Kultura ludowa Pomorza Gdańskiego

Siedzibą Oddziału Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku jest trzykondygnacyjny budynek Spichlerza Opackiego wzniesiony za czasów opata Franciszka Mikołaja Zaleskiego na początku XVIII stulecia. Data ukończenia budowy (rok 1723), widnieje na kartuszu umieszczonym nad łukiem wejściowym, wykuta u podstawy herbu Godziemba.

Prezentowana w jego wnętrzach wystawa dotyczy tradycyjnych form gospodarki wiejskiej różnych grup etnicznych, zamieszkujących obszar Pomorza Gdańskiego: Kaszubów Kociewiaków, Borowiaków, Powiślan, Żuławian. Zgromadzony na ekspozycji materiał umożliwia prześledzenie podstawowych zajęć wymienionych grup etnicznych, związanych z codzienną egzystencją, jakimi były rybołówstwo, uprawa ziemi, hodowla zwierząt oraz domowe przetwórstwo spożywcze. Obejmuje swym zasięgiem czas, w którym gospodarka chłopska była jeszcze w dużym stopniu samowystarczalna i wiele niezbędnych narzędzi i sprzętów wyrabiano we własnym zakresie.

Chronologicznie wystawa dotyczy okresu od połowy XIX w. do drugiej połowy XX w., choć wiele znajdujących się na niej sprzętów zachowało formę sięgającą znacznie dłuższej przestrzeni czasowej.

Warunki naturalne tego obszaru kulturowego, liczne rzeki i jeziora, wybrzeże morskie, stwarzały sprzyjające warunki dla rozwoju różnych form rybołówstwa. Na wystawie zauważalne jest duże zróżnicowanie narzędzi pracy, od najprostszych, służących do połowu indywidualnego, do bardziej skomplikowanych, zarówno pod względem konstrukcyjnym, jak i sposobu posługiwania się nimi.

Najważniejszym zajęciem mieszkańców Pomorza, stanowiącym podstawę utrzymania była uprawa ziemi i związana z nią hodowla zwierząt. Zgromadzone w tej części ekspozycji narzędzia obrazują cały cykl prac rolnych: spulchnianie ziemi, orkę, pielęgnację roślin, zbiór i omłot.