Ciała ziemi. Ciała nasze

Wernisaż: 25.09.2026, godz. 18.00, NOMUS – Nowe Muzeum Sztuki i Gdańska Galeria Fotografii Wstęp na wernisaż jest bezpłatny. Wernisaż będzie tłumaczony na PJM

Czy materia może działać? Czy wzrost rośliny, krążenie wody, pękanie drewna lub powolny rozpad organicznej tkanki są jedynie procesami zachodzącymi w tle ludzkiej historii, czy może stanowią formę sprawczości, której przez długi czas nie potrafiliśmy dostrzec? Od 25 września w NOMUS – Nowym Muzeum Sztuki można oglądać wystawę poświęconą historycznym i współczesnym sposobom przedstawiania natury oraz zmieniającym się relacjom między tym, co ludzkie, a tym, co pozaludzkie. To pierwsza wystawa z cyklu Każda sztuka dawna była kiedyś współczesna, który zestawia dzieła z różnych epok, by pokazać ciągłość wrażliwości i przemianę sposobu patrzenia na rzeczywistość.

Punktem wyjścia wystawy są nowożytne ryciny roślin – liści, traw i kwiatów – odczytywane nie tylko jako ilustracje naukowe, lecz także wizualne ślady zdumienia wobec samego istnienia form życia. Pokazują naturę jako autonomiczny obiekt poznania wyjęty z kontekstu użytkowego i symbolicznego, a cudowność rozumiana jest tu jako intensywność widzenia skupiona na materialnej złożoności i porządku nawet najbardziej niepozornych form biologicznych. Współczesne prace rozwijają tę postawę, przesuwając akcent z przedstawienia na relację i współistnienie. Natura nie jest już tylko oglądana, lecz staje się aktorem realnych procesów, takich jak wzrost, obieg, rozpad i regeneracja, w które włączone jest dzieło sztuki.

Natura jako sieć współzależności

– Interesuje nas natura nie jako nieruchomy obraz czy tło dla ludzkich działań, ale jako materia, która nieustannie pracuje: rośnie, krąży, nasiąka, rozpada się i regeneruje. W wielu prezentowanych pracach te procesy nie są jedynie tematem przedstawienia, lecz rzeczywiście współtworzą dzieło. Pozwala to inaczej spojrzeć na sprawczość – dostrzec, że zmiany w świecie nie są wyłącznie wynikiem ludzkich decyzji i działań – opowiada Aleksandra Grzonkowska, kuratorka wystawy. Wystawa zadaje pytanie o to, co się zmienia, gdy natura przestaje być traktowana jako temat, tło lub zasób. Prezentowane prace pozwalają zobaczyć ją jako materię posiadającą własną dynamikę: rosnącą, nasiąkającą, krążącą, ulegającą przekształceniom i wpływającą na ludzkie ciała, gesty oraz sposoby poznania. Zamiast jednej opowieści o naturze wystawa proponuje kilka równoległych perspektyw: naukową, estetyczną, cielesną, ekologiczną i materialną.