Galerie Rzemiosła

Chcesz doświadczyć spotkania z prawdziwymi arcydziełami? Wizyta w Galerii Złotnictwa zapewni ucztę dla oczu i wprawi w podziw dla niezwykłych umiejętności mistrzów działających w Gdańsku – najwybitniejszym ośrodku złotniczym w dawnej Rzeczypospolitej. Najbardziej efektowną część kolekcji stanowią luksusowe naczynia barokowe: puchary, kufle i kubki, świadczące o wykwintnych gustach miejscowego patrycjatu i jego skłonności do ostentacji. Są wśród nich przedmioty o wyjątkowych formach, m.in. puchar o czarze w kształcie winnego grona. Prezentowane na wystawie słynne gdańskie kufle, o korpusach zdobionych wykuwanymi w srebrze scenami rodzajowymi lub zaczerpniętymi z Biblii i historii starożytnej, są świadectwem pobożności, a także erudycji gdańskiego patrycjatu (m.in. kufle ze przedstawieniami: Przejścia Żydów przez Morze Czerwone, wizyty królowej Saby u Salomona oraz starcia pod Issos Aleksandra Macedońskiego z królem perskim Dariuszem).

Własność dawnych miejskich bractw i korporacji stanowiły wilkomy – ceremonialne puchary powitalne (m.in. gdańskich młynarzy oraz czeladników murarskich), używane podczas przyjmowania do cechu nowego członka. Wyróżnia się wśród nich wilkom szyprów wiślanych, finezyjne dzieło Johanna Jöde z 1727 roku, o bogatym programie ikonograficznym związanym z żeglugą wiślaną.

Ważną część kolekcji stanowią katolickie i protestanckie naczynia liturgiczne. Wyjątkowym przedmiotem jest żydowska puszka na etrog, używana podczas rytuałów związanych ze Świętem Szałasów (Sukkot).

Złotnictwo gdańskie XVIII wieku reprezentują srebra stołowe i toaletowe, których nie mogło zabraknąć w bogatych mieszczańskich domach. Są wśród nich imbryki, kafetiery, cukiernice, a także przybory toaletowe: lustro w srebrnej oprawie, mydelniczka, puszki na środki upiększające oraz zestaw drobnych przyborów toaletowych w misternie dekorowanym etui.

W dzisiejszych czasach mało kto wie, czym zajmowało się nieistniejące już rzemiosło konwisarskie. Wizyta w Galerii Cyny jest okazją, aby zagłębić się w świat dawnych przedmiotów odlewanych przez konwisarzy z cyny, których nie mogło zabraknąć w mieszczańskich domach: półmisków, dzbanów do wody i wina, kubków, kufli czy łyżek. Niezbędne w codziennym życiu były także nocniki, miarki i lawaterze, czyli umywalnie. Dyskretny urok wyrobów cynowych o masywnych, prostych formach i gładkich, wypolerowanych powierzchniach jest bliski współczesnej wrażliwości estetycznej.

Oprócz przedmiotów użytkowych w bogatej muzealnej kolekcji zachowały się rzadkie przykłady wyrobów o funkcji dekoracyjnej, m.in. talerzyki zdobione grawerowanymi motywami kwiatowymi i scenkami rodzajowymi, które stawiano rzędami na półkach w reprezentacyjnych sieniach gdańskich. W Galerii Cyny można zobaczyć także elementy wyposażenia kościołów: charakterystyczne gdańskie świeczniki i wazoniki ołtarzowe, krucyfiks, monstrancję, a także protestanckie sprzęty liturgiczne: kielich oraz dzban do Wieczerzy Pańskiej. Jednym z najbardziej efektownych przedmiotów jest siedemnastowieczna misa chrzcielna zdobiona rytowanymi scenami i cytatami biblijnymi.

Na wystawie prezentujemy także charakterystyczne dla XVIII stulecia imbryki, kafetiery i herbatnice, a także naczynia do serwowania zup czy ragout: wazy i teryny, które pojawiły się w wyniku mody na nowe napoje i potrawy.

Większość zabytków w kolekcji pochodzi z Pomorza i Gdańska, który w czasach nowożytnych był najważniejszym ośrodkiem rzemiosła konwisarskiego w Rzeczypospolitej.

Na wystawie ceramiki dawnej prezentowane są powstałe między XVI a XIX w. wyroby fajansowe, kamionkowe i porcelanowe, a przed wejściem na ekspozycję – zrekonstruowane piece pochodzące z gdańskich kamienic oraz holenderskie flizy. Ten niezwykle zróżnicowany i ciekawy zbiór stanowi w dużej mierze kontynuację dawnej kolekcji ceramiki Muzeum Miejskiego, której głównym założeniem było gromadzenie ceramiki nabywanej i używanej w gdańskich domach.

Jednym z najważniejszych i najliczniejszych jest zbiór fajansów z Delft, bardzo popularnych w dawnym Gdańsku – głównie biało-niebieskich, dekorowanych kobaltem, pochodzących z drugiej połowy XVII i z XVIII w. Oprócz tego prezentowane są m.in. fajanse hiszpańsko-mauretańskie, majolika włoska, fajanse francuskie, niemieckie, szwedzkie i śląskie, angielski fajans delikatny oraz ceramika z polskich wytwórni: Belwederu i manufaktury Karola Wolffa.

Na szczególną uwagę zasługuje lokalna ceramika pomorska – m.in. talerze pochodzące z kolekcji Lessera Giełdzińskiego – oraz naczynia kamionkowe z najważniejszych ośrodków wytwórczych: Siegburga, Raeren, Kolonii i Westerwaldu.

Spory jest również zbiór porcelany, począwszy od chińskiej i japońskiej, m.in. wyrobów ze schyłku dynastii Ming, z okresu panowania cesarza Wanli (1573–1620), czy porcelany eksportowej wyprodukowanej w okresie panowania cesarza Kangxi z dynastii Qing (1661–1722). Następnie prezentowana jest porcelana miśnieńska, w tym najwcześniejsze wyroby z okresu działalności Johanna Friedricha Böttgera i Johanna Gregoriusa Höroldta.

Poza tym na wystawie licznie reprezentowane są wyroby dwóch innych europejskich wytwórni porcelany: Cesarskiej Manufaktury Porcelany w Wiedniu oraz Królewskiej Manufaktury Porcelany w Berlinie, a także porcelana z polskich wytwórni – w Korcu i Baranówce.

Jednym z najcenniejszych obiektów na wystawie jest pochodząca z przedwojennych zbiorów grupa rzeźbiarska „Biczowanie Chrystusa” według Johanna Joachima Kändlera, najwybitniejszego twórcy plastyki porcelanowej i kierownika działu rzeźby w Królewskiej Manufakturze Porcelany w Miśni.