Gleba i przyjaciele

Obszerna wystawa Gleba i przyjaciele zachęca do spojrzenia w dół – tam, gdzie nasze stopy dotykają ziemi. Została przygotowana przez ostrawską Miejską Galerię Sztuki Współczesnej PLATO we współpracy z trzydziestoma artystami i artystkami oraz warszawskim Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. A co, jeśli gleba jest naszym najbliższym, a zarazem najmniej zrozumianym sprzymierzeńcem? Odpowiedzi na to pytanie można szukać na wystawie czynnej do 13 września. Projekt stanowi ważny element obchodów 10-lecia działalności PLATO.

Międzynarodowa wystawa „Gleba i przyjaciele”, zajmująca wszystkie przestrzenie galerii PLATO, została przygotowana przez kuratorki Mariannę Dobkowską i Edith Jeřábkovą. Traktują one glebę jako żywą, dynamiczną wspólnotę organizmów, relacji i procesów – podstawowy warunek życia na Ziemi, a zarazem środowisko, w którym kształtują się zrównoważone współzależności wszystkich istot żywych, w tym ludzi. Wystawa jest wielowarstwową opowieścią o glebie jako systemie biologicznym, przestrzeni kulturowej, archiwum historii, a także zagadnieniu politycznym. Łączy wiedzę naukową, wyobraźnię artystyczną oraz praktyczne doświadczenia związane z gospodarowaniem i troską o krajobraz. Jej pierwsza odsłona odbyła się w ubiegłym roku w Warszawie.

Wystawa nie narzuca gotowych interpretacji. Raczej uczy uważności — pozwala dostrzec dźwięki, rytmy, cykle i relacje, które na co dzień umykają naszej percepcji. „Ziemia jest dla nas centrum – miejscem, w którym spotykają się kultura i natura, przeszłość i przyszłość. Przez długi czas traktowaliśmy ją jako coś użytkowego — zasób, własność, narzędzie. My chcemy pokazać ją jako partnerkę” — mówią kuratorki wystawy, Edith Jeřábková i Marianna Dobkowska.

Na wystawie prezentowane są prace trzydziestu artystek i artystów, reprezentujących różnorodne podejścia i obszary zainteresowań. Posługują się oni filmem, instalacją, rysunkiem, badaniami dźwiękowymi czy żywymi materiałami. Niektórzy korzystają z metod naukowych — konstruują specjalne mikrofony do rejestrowania dźwięków spod powierzchni ziemi. Inni opierają się na osobistych doświadczeniach związanych z pasterstwem czy hodowlą nowych odmian roślin.

Istotnym wątkiem wystawy jest rolnictwo regeneracyjne oraz odbudowa tzw. węglowej funkcji gleby — jej zdolności do zatrzymywania wody i magazynowania węgla dzięki procesom mikrobiologicznym oraz roślinności. Projekty artystyczne ukazują zależności między pastwiskami, roślinożercami i mikroorganizmami glebowymi, zwracają uwagę na kultury pasterskie oraz podkreślają znaczenie gleby w stabilizacji obiegu wody i regulowaniu temperatury planety.