Jiří Kolář i Ladislav Novák: Hołd dla much, pająków, ryb, myszy i psów

Jiří Kolář

(24 września 1914, Protivín – 11 sierpnia 2002, Praga)

Poeta słowa i poeta obrazu, a także jeden z najbardziej charakterystycznych zjawisk kulturowych czeskiej i europejskiej sceny kulturalnej. Pomimo prawdziwych i dalekosiężnych trudności, jego niezwykłe zaangażowanie obywatelskie i kulturowe pozostaje do dziś przykładem pozytywnego zobowiązania wobec sztuki i kultury.

Nieustannie wracamy do jego twórczości, niezależnie od tego, czy postrzegamy ją jako sumę porywającego świadectwa modernistycznego intelektualisty — mocno przekonanego o celu sztuki i życia kulturalnego — czy jako dowód bezgranicznej kreatywności wizualnej. Wiersze Kolářa są nasycone obrazami, podobnie jak jego twórczość wizualna czerpie z poetyki słowa i poezji obrazów. Technikę kolażu podniósł do rangi najwyższej wirtuozerii wizualnej.

Ladislav Novák

(4 sierpnia 1925, Turnov – 28 lipca 1999, Třebíč)

Nazwisko Ladislava Nováka należy nie tylko do świata poezji, ale równie mocno do świata sztuk wizualnych, a w kontekście środkowoeuropejskim jest ono zupełnie wyjątkowe. Jego twórcze podstawy nie opierają się na dążeniu do zewnętrznego piękna, lecz na głębokiej eksploracji relacji między ludzką świadomością a ulotną energią chaosu.

Czerpał z zasad surrealistycznego przypadku przede wszystkim w swoich froissages — zmiętych arkuszach papieru, w których poszczególne zagięcia tworzyły losową strukturę, którą następnie rozwijał — a także w swoich tak zwanych muchlages, veronages i alchymages. Jako osoba głęboko związana ze sztuką, publikował poezję od połowy lat 40., a w latach 60., kiedy rozpoczęła się jego twórczość wizualna, i przez całą następną dekadę, poświęcał się w równym stopniu akcjom i tekstom do happeningów.

Miasto Třebíč, gdzie pracował przez wiele lat, po jego śmierci spłaciło mu dług, otwierając Galerię Ladislava Nováka, która działa od 2002 roku. Mimo że pracował poza głównymi ośrodkami artystycznymi, za życia został włączony w konteksty międzynarodowe, zwłaszcza we Włoszech i Francji; ważnym towarzyszem i orędownikiem był wybitny czeski teoretyk sztuki i literatury, krytyk, historyk sztuki i eseista Jindřich Chalupecký.