Biennale Sztuki w Wenecji 2026

Projekt The Silence of the Mole zostanie zaprezentowany w roku, w którym przypada 100. rocznica otwarcia Pawilonu Czechosłowackiego, i to właśnie ten jubileusz zainspirował ideę wspólnej prezentacji. Po dwudziestu latach, w tym roku oba kraje zgodziły się zrealizować wspólną prezentację wystawową na Biennale Sztuki w Wenecji.

Zwycięski projekt został wybrany w otwartym konkursie przez międzynarodowe jury, składające się w większości z niezależnych ekspertów, w czerwcu 2025 roku. Autorami projektu artystycznego są czeski artysta Jakub Jansa oraz słowacki duet artystyczny Selmeci Kocka Jusko (Alex Selmeci i Tomáš Kocka Jusko), a kuratorem jest Peter Sit. Prezentację organizuje Galeria Narodowa w Pradze (NGP) we współpracy ze Słowacką Galerią Narodową. Komisarzem jest Michal Novotný, dyrektor Zbioru Sztuki po 1945 roku w NGP.

Koncept Artystyczny

W centrum projektu stoi Pan M., performer, który przez całe życie wcielał się w fikcyjną postać kreta – figurę pierwotnie przeznaczoną dla publiczności dziecięcej. „Cisza Kreta to projekt, który bada, co dzieje się z wyobraźnią w momencie, gdy przekształca się ona w narzędzie reprezentacji kulturowej. Postać Pana M. jest uosobieniem troski, pracy twórczej i niewerbalnej empatii, które wyrażają, w jaki sposób odnosi się on do świata. Film, wraz z instalacją, analizuje proces, w którym poetycki język wyobraźni przekształca się w narzędzie „miękkiej siły” – mówią twórcy projektu. Motyw nory kreta i postaci wcielającej się w kreta są jednocześnie metaforą tego, jak oba małe państwa postrzegają samych siebie. Pan M. funkcjonuje jako metafora wyobraźni, której znaczenie jest nieustannie negocjowane i kwestionowane. W ramach obecnego środowiska społecznego projekt nie traktuje ciszy jako stanu abstrakcyjnego, ale bada mechanizmy, za pomocą których głos i wyobraźnia są kształtowane i ograniczane.

Instalacja łącząca film, obiekty rzeźbiarskie i architekturę śledzi proces, w którym główna postać traci kontrolę nad sobą, po latach niewerbalnej empatii jej ciało i głos przestają należeć do niej samej. Projekt pracuje z ciszą również jako motywem tego, kiedy wyobraźnia staje się wyczerpaną maską publiczną i stawia pytania, czy sama empatia może być jedynym narzędziem transformacji innych. Wystawa powstaje jako jednolite środowisko, które jest wynikiem długotrwałego dialogu wszystkich członków zespołu twórczego. Film Jakuba Jansy powstaje w bezpośrednim związku z przestrzenną instalacją rzeźbiarską duetu Selmeci Kocka Jusko, a poszczególne komponenty nie mogą być odseparowane.

Autorzy Jakub Jansa, Alex Selmeci i Tomáš Kocka Jusko dodają: „Temat nas wybrał. Reflektujemy nasze uczucia, kontekst, warunki i czas, w którym przygotowujemy projekt. Pracujemy nad tym, jak obiekty komunikują się z widzem i jak ludzie poruszają się w instalacji. Interesuje nas, ile czasu spędzą w przestrzeni i o czym będą myśleć – choć ten proces zawsze w pewnym stopniu jest nieprzewidywalny.” Kurator Peter Sit postrzega projekt jako całość, która wykracza poza kontekst środkowoeuropejski: „Temat jest bardzo aktualny i zrozumiały. Odzwierciedla sytuacje, których doświadczamy dziś na całym świecie, a widzowie mogą odnieść się do niego z różnych perspektyw.”

The Silence of the Mole (Cisza Kreta)

Autorzy: Jakub Jansa, Selmeci Kocka Jusko

Kurator: Peter Sit

Komisarz: Michal Novotný (NGP)

Jakub Jansa (1989) to czeski artysta pracujący z filmem, instalacją i performansem. W swojej twórczości łączy fikcję, humor i groteskę z krytyczną refleksją nad strukturami społecznymi, relacjami władzy i ideologiami. Długoterminowy cykl Club of Opportunities w poetycki, ale jednocześnie analityczny sposób porusza kwestie klasy i władzy. W 2021 roku zdobył Nagrodę Jindřicha Chalupeckiego. Jego prace były prezentowane m.in. w Galerii Narodowej w Pradze, GHMP, Neue Galerie Graz, Pioneer Works i Anthology Film Archives w Nowym Jorku, a także na biennale w Atenach i Lublanie.

Selmeci Kocka Jusko to duet artystyczny składający się z Alex Selmeci i Tomáša Kocka Jusko. W swojej twórczości skupiają się na relacji między przestrzenią, percepcją i wyobraźnią, tworząc instalacje intermedialne oraz zespoły obiektów. Badają tematy pracy, wyczerpania i spowolnienia jako formy oporu wobec przyspieszenia współczesnego świata. Wystawiali m.in. w Pradze, Koszycach, Ostrawie, Hamburgu, Budapeszcie, Lublanie i Tokio, a także zrealizowali stałe instalacje w przestrzeni publicznej.

Peter Sit (1991) to artysta i kurator, obecnie dyrektor artystyczny e-flux journal. W latach 2012–2022 był współzałożycielem platformy APART, z którą zrealizował szereg projektów wystawienniczych i wydawniczych w Europie, USA i na Bliskim Wschodzie. W swojej praktyce kuratorskiej i redakcyjnej skupia się na sztuce współczesnej, języku, edukacji i zdrowiu psychicznym. Obecnie pracuje nad projektem badawczym Art in Times of Anxieties and Depressions.

Michal Novotný jest od 2019 roku dyrektorem Zbioru Sztuki po 1945 roku w Galerii Narodowej w Pradze, a od 2024 roku komisarzem Czeskiego Pawilonu na Biennale w Wenecji. Wykłada również na Wyższej Szkole Sztuk Pięknych, Architektury i Designu w Pradze. Jego badania koncentrują się na tożsamości sztuki środkowoeuropejskiej i wschodnioeuropejskiej. Do jego ostatnich projektów należą wystawa nowej kolekcji w NGP 1939–2021: Koniec czarno-białej epoki z Evą Skopalovą i Adélą Janíčkovą, współpraca z Centre Pompidou przy festiwalu MOVE: Intymność jako opór w Galerii Narodowej w Pradze i Centre Pompidou w Paryżu oraz projekt Flower Union w Radzie Europejskiej w Brukseli, oba w 2022 roku.

Więcej o Czeskim i Słowackim Pawilonie w Wenecji tutaj.

Informacja prasowa i zdjęcia do pobrania tutaj.

Strona internetowa Krajowego Narzędzia Elektronicznego, gdzie dostępna jest dokumentacja przetargowa do konkursu, jest tutaj.

Projekt zostanie zrealizowany przy wsparciu Ministerstwa Kultury RC, Ministerstwa Kultury SR oraz J&T Banka.