To jest nowoczesny świat

Wystawą THIS IS THE MODERN WORLD. Przełomy w sztuce 1900–1960 Hamburger Kunsthalle prezentuje nową interpretację swojej kolekcji sztuki nowoczesnej, która należy do najważniejszych kolekcji sztuki nowoczesnej w Niemczech. Na podstawie ponad 150 wybranych obrazów, rzeźb, grafik i rysunków – w tym znanych dzieł i specjalnych nowych nabytków – prezentacja ukazuje bogactwo nowych idei i podejść oraz zerwanie z istniejącymi tradycjami w sztuce tych sześciu dekad, które charakteryzowały się niezwykłymi przemianami w kulturze i społeczeństwie.

Przekazywana jest różnorodność podejść w ramach różnych nurtów modernizmu. Obejmuje to ikoniczne dzieła ekspresjonizmu, takie jak te stworzone przez grupy artystyczne Brücke i Der Blaue Reiter z Ernstem Ludwigiem Kirchnerem i Wassilym Kandinskym, a także przez malarki i malarzy École de Paris, takich jak Georges Braque i Pablo Picasso. Zobaczyć można dzieła pionierów i pionierki wczesnego modernizmu, takich jak Edvard Munch, Paula Modersohn-Becker, Lovis Corinth, Max Beckmann i Anita Rée. Reprezentowane są również przykłady abstrakcji międzywojennej, między innymi Sophie Taeuber-Arp, surrealizmu René Magritte'a, Nowej Rzeczowości Christiana Schada, a także informelu powojennego Wolsa.

Nowe rozmieszczenie dzieł modernizmu obejmuje dziesięć przebudowanych sal w ramach muzealnej podróży przez osiem wieków sztuki. Prezentacja chronologiczna jest wzbogacona o tematyczne grupowanie dzieł przekraczające czas i miejsce, co umożliwia nowe podejścia do tego rewolucyjnego okresu. Dzieła poruszają nowe style abstrakcji i przedstawienia, a także zmieniające się rozumienie natury i techniki, społeczeństwa i ludzkiej egzystencji, pod wpływem psychologii, filozofii i polityki – w tym ideologii nazistowskiej. Galeria poświęcona artystom i artystkom z Hamburga uzupełnia międzynarodowy modernizm o perspektywy regionalne – na przykład z widokami portu i miasta. W trakcie wystawy, rotacyjnie prezentowane rysunki i grafiki z Kupferstichkabinett oferują bliższy wgląd w metody pracy artystów.

Jako główny punkt programu prezentowane są najnowsze darowizny i znaczące nowe nabytki, takie jak między innymi kluczowe dzieło surrealisty René Magritte'a Le palais de rideaux (Pałac zasłon), 1928, nabyte w 2025 roku. Max Beckmann (1884–1950) i Anita Rée (1885–1933) pełnią rolę wiodących postaci wystawy, z około 20 reprezentowanymi dziełami. Ci dwaj współcześni artyści są uważani za wzorowe przykłady nowoczesnych twórców ze względu na ich ciągły rozwój formalny i prowokacyjne idee. Od Beckmanna prezentowane jest między innymi najdroższe dotychczasowe nabycie w historii Hamburger Kunsthalle: Autoportret Florencja (1907) z młodym artystą, kiedy stał jeszcze u progu procesu autokreacji, która w jego karierze przybierała różnorodne formy. W bezpośrednim przestrzennym zestawieniu Rée spogląda na Beckmanna poprzez swój Autoportret w Hittfeld (1904), również z początkowego okresu kariery, kiedy pobierała lekcje malarstwa w pobliżu swojego rodzinnego Hamburga. Dzieła te są zestawione z całą serią innych uderzająco odmiennych portretów, które, ciasno zawieszone na jednej ze ścian wystawowych, tworzą gęste tableau różnorodnych historii z życia wybitnych mistrzów nowoczesności. Należy do nich między innymi Autoportret z melonem (1924) Karla Klutha, który przedstawia artystę jako rozczochranego bohema przy sztaludze z nonszalancko założonym melonem.

Po raz pierwszy Hamburger Kunsthalle, dzięki wystawie THIS IS THE MODERN WORLD, prezentuje „modernizm” już nie pod etykietą „modernizmu klasycznego”, którą zwykle odróżnia się sztukę z lat 1900–1960 od późniejszych dzieł „współczesnych” w muzeach. Wskazuje to również na przyszły kierunek, który bardziej poświęci się globalnej historii sztuki pierwszej połowy XX wieku i odejdzie od dotychczasowego, głównie europejskiego, skupienia.

Zaangażowanie Hamburger Kunsthalle w kolekcję „modernizmu” istnieje od otwarcia w 1869 roku. Przede wszystkim drugi dyrektor Gustav Pauli od 1914 roku w większym zakresie zbierał dzieła artystów nowoczesnych, zapewniając muzeum szereg kluczowych prac i ustanawiając stałe sale dla ich prezentacji. Z powodu swojego zaangażowania został zwolniony we wrześniu 1933 roku przez nazistów – w 1937 roku dom stracił prawie cały zbiór malarstwa nowoczesnego w wyniku konfiskaty. Carl Georg Heise (od 1945 roku) podjął wielkie wysiłki, aby zrekompensować tę poważną stratę poprzez nabywanie dzieł i rehabilitację sztuki wcześniej potępianej. Odbudowę kolekcji nowoczesności kontynuował Alfred Hentzen od 1955 roku, uzupełniając dzieła, które odzwierciedlają rozwój okresu powojennego. Od lat 70. XX wieku zakupy, darowizny, zapisy testamentowe i stałe wypożyczenia z prywatnych kolekcji sukcesywnie poszerzają zbiór dzieł z tego przełomowego okresu sztuki.

Kurator

• Toby Kamps (Kierownik i kurator wystawy Moderny)

Praktykantka naukowa

• Angelina Isaak

Oferta edukacyjna dla szkół do wystawy