

Wśród eksponatów znajduje się wiele dzieł, które należą do najwybitniejszych przejawów artystycznych w historii czeskiej sztuki plastycznej. Wymieńmy choćby najbardziej znane z nich: tympanon z Oldříš, najstarszy monumentalny relief na ziemiach czeskich (nr kat. 51), wspaniały i historycznie cenny nagrobek dziecięcy Przemyślidki Guty II. (75), tzw. bluszcze kouřimskie, najstarszą zachowaną rzeźbę przestrzenną z terenu Czech (76), zespół rytych nagrobków z Ostrova u Davle (95-103), wybitne rzeźby z pracowni Petra Parléřa, zdobiące pierwotnie Staromiejską Wieżę Mostową (179-186), tors popularnego Bruncvíka z Mostu Karola (215), części renesansowej fontanny Krocína z Rynku Staromiejskiego (251), resztki najstarszej kolumny maryjnej w Czechach, stworzonej przez Jana Jiří Bendla w 1650 roku dla Rynku Staromiejskiego (276-288), konny pomnik św. Wacława tego samego autora, przeznaczony dla praskiego Targu Końskiego, dzisiejszego Placu Wacława (295), kilka grup rzeźbiarskich pierwotnie zdobiących Most Karola, stworzonych przez Ottavia Mostę, Jana Brokoffa, Matěja Václava Jäckela, Ferdinanda Maxmiliána Brokoffa i Matyáša Bernarda Brauna (301, 314, 315, 319-321).

Wśród innych wybitnych dzieł znajduje się pozłacana statua NMP z kolumny morowej na placu Hradczańskim autorstwa F. M. Brokoffa (334), figuralna fontanna Brüderle z Lorety (354), klasycystyczne rzeźby Ignáca Františka Platzera z praskiego pałacu Goltz-Kinskych (377-380), empire'owa fontanna z Uhelného trhu w Pradze autorstwa Františka Xavera Lederera (383), tzw. Podomek Josefa Malínskiego (388) czy figuralne nagrobki Václava Prachnera (390-391). Godne uwagi są również dwa z najstarszych praskich pomników z brązu, celebrujące cesarza Franciszka I i marszałka Radetzky'ego, dzieła braci Max (399 i 404).

Zabytki zgromadzone w Lapidarium Muzeum Narodowego pochodzą w większości z budynków zburzonych podczas wielkiej fali asanacji, która dotknęła Pragę na przełomie XIX i XX wieku. Wiele egzemplarzy pochodzi z remontowanych kościołów, niektóre zostały usunięte ze swoich miejsc, ponieważ straciły swoją pierwotną funkcję (fontanny, pomniki), wiele zostało zniszczonych przez katastrofy naturalne lub po prostu zestarzały się i ze względu na zły stan zostały zastąpione kopiami.

Znaczące zespoły zostały pozyskane w wyniku badań archeologicznych prowadzonych przez muzeum (Ostrov u Davle, Vyšehrad), niektóre egzemplarze pochodzą również z przypadkowych znalezisk w terenie. Obecnie, gdy z powodu pogarszającego się klimatu zabytki kamienne niszczeją w coraz szybszym tempie, do Lapidarium trafiają przede wszystkim zagrożone oryginały, zastępowane na miejscu kopiami. W 1997 roku Lapidarium zostało w międzynarodowym konkursie zaliczone do 10 najpiękniejszych ekspozycji muzealnych w Europie.

Ekspozycją fachowo zarządza Dział Starszej Historii Czeskiej Muzeum Historycznego Muzeum Narodowego.