Remedios Varo: Sny, nauka i magia

Sny, nauka i magia łączą się w surrealistycznym świecie wizualnym Remedios Varo. Z niezwykłą mieszanką precyzji i poezji wyczarowała wszechświat, gdzie tajemniczy muzycy, ekscentryczni naukowcy, dziwne aparaty i zagadkowi podróżnicy zamieszkują osobliwe wnętrza i wyimaginowane krajobrazy.

Louisiana prezentuje pierwszą w Europie dużą wystawę muzealną surrealistycznej malarki hiszpańsko-meksykańskiej Remedios Varo (1908-1963). Przedsmak sztuki Varo można było podziwiać na wystawie „Fantastyczne Kobiety” w 2020 roku, ale tym razem rozwinie się całe jej fascynujące dzieło życia.

Remedios Varo, która oświadczyła, że „świat snów i świat rzeczywisty są jednym i tym samym”, próbowała w niemal alchemiczny sposób łączyć bardzo odmienne techniki, fantazje i wyobrażenia w swoich obrazach, które mają zagadkowy, filmowy charakter i często zawierają hybrydowe stworzenia.

Posługiwała się procesami surrealizmu opartymi na przypadku, ale jednocześnie była niezwykle precyzyjna, staranna i klasyczna w swoim malarskim wyrazie i kolorystyce, która ma wyraźne odniesienia do malarstwa włoskiego późnego średniowiecza i wczesnego renesansu.

Źródła inspiracji Varo sięgają zatem m.in. Leonarda da Vinci, Juliusza Verne'a i Nielsa Bohra po ormiańskiego filozofa i okultystycznego mistrza Gurdjieffa. Jednocześnie była feministką i sformułowała własny surrealistyczny język formalny, który wywodzi się z kobiecego świata doświadczeń i wyobrażeń o kobiecej sile twórczej i samostanowieniu.

Dopiero od 1949 roku mogła naprawdę oddać się malarstwu, a kilka lat później małżeństwo z austriackim emigrantem Walterem Gruenem sprawiło, że nie musiała martwić się o finanse. Jej najbliższymi przyjaciółkami – i współpracowniczkami – zostały brytyjska artystka Leonora Carrington i węgierska fotoreporterka Kati Horna. Były tak blisko, że nazywano je „trzema wiedźmami”. Portret Varo powyżej został wykonany przez Hornę w 1957 roku, a maskę, którą nosi, stworzyła Carrington.

Remedios Varo odniosła ogromny sukces swoimi obrazami, ale ponieważ każdy z nich zajmował dużo czasu, jej produkcja nie była duża, a ludzie zapisywali się na listy oczekujących na jej dzieła. Nagle zmarła na zawał serca w wieku zaledwie 54 lat. André Breton, uważany za duchowego ojca surrealizmu, uhonorował ją słowami: „Czarodziejka opuściła nas zbyt wcześnie”.

Wystawa jest pomyślana jako podróż przez cudowny i wysoce oryginalny wizualny wszechświat Remedios Varo i naświetla tematy, które czynią jej twórczość tak wyjątkową i aktualną dzisiaj. Zaprezentowano tu ponad 70 dzieł, zarówno wczesnych z okresu artystki w Barcelonie i Paryżu, jak i z jej najbardziej produktywnego okresu w Meksyku w latach 50. i wczesnych 60.

Rysunki, notatniki i materiały dokumentalne z tamtych czasów są włączone, aby zapewnić szerokie wprowadzenie do artystki, która na naszych szerokościach geograficznych jest prawdopodobnie wciąż dość nieznana, ale której twórczość nadal inspiruje i podważa nasze postrzeganie rzeczywistości.