Ramesch Daha WIEN 1933 – 1935

Ramesch Daha (ur. 1971, Teheran, Iran) stworzyła dla gabloty Kunsthalle Wien nową pracę: WIEN 1933 – 1935 (2026). Przestrzeń pełni w tej rozległej pracy, poświęconej walkom lutowym w Wiedniu w 1934 roku, funkcję lightboxa. Gwałtowne starcia między frakcjami Republikanischer Schutzbund, zakazanego paramilitarnego ramienia Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Austrii, a autorytarnym, prawicowym rządem kanclerza Engelberta Dollfussa stanowiły decydujący moment w historii politycznej Austrii i osłabiły opór wobec późniejszego dojścia nazizmu do władzy.

W swojej twórczości Daha bada zmarginalizowane i pomijane narracje historyczne, często odwołując się do materiałów archiwalnych, takich jak mapy, dokumenty urzędowe i osobiste relacje świadków. W tej pracy wykorzystuje zapiski z dziennika Fritza Habecka, siedemnastoletniego mieszkańca Karl-Marx-Hof – jednego z ośrodków walk lutowych – oraz przyszłego kanclerza Bruna Kreiskiego, a także artykuły prasowe, mapy i oficjalne akta z lat 1933–1935. Daha odręcznie przerysowała każdy dokument na papierze – fizyczny gest, dzięki któremu mierzy się z historią i świadomie konfrontuje z przeszłością. Rysunki zostały następnie zeskanowane, pokolorowane i przeniesione na folię transparentną, by stworzyć obrazy do lightboxa.

Praca kwestionuje konwencjonalne narracje historyczne, eksponując to, co zwykle pomija się lub zapomina, i stawiając na pierwszym planie ludzką historię kryjącą się za abstrakcyjnymi danymi. Dzięki takiemu podejściu wydarzenia stają się widoczne zarówno jako fakty historyczne, jak i jako doświadczenie przeżyte, a Daha kontynuuje w ten sposób swoje badania nad pamięcią, dokumentacją i przekładaniem materiału archiwalnego na sztukę współczesną.