Autoportret, portret

English below

Gdy myślimy o twórczości Edwarda Dwurnika, jednego z najwybitniejszych i najpłodniejszych polskich artystów ostatnich dekad, na myśl przychodzą ukazane z lotu ptaka miasta, barwne portrety mieszkańców Polski Ludowej, mroczne sceny z czasów stanu wojennego oraz rzędy czerwonych i żółtych tulipanów. Kiedy jednak przyjrzymy się bliżej dorobkowi malarza, okazuje się, że w zdecydowanej większości jego prac pojawia się ludzka twarz. Ukazywana na wiele różnych sposobów, mniej lub bardziej szczegółowo, pozostaje zawsze czytelna i istotna. Dotyczy to zarówno obrazów na płótnie, jak i prac na papierze. To człowiek i różnorodność ludzkich emocji najbardziej interesowały artystę, który swoją twórczością „pragnął wystawić pomnik” zwykłym ludziom. Zainteresowanie to podziela również Apolonia Dwurnik, uczennica Edwarda, a prywatnie jego córka. Właśnie o tym wspólnym zainteresowaniu opowiada wystawa prac Apolonii i Edwarda Dwurników w Galerii Rzecznej w Rybniku.

Punktem wyjścia dla rybnickiej prezentacji jest seria wczesnych autoportretów Edwarda Dwurnika wykonanych ołówkiem na niewielkich kartkach papieru w 1966 roku.

Dwudziestotrzyletni wówczas artysta przygląda się sobie w lustrze i krótkimi niecierpliwymi pociągnięciami ołówka odwzorowuje na kartce swoje rysy, fryzurę, koszulę, w którą jest ubrany i rysującą rękę. Kameralne autoportrety ukazują uczącego się warsztatu studenta warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Powstały w tym samym czasie malarski autoportret utrzymany w ciemnych zieleniach stanowi swoiste podsumowanie ołówkowych szkiców. Obraz został namalowany z wyczuwalnym mozołem, wielowarstwowo, gęstą farbą, bez lekkości i swobody, które pojawią się w późniejszych pracach.

Portret i studium twarzy od zarania należą do podstawowego repertuaru nauki rysunku i malarstwa.

Nic więc dziwnego, że we wczesnej młodości autoportret i portret zajmują ważne miejsce w dorobku artysty. Dwurnik nie traci ani chwili, cały czas rysuje. Kiedy jest sam, rysuje siebie, a gdy przebywa wśród ludzi, rysuje właśnie ich. Szkicuje sceny na uczelni i w kawiarni, studentów podczas plenerów i matkę w kuchni. Pełnym wdzięku przykładem tych plenerowych portretów jest seria rysunkowa z 1967 roku zatytułowana „Ewa i Przemyk”. Wizerunki Ewy i Przemysława, z którymi Edward Dwurnik studiował i się przyjaźnił, są jednocześnie czułe i precyzyjne. Młodzi adepci ASP, uchwyceni jakby mimochodem, podczas swobodnej rozmowy, stają się dla Dwurnika pretekstem do poszukiwania wizualnego języka, którym będzie mógł opowiadać o człowieku.

Tych wizualnych opowieści powstaje wiele. Na wystawie prezentujemy rysunki z trzech cykli z lat siedemdziesiątych: „Moi bohaterowie”, „Spojrzenia” oraz „Frustracje”. Sportretowani na nich ludzie są ukazani już bardziej schematycznie i ekspresyjnie. Artysta korzysta ze zdobytego doświadczenia i na bazie wcześniejszych obserwacji modela tworzy wyobrażone typy ludzkie. Do kompozycji wprowadza także kolor, dynamizując całość. Mężczyźni i kobiety różnią się nie tylko rysami i fryzurami, lecz także przeżywanymi emocjami. Jest tu sugerowana już przez tytuł jednej z serii frustracja, ale dyskretnie zaznaczone zostają również m.in. złość, zazdrość, antypatia, rozbawienie, zdziwienie czy zaciekawienie. Zbiór rysunków staje się rodzajem łamigłówki, w której kolejnym postaciom możemy przypisywać różne emocje i samodzielnie odgadywać, o czym opowiada artysta.

Dwurnika interesowała kondycja społeczeństwa, ujawniająca się w indywidualnych historiach.

Dlatego wplatał historie i portrety konkretnych osób w większe cykle tematyczne oraz bardziej złożone kompozycje malarskie. Na wystawie praktykę tę sygnalizuje obraz „Jerzyk i Elza” z 1991 roku, należący do cyklu „Sportowcy”. To prosta scena rodzajowa: znajomy malarza, niejaki Jerzyk, został sportretowany przy pracy; napełnia gazem syfony. Obok niego stoi kobieta w czerwonej sukience z małą dziewczynką, z którą zapewne właśnie wróciła ze szkoły.

W dorobku artysty prominentne miejsce zajmuje cykl malarski zatytułowany po prostu „Portret’’. To popis wnikliwej obserwacji modela i malarskiego talentu. Bo w tej fascynującej serii artysta zatrzymuje na płótnie nie tylko fizys i psyche modela. Za każdym razem po zakończeniu zadania portrecisty chwyta cieńszy pędzel i na tym samym płótnie w wolnym miejscu zapisuje imię i nazwisko modela / modelki oraz wszelkie podane mu ważne fakty dotyczące danej osoby. Na portrecie Anny Gierzyńskiej, teściowej artysty, czytamy zatem, że jest związana z czterema miastami („Krakowianka, Warszawianka, Rypinianka, Torunianka”), a na portrecie jej męża Kazimierza, że jest adwokatem i ma 64 lata. Wszystkie te i inne informacje, odręcznie precyzyjnie napisane w przestrzeni właściwego portretu z jednej strony dopowiadają i dookreślają główny temat czyli konkretną jednostkę, która ma nie tylko twarz i ubiór, lecz także imię, nazwisko, wykształcenie, zawód, rodzinę, hobby, etc. Z drugiej strony liternictwo dekoruje i uwspółcześnia niemalże XIX-wieczne portrety, którymi byłyby te obrazy bez tego elementu.

Jednakże w późnym okresie twórczości Dwurnik maluje szereg portretów uproszczonych i ekspresyjnych, pozbawionych rozbudowanej warstwy tekstualnej. Na wystawie prezentujemy dwa autoportrety z 2007 roku oraz trzy monochromatyczne portrety wybitnych pisarzy z 2005 roku (Margaret Atwood, Marguerite Duras, Joseph Conrad). Są tu także dwa portrety grupowe z lat dwutysięcznych: „Piramida” oraz „Dunin Masłowska”. Należą do nieformalnej serii wizerunków różnych osób trzymających się nawzajem na rękach (cykl „Dwudziesty piąty”). Zgodnie z charakterem rybnickiej wystawy występuje tu motyw rodzinny: na pierwszym widzimy żonę artysty Teresę trzymającą na rękach męża, na którego ramionach siedzi córka Pola. Na drugim warszawski wydawca i literaturoznawca Paweł Dunin-Wąsowicz trzyma na rękach pisarkę Dorotę Masłowską.

Wystawa jest prezentacją wybranych realizacji portretowych Edwarda Dwurnika oraz Apolonii (Poli) Dwurnik.

Pola znana jest rybnickiej publiczności jako autorka historii rysunkowej „Pan Marcin”, którą pokazała w 2019 roku w Teatrze Ziemi Rybnickiej na wystawie „Dziewczyna z Rybnika”. Było to 31 rysunków opowiadających o spotkaniu z poetą Marcinem Świetlickim w katowickim Jazzklubie Hipnoza. Głównym elementem tych prac był komiksowy autoportret artystki. Wystawa w Galerii Rzecznej rozwija ten wątek. Na autoportretach, wykonanych w 2025 roku w tej samej co „Pan Marcin” technice gwaszowej, Apolonia mocuje się z własnym wizerunkiem. Podobnie jak jej ojciec sześćdziesiąt lat wcześniej, analizuje odbicie w lustrze, ale jej podejście różni się od skromnych autoportretów Edwarda. Apolonia stroi miny, szczerzy zęby, wystawia język i wytrzeszcza oczy. Bo to wizerunki dojrzałej, prawie 47-letniej artystki, która z łobuzerską dezynwolturą bawi się prastarym tematem. To samo niegrzeczne podejście odnajdujemy w późnych autoportretach Edwarda. Ale gdy cofniemy się w czasie do „Autoportretu Apolonii w wieku 19 lat”, ujrzymy tę samą pokorną uwagę, z jaką Edward rysował siebie w 1966.

Prawdziwą „galerią portretu” pędzla Poli Dwurnik jest seria „Dwunastu mężów Apolonii” z lat 2014-2019.

Jest to dwanaście męskich portretów uosabiających dwanaście kolejnych miesięcy (od stycznia do grudnia), dwanaście etapów ludzkiego życia i dwanaście stanów umysłu. W tych różnorodnych wizerunkach można odnaleźć liczne odwołania do zachodnioeuropejskiej historii malarstwa portretowego, a także wiele motywów z popkultury.

Jeszcze liczniejszą galerią portretu warszawskiej artystki jest tworzona przez nią od 2008 roku seria malarska „Główki”. Składają się na nią bardziej lub mniej stylizowane olejne autoportrety i portrety różnych osób w niewielkim kwadratowym formacie 30 x 30 cm. Na wystawie pokazujemy osiem z nich.

Motywy fantastyczne i literackie, typowe dla malarskiej twórczości Poli Dwurnik znajdziemy także w jej działalności portretowej.

„Pokłon zwierząt” (2015) to trawestacja ryciny Wilhelma Kaulbacha ilustrującej poemat Johanna Wolfganga Goethego „Lis Przechera”. Na królewskim tronie widzimy czarownicę Alcynę, adorowaną przez zwierzęta. Królewski charakter mają także dwa najnowsze rysunkowe autoportrety artystki: „Królowa malarstwa z głowami” i „Królowa malarstwa z Kusamą”. Poza charakterystycznym dla Apolonii motywem królowej malarstwa, mamy tu także typowy dla niej kolaż wielu twarzy wyciętych z innych własnych prac, doprawiony głowami wyciętymi z polskich znaczków pocztowych.

Edward wielokrotnie malował i rysował swoją córkę.

Na wystawie zobaczymy jej trzy portrety. Pierwszy to nigdy wcześniej niepokazywany publicznie klasyczny portret siedzący, do którego Pola pozowała w wieku niespełna 11 lat. Drugi to malowany z wyobraźni portret w obrazie „Piramida”. Trzecim jest mały zgrabny rysunek „Kolacja po wywiadówce’’ wykonany przez Dwurnika spontanicznie przy stole podczas tytułowej kolacji. Apolonia również wielokrotnie portretowała ojca, a na rybnicką wystawę stworzyła obraz „Autoportret, autoportret”, na którym z rozwianym włosem prezentuje widzom wczesne ołówkowe autoportrety ojca.

Apolonia Dwurnik i Edward Dwurnik, córka i ojciec, uczennica i nauczyciel. Gdy Pola była małą dziewczynką całe dnie przesiadywała w pracowni taty i ochoczo wyciągała rękę po pędzel. Gdy miała pięć lat, w 1984 roku, wspólnie namalowali kilka wielkoformatowych obrazów. Jeden z nich, „Po trzydziestu pięciu latach” włączyliśmy do naszej prezentacji. Dolna partia płótna, jasna i barwna, to wizerunki kilku osób, namalowane przez Polę. Górną część obrazu spowija mrok, a z głów wyzierających z ciemności wyrastają krzyże. Skontrastowanie radosnej kreski dziecka z ponurą powagą obrazu dorosłego nadaje pracy głęboko egzystencjalną wymowę. Tytułowe trzydzieści pięć lat różnicy wieku między autorami opowiada o upływie czasu i zmieniającej się wraz z nim perspektywie na świat. Przy czym użyte przez autorów środki są proste: ludzka sylwetka, ludzka twarz i ekspresja barw.

Za życia Edward Dwurnik miał około sto wystaw indywidualnych i wziął udział w ponad trzystu wystawach zbiorowych ale tylko raz zestawiono jego sztukę z pracami Poli Dwurnik.

Wystawa ta odbyła się w legendarnej „Pracowni Dziekanka” w Warszawie jesienią 1985 roku. Pola miała wówczas sześć lat i była to pierwsza wystawa w jej życiu. Pokazano na niej rysunki i grafiki Edwarda poddane „interwencjom” wizualnym Poli, wykonanym za pomocą ołówka i kredki oraz wiele rysunków samej Poli, która w tym czasie intensywnie rysowała własne historie o zwierzętach i ludziach.

Od tej wystawy upłynęło czterdzieści lat. Edwardowi i Poli wielokrotnie proponowano wspólną wystawę, ale Pola nigdy więcej się na taką prezentację nie zgodziła. Choć zawsze w kontakcie i przyjaźni z ojcem, skoncentrowała się na własnej drodze twórczej, indywidualnej i niezależnej od działalności i kariery ojca.

Wystawa w Rybniku jest pierwszą po czterdziestu latach publiczną prezentacja prac ojca i córki.

Apolonia Dwurnik

Tekst kuratorski do odsłuchania nagrany przez Polę Dwurnik

Edward Dwurnik

Edward Dwurnik to jeden z najwybitniejszych polskich artystów wizualnych drugiej połowy XX wieku. Urodził się 19 kwietnia 1943 roku w Radzyminie koło Warszawy. W latach 1963-70 studiował malarstwo, grafikę i rzeźbę na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Dyplom obronił w 1970 roku w pracowni malarstwa profesora Eugeniusza Eibischa. Podczas studiów, w 1965 roku zetknął się z twórczością artysty samouka Nikifora Krynickiego (Epifaniusza Drowniaka). Zafascynowany kreską Nikifora przyjął zbliżony styl obrazowania charakteryzujący się płaską plamą barwną i obwodzacym ją wyraźnym konturem. Styl ten rozwijał i modyfikował przez całe życie. Byłniezwykle pracowity i bardzo płodny. Stworzył ponad 8 tysięcy prac na płótnie i blisko 22 tysiące prac na papierze. Jest obecny we wszystkich kolekcjach publicznych w Polsce oraz w wielu muzeach na świecie.

Edward Dwurnik tworzył rozbudowane cykle malarskie, z których najbardziej znane to „Podróże autostopem” ukazujące miasta z lotu ptaka, „Sportowcy” czyli barwny portret Polaków epoki PRL-u oraz „Robotnicy”, cykl dokumentujący walkę polskiego społeczeństwa z komunistyczną władzą. Inne serie malarskie artysty to błękitne morskie pejzaże, kwiatowe kompozycje, a także abstrakcje.

Edward Dwurnik malował w ciągu dnia, wieczorami zaś rysował. Każdy z jego cykli malarskich znajduje odbicie w wielu rysunkowych, graficznych, gwaszowych i kolażowych kompozycjach na papierze.

Wśród najważniejszych wystaw, na których były pokazywane prace Edwarda Dwurnika są: „documenta 7” w Kassel (1982), „Nouvelle Biennale de Paris” w Paryżu (1985), „Der Riss im Raum” w Martin-Gropius-Bau w Berlinie (1994-1995), „Uważaj wychodząc z własnych snów. Możesz się znaleźć w cudzych” w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie, „Obok. Polska – Niemcy. 1000 lat historii w sztuce” w Martin-Gropius-Bau w Berlinie (2011) oraz „Future Present” w Schaulager w Bazylei (2015). Obecnie w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie trwa indywidualna wystawa Edwarda Dwurnika “Duma I wstyd”.

Edward Dwurnik zmarł 28 października 2018 roku w swoim domu na warszawskiej Sadybie. Od 2023 roku w budynku przylegającym działa założona przez Apolonię Dwurnik Fundacja Edwarda Dwurnika opiekująca się spuścizną i archiwum artysty.

Apolonia (Pola) Dwurnik

Artystka wizualna urodzona w 1979 roku w Warszawie. Główne obszary jej działalności to malarstwo olejne. rysunek w jego wielu odmianach, kolaż, litografia oraz działalność wydawnicza i redaktorska. Jest twórczynię dziewięciu autorskich książek artystycznych, z których siedem to artbooki w całości przez nią narysowane.

Pola Dwurnik jest absolwentką historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim (2004). Rysunku, fotografii i malarstwa uczyła się w pracowniach swoich rodziców – Teresy Gierzyńskiej i Edwarda Dwurnika. W latach 2004-2005 stypendystka i rezydentka Laurenz-Haus Stiftung w Bazylei.

Obrazy i rysunki Poli Dwurnik były pokazywane na wystawach zbiorowych i solowych m.in. w Harkawik Gallery w Nowym Jorku, Narodowej Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie, CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie, Trafostacji Sztuki w Szczecinie, Galeriach BWA w Tarnowie, Kaliszu, Jeleniej Górze, Zielonej Górze i Nowym Sączu, Galerii Arsenał w Białymstoku, HAU2 w Berlinie, Narodowym Muzeum Sztuki XXI wieku MAXXI w Rzymie, Kunsthaus Baselland w Bazylei, Ausstellungsraum Klingental w Bazylei, Daniel Benjamin Gallery w Londynie i innych.

Prace Poli Dwurnik znajdują się w publicznych kolekcjach Muzeum Narodowego w Gdańsku, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie, Muzeum Współczesnego Wrocław, POLIN w Warszawie, Muzeum Warszawy, Galerii Bielskiej BWA w Bielsku-Białej, MCSW Elektrownia w Radomiu, Pałacu Schoena w Sosnowcu, Kolekcji Krupa we Wrocławiu, Folta Collection we Wroclawiu, Dela Art Collection, The Bunker Artspace w West Palm Beach, oraz w kolekcjach prywatnych na całym świecie.

Pola Dwurnik mieszka i pracuje w Warszawie.

ENG.

SELF-PORTRAIT, PORTRAIT

When we think of the work of Edward Dwurnik, one of the most distinguished and prolific Polish artists of recent decades, we tend to think of cities seen from above, colourful portraits of the inhabitants of the Polish People’s Republic, dark scenes from the period of the martial law, and rows of red and yellow tulips. Yet a closer look at the artist’s oeuvre reveals that the human face appears in the vast majority of his works. Portrayed in many different ways, with varying degrees of detail, it remains consistently legible and significant. This applies both to his paintings on canvas and to his works on paper. It was the human being, and the diversity of human emotions, that interested the artist most — an artist who, through his work, sought to “erect a monument” to ordinary people. This interest is shared by Apolonia Dwurnik, Edward’s student and, privately, his daughter. It is precisely this shared fascination that lies at the heart of the exhibition of works by Apolonia and Edward Dwurnik at Galeria Rzeczna in Rybnik.

The starting point for the Rybnik presentation is a series of early self-portraits by Edward Dwurnik, drawn in pencil on small sheets of paper in 1966.

At the time twenty-three years old, the artist looks at himself in the mirror and, with short, impatient pencil strokes, records his features, hairstyle, shirt, and the hand doing the drawing. These intimate self-portraits reveal a Warsaw Academy of Fine Arts student still learning his craft. A painted self-portrait from the same period, dominated by dark greens, serves as a kind of summation of the pencil studies. The painting was executed with palpable effort, layer upon layer, in dense paint, without the lightness and freedom that would emerge in his later work.

Portraiture and the study of the face have, from the very beginnings of art education, formed a fundamental part of learning to draw and paint.

It is therefore hardly surprising that, in his early years, the self-portrait and portrait occupied an important place in Dwurnik’s work. He did not waste a moment: he was constantly drawing. When he was alone, he drew himself; when he was among people, he drew people. He sketched scenes at the Academy and in cafés, students during plein-air sessions, and his mother in the kitchen. A particularly graceful example of these plein-air portraits is the series of drawings from 1967 entitled Ewa i Przemyk. The portraits of Ewa and Przemysław, fellow students and friends of Edward Dwurnik, are at once tender and precise. The young art students, captured almost casually in the midst of an informal conversation, become for Dwurnik an opportunity to search for a visual language through which he could tell the story of the human being.

Many such visual narratives followed. The exhibition presents drawings from three series dating from the 1970s: Moi bohaterowie [My Heroes], Spojrzenia [Gazes], and Frustracje [Frustrations]. The people depicted in them are rendered in a more schematic and expressive manner. Drawing on the experience Dwurnik had accumulated and on his earlier observations of individual sitters, the artist creates imagined human types. He also introduces colour into the compositions, lending them greater dynamism. Men and women differ not only in their features and hairstyles, but also in the emotions they experience. Frustration, already suggested by the title of one of the series, is joined by more discreetly indicated states such as anger, jealousy, antipathy, amusement, surprise, and curiosity. The collection of drawings becomes a kind of puzzle, inviting us to assign different emotions to the figures and to guess for ourselves what the artist is telling us.

Dwurnik was interested in the condition of society as revealed through individual stories.

For this reason, he wove the stories and portraits of specific individuals into larger thematic cycles and more complex pictorial compositions. The exhibition signals this practice with the 1991 painting Jerzyk i Elza, from the Sportowcy [Sportsmen] series. It is a simple genre scene: a friend of the painter, a man named Jerzyk, is portrayed at work, filling soda siphons with gas. Beside him stands a woman in a red dress with a little girl, presumably just returned from school.

A prominent place in the artist’s oeuvre is occupied by the series simply titled Portret [Portrait]. It is a tour de force of close observation and painterly talent. In this fascinating series, the artist captures on canvas not only the sitter’s physiognomy and psyche. Once the portrait is finished, he takes up a thinner brush and, in an empty area of same canvas, records the sitter’s first and last name, together with whatever significant facts about that person they have told him. Thus, on the portrait of Anna Gierzyńska, the artist’s mother-in-law, we learn that she is associated with four cities: “Krakowianka, Warszawianka, Rypinianka, Torunianka” — while the portrait of her husband, Kazimierz, tells us that he is a lawyer and sixty-four years old. All this information, precisely inscribed by hand within the space of the portrait, both supplements and further defines its principal subject: a particular individual who has not only a face and clothing, but also a name, education, profession, family, hobbies, and so on. At the same time, the lettering decorates and brings a contemporary dimension to what would otherwise be almost nineteenth-century portraits.

In the later period of his career, however, Dwurnik painted a number of simplified and expressive portraits stripped of this elaborate textual layer. The exhibition includes two self-portraits from 2007 and three monochromatic portraits of distinguished writers from 2005: Margaret Atwood, Marguerite Duras, and Joseph Conrad. There are also two group portraits from the 2000s, Piramida [Pyramid] and Dunin–Masłowska. They belong to an informal series depicting different people holding one another up, known as the Dwudziesty piąty [Twenty-Fifth] cycle. In keeping with the family dimension of the Rybnik exhibition, the first painting depicts the artist’s wife, Teresa, holding her husband in her arms, while their daughter Pola sits on his shoulders. In the second, the publisher and literary scholar Paweł Dunin-Wąsowicz holds the writer Dorota Masłowska.

The exhibition presents selected portraits by Edward Dwurnik and Apolonia (Pola) Dwurnik.

Pola is known to audiences in Rybnik as the author of the graphic narrative Pan Marcin [Mr Marcin], which she presented in 2019 at Teatr Ziemi Rybnickiej at the exhibition Dziewczyna z Rybnika [The Girl from Rybnik]. The work consisted of thirty-one drawings recounting a conversation with the poet Marcin Świetlicki at Jazzklub Hipnoza in Katowice. The central element of these works was the artist’s comic-style self-portrait. The exhibition at Galeria Rzeczna develops this thread further. In the self-portraits made in 2025 using the same gouache technique as in Pan Marcin, Apolonia wrestles with her own image. Like her father sixty years earlier, she studies her reflection in the mirror, but her approach differs from Edward’s restrained self-portraits. Apolonia pulls faces, bares her teeth, sticks out her tongue, and opens her eyes wide. These are the self-portraits of a mature, almost forty-seven-year-old artist who approaches this ancient subject with mischievous irreverence. The same cheeky attitude can be found in Edward’s late self-portraits. Yet if we go back in time to Autoportret w wieku 19 lat [Self-Portrait at the Age of 19], we encounter the same humble attentiveness with which Edward drew himself in 1966.

A true “gallery of portraits” in Pola Dwurnik’s oeuvre is the series Dwunastu mężów Apolonii [The Twelve Husbands of Apolonia], created between 2014 and 2019.

The series consists of twelve male portraits embodying the twelve successive months of the year, twelve stages of human life, and twelve states of mind. These diverse images contain numerous references to the history of Western European portrait painting, as well as a wealth of motifs drawn from popular culture.

An even more extensive gallery of portraits by the Warsaw-based artist is the painting series Główki [Heads], which she has been creating since 2008. It consists of more or less stylised oil self-portraits and portraits of various people, all in the small square format of 30 × 30 cm. Eight of them are presented in the exhibition.

Fantastic and literary motifs, characteristic of Pola Dwurnik’s painting, also find their way into her portraiture.

Pokłon zwierząt [The Adoration of the Animals] (2015) is based on an engraving by Wilhelm Kaulbach illustrating Johann Wolfgang Goethe’s poem Reineke Fuchs [Reynard the Fox]. On a royal throne sits the witch Alcina, adored by animals. A regal character also defines two of the artist’s most recent drawn self-portraits: Królowa malarstwa z głowami [Queen of Painting with Heads] and Królowa malarstwa z Kusamą [Queen of Painting with Kusama]. Alongside Apolonia’s characteristic motif of the Queen of Painting, these works feature another of her recurring art techniques: a collage of numerous faces cut from her own earlier works, supplemented by heads cut from Polish postage stamps.

Edward painted and drew his daughter many times.

Three of these portraits are included in the exhibition. The first is a classical seated portrait that has never before been shown publicly, for which Pola sat when she was almost eleven years old. The second is an imaginary portrait incorporated into the painting Piramida [Pyramid]. The third is a small, delicate drawing entitled Kolacja po wywiadówce [Dinner After the Parents’ Meeting], made spontaneously by Dwurnik at the table during the dinner referred to in its title. Apolonia, too, portrayed her father many times. For the Rybnik exhibition she created the painting Autoportret, autoportret [Self-Portrait, Self-Portrait], in which, with her hair blown loose, she presents her father’s early pencil self-portraits.

Apolonia Dwurnik and Edward Dwurnik: daughter and father, student and teacher. When Pola was a little girl, she spent entire days in her father’s studio, eagerly reaching for a paintbrush. In 1984, when she was five years old, they painted several large-scale works together. One of them, Po trzydziestu pięciu latach [After Thirty-Five Years], is included in this exhibition. The lower part of the canvas, bright and colourful, contains figures painted by Pola. The upper section is shrouded in darkness, with crosses emerging from the heads that appear within it. The contrast between the child’s joyful line and the sombre gravity of the adult’s image gives the work a deeply existential dimension. The thirty-five years of age difference referred to in the title speak of the passage of time and of the changing perspective on the world. The means employed by both artists are simple: the human figure, the human face, and the expressive power of colour.

During his lifetime, Edward Dwurnik had around one hundred solo exhibitions and participated in more than three hundred group exhibitions. Yet his work was shown alongside that of Pola Dwurnik only once.

That exhibition took place at the legendary Pracownia Dziekanka in Warsaw in the autumn of 1985. Pola was six years old at the time, and it was the first exhibition of her life. It featured Edward’s drawings and prints subjected to Pola’s visual “interventions”, made with pencil and crayon, alongside numerous drawings by Pola herself, who at the time was intensely engaged in creating her own stories about animals and people.

Forty-one years have passed since that exhibition. Edward and Pola were repeatedly invited to exhibit together, but Pola never agreed to such a presentation again. Although she remained close to her father throughout his life, she chose to pursue her own artistic path, one that was individual and independent of her father’s work and career.

The exhibition in Rybnik is the first public presentation of works by father and daughter together in forty-one years.

Curatorial text to listen to

Edward Dwurnik

Edward Dwurnik was one of the most important Polish visual artists of the second half of the twentieth century. Born on 19 April 1943 in Radzymin near Warsaw, he studied painting, printmaking and sculpture at the Academy of Fine Arts in Warsaw from 1963 to 1970. He graduated in 1970 from the painting studio of Professor Eugeniusz Eibisch.

A decisive influence on Dwurnik’s artistic development came in 1965, when, while still a student, he encountered the work of the self-taught artist Nikifor Krynicki (Epifaniusz Drowniak). Fascinated by Nikifor’s distinctive line, Dwurnik developed a related visual language based on flat areas of colour enclosed by bold contours. He continued to refine and transform this characteristic style throughout his career.

Exceptionally prolific, Dwurnik produced more than 8,000 paintings on canvas and nearly 22,000 works on paper. His work is represented in public collections throughout Poland and in numerous museums internationally.

Dwurnik is particularly known for his extensive series of paintings. „Travels by Hitchhiking” („Podróże autostopem”) presents cities viewed from above, while „Sportsmen” („Sportowcy”) offers a vivid portrait of Polish society during the communist era. „Workers” („Robotnicy”) documents the tensions and struggles of Polish society under communist rule. Other important bodies of work include blue seascapes, floral compositions and abstract paintings.

Dwurnik painted during the day and drew in the evenings. His major painting series were accompanied by numerous works on paper, including drawings, prints, gouaches and collages, creating an extensive parallel record of his artistic practice.

His work has been presented at numerous major international exhibitions, including „documenta 7” in Kassel (1982), „Nouvelle Biennale de Paris” in Paris (1985), „Der Riss im Raum” at Martin-Gropius-Bau in Berlin (1994–1995), „Watch Out When Leaving Your Own Dreams. You May Find Yourself in Someone Else’s” at Zachęta – National Gallery of Art in Warsaw, „Side by Side. Poland – Germany. 1000 Years of Art and History” at Martin-Gropius-Bau in Berlin (2011), and „Future Present” at Schaulager in Basel (2015).

In 2026, the Museum of Modern Art in Warsaw is presenting a solo exhibition of Dwurnik’s work, „Pride and Shame”.

Edward Dwurnik died on 28 October 2018 at his home in Warsaw’s Sadyba district. Since 2023, the building next door has been home to the Edward Dwurnik Foundation, established by Apolonia Dwurnik to preserve and care for the artist’s legacy and archive.

Apolonia (Pola) Dwurnik

Apolonia (Pola) Dwurnik is a visual artist born in Warsaw in 1979. Her practice encompasses oil painting, drawing in its various forms, collage, lithography, as well as publishing and editorial work. She is the author of nine artist’s books, seven of which are art books entirely drawn by her.

Dwurnik graduated in Art History from the University of Warsaw in 2004. She studied drawing, photography and painting in the studios of her parents, Teresa Gierzyńska and Edward Dwurnik. In 2004–2005, she was a scholarship holder and resident at Laurenz-Haus Stiftung in Basel.

Pola Dwurnik’s paintings and drawings have been presented in solo and group exhibitions at institutions and galleries including Harkawik Gallery in New York, Zachęta – National Gallery of Art in Warsaw, Ujazdowski Castle Centre for Contemporary Art in Warsaw, MOCAK Museum of Contemporary Art in Kraków, Trafostacja Sztuki in Szczecin, BWA galleries in Tarnów, Kalisz, Jelenia Góra, Zielona Góra and Nowy Sącz, Galeria Arsenał in Białystok, HAU2 in Berlin, MAXXI – National Museum of 21st Century Arts in Rome, Kunsthaus Baselland in Basel, Ausstellungsraum Klingental in Basel, Daniel Benjamin Gallery in London, and elsewhere.

Her works are held in public collections including the National Museum in Gdańsk, MOCAK Museum of Contemporary Art in Kraków, Wrocław Contemporary Museum, POLIN Museum of the History of Polish Jews in Warsaw, Museum of Warsaw, Bielska BWA Gallery in Bielsko-Biała, MCSW Elektrownia in Radom, Schoen Palace in Sosnowiec, Krupa Art Foundation Collection in Wrocław, Folta Collection in Wrocław, Dela Art Collection, and The Bunker Artspace in West Palm Beach, as well as in private collections around the world.

Pola Dwurnik lives and works in Warsaw.