Jiří Kolář i Ladislav Novák: Hołd dla Much Pająków Ryb Myszy i Psów

Jiří Kolář

(24 września 1914, Protivín – 11 sierpnia 2002, Praga)

Poeta słów i poeta obrazów, jedno z najbardziej wyrazistych zjawisk kulturowych czeskiej i europejskiej sceny. Mimo prawdziwych i dalekosiężnych trudności, jego niezwykłe zaangażowanie obywatelskie i kulturowe pozostaje do dziś przykładem pozytywnego podejścia do sztuki i kultury.

Powracamy do jego twórczości raz po raz, niezależnie od tego, czy postrzegamy ją jako sumę fascynującego świadectwa modernistycznego intelektualisty – głęboko przekonanego o celu sztuki i życia kulturalnego – czy jako dowód bezgranicznej kreatywności wizualnej. Wiersze Kolářa są nasycone obrazami, podobnie jak jego twórczość wizualna czerpie z poetyki słów i poezji obrazów. Technikę kolażu podniósł do rangi najbardziej wykwintnej wirtuozerii wizualnej.

Ladislav Novák

(4 sierpnia 1925, Turnov – 28 lipca 1999, Třebíč)

Nazwisko Ladislava Nováka należy nie tylko do świata poezji, ale w równym stopniu do świata sztuk wizualnych, a w kontekście środkowoeuropejskim jest zupełnie wyjątkowe. Jego twórcze podstawy nie opierają się na poszukiwaniu zewnętrznego piękna, lecz na głębokim badaniu związku między ludzką świadomością a ulotną energią chaosu.

Opierał się na zasadach surrealistycznego przypadku przede wszystkim w swoich froissages – zmiętych arkuszach papieru, w których poszczególne zagniecenia tworzyły przypadkową strukturę, którą następnie rozwijał – a także w swoich tak zwanych muchlages, veronages i alchymages. Osoba głęboko związana ze sztuką, publikował poezję od połowy lat 40., a w latach 60., kiedy rozpoczęła się jego twórczość wizualna, i przez całe następne dziesięciolecie, poświęcał się w równym stopniu akcjom i tekstom do happeningów.

Miasto Třebíč, gdzie pracował przez wiele lat, po jego śmierci spłaciło mu dług, otwierając Galerię Ladislava Nováka, która działa od 2002 roku. Mimo że działał poza głównymi ośrodkami artystycznymi, za życia został włączony w konteksty międzynarodowe, zwłaszcza we Włoszech i Francji; ważnym towarzyszem i orędownikiem był wybitny czeski teoretyk sztuki i literatury, krytyk, historyk sztuki i eseista Jindřich Chalupecký.