DEVADE: Architektura Pragi między rygorem a dyskoteką

Na dziedzictwo architektoniczne lat dziewięćdziesiątych czasami mamy tendencję patrzeć nieco krzywym okiem. Z tym okresem często kojarzymy szalone imprezy, luźne konwencje społeczno-polityczne i ogólny optymizm, który przejawiał się również w projektach budowlanych. W rzeczywistości jednak ówczesna architektura nie była tak „dzika”, jak moglibyśmy sądzić – lepiej definiuje ją pozycja między dwoma estetycznymi biegunami: między „rygorem” inspirowanym modernizmem międzywojennym czy funkcjonalizmem a „dyskoteką” w postaci swobodnie rozbawionego postmodernizmu podziwianego Zachodu. Współczesne środowisko architektów z tamtego okresu podkreśla właśnie powrót do surowych proporcji, uczciwych materiałów i budowli o świadomym charakterze. Szerszej publiczności z kolei bardziej utrwaliła się w pamięci ta „dyskoteka”: jaskrawe kształty, złote ramy i obnoszenie się z pieniędzmi. Jednak to właśnie te dwie perspektywy oraz ich wzajemne przenikanie się i rywalizacja tworzą fascynujący obraz lat dziewięćdziesiątych w architekturze.

Wystawa zaprezentowała trzydzieści wybranych budynków zrealizowanych na terenie Pragi w latach 1989–2004 i śledziła również okoliczności ich powstania: funkcjonowanie stowarzyszeń zawodowych, pojawienie się pierwszych marketów budowlanych czy to, jak o architekturze mówiła reprezentacja polityczna. Szerszy kontekst społeczny tamtych czasów przedstawiła wielkoformatowa projekcja złożona z materiałów archiwalnych Czeskiej Telewizji i zbioru aktualnych fotografii. Treść projekcji mogli oglądać zwiedzający z uroczystych krzeseł Olga, które w latach dziewięćdziesiątych zaprojektował Bořek Šípek do Sali Hiszpańskiej Zamku Praskiego. Naprzeciwko ściany projekcyjnej znajdowała się duża oś czasu opisująca główne kamienie milowe epoki. Towarzyszyły im tzw. memy, czyli satyryczne ilustracje autorstwa kolektywu Dynamický blok, które naśladowały i ironizowały estetykę lat dziewięćdziesiątych. „Kształtowanie” ówczesnej architektury i designu można było następnie przypomnieć sobie w oryginalnej formie – kolażu ówczesnych reklam.

Treść wystawy DEVADE: Architektura Pragi między rygorem a dyskoteką opierała się na książce o tym samym tytule autorów Matěja Beránka, Jana Bureša, Radka Šrettra Úlehly i Adéli Vaculíkovej, wydanej równocześnie z wystawą przez wydawnictwo IPR Praha.