Sen o rzeczywistości: Obrazy Jana Zrzavého ze zbiorów Galerii Narodowej w Pradze

Data otwarcia wystawy: 22. 7. 2025

„Żaden artysta starający się przedstawić rzeczywistość rzeczy, ich realność i istotę, nie może namalować więcej niż tylko swoją o nich wyobraźnię, swój sen o rzeczywistości.“ Jan Zrzavý

Jan Zrzavý miał ambiwalentny stosunek do swojej rodzinnej Vysočiny. Z jednej strony była to kraina jego dzieciństwa, do której wracał przez całe życie i gdzie znajdował spokój i inspirację do swojej twórczości. Z drugiej strony uważał tamtejszy krajobraz za surowy i smutny, i przypisywał mu swoją skłonność do melancholii. Do Telča Zrzavý przybył dopiero jako dorosły mężczyzna, prawdopodobnie za namową swojego przyjaciela Františka Kožíka. Zrzavý był ponoć tak oczarowany renesansową atmosferą miasta, że wyraził życzenie wystawiania tam swoich prac.

Początki przygotowań do pierwszej stałej ekspozycji sięgają lat siedemdziesiątych. Galeria Narodowa w Pradze wystawiała na zamku w Telču od 1988 do 2007 roku ponad czterdzieści dzieł Zrzavého, które były na bieżąco zmieniane.

Gorące uczucie malarza do miasta potęgowała również przyjaźń z zamkowym kasztelanem Bohumilem Norkiem, który zwrócił uwagę Zrzavého na jego podobieństwo do posągu Adama. Znajduje się on na głównym dziedzińcu zamkowym jako część unikalnej grupy rzeźbiarskiej Adama i Ewy. Ponadwymiarowa para stojących naprzeciwko siebie postaci jest uzupełniona freskiem raju z dwoma drzewami w tle. Na zachowanej fotografii Zrzavý z uśmiechem patrzy na swojego „zamkowego sobowtóra” .

Dzieła Zrzavého opierały się nie tylko na szeregu tematów biblijnych, ale także łączyły wpływy artystów modernistycznych i dawnych, zwłaszcza renesansowych mistrzów. Wielokrotnie pojawia się w nich wyrazisty element projekcji osobowości autora, nie tylko w autoportretach, ale także w całej gamie postaci męskich i żeńskich. W tym kontekście jego związek z Telčem wydaje się niemal fatalny.

Kuratorka: Alice Němcová, Kolekcja Sztuki Nowoczesnej, NGP Miejsce wydarzenia: Zamek Państwowy Telč

Wystawa powstała we współpracy Narodowego Instytutu Dziedzictwa i Galerii Narodowej w Pradze.