Małgorzata Mirga-Tas & Sráč Sam | Przyjaciółki

Wystawa prezentuje dialog dwóch wyrazistych kobiecych głosów artystycznych — polskiej artystki wizualnej o korzeniach romskich, Małgorzaty Mirgi-Tas, oraz czeskiej artystki Sráč Sam. Obie pracują z tkaniną jako medium pamięci, tożsamości i doświadczenia kobiecego. Podczas gdy Małgorzata Mirga-Tas w swojej twórczości koncentruje się na społeczności romskiej oraz jej wizualnej i narracyjnej reprezentacji, Sráč Sam w kontekście tej wystawy pracuje z instalacją architektoniczną, gdzie tkanina pojawia się minimalnie, jedynie jako codzienny nośnik znaczenia uszytego stroju. Jednocześnie w niemałej skali w postaci konstrukcji dowodzi spójności poszczególnych elementów całej kompozycji, a także tego, że zaplecze do odpoczynku jest warunkiem tworzenia treści i relacji.

Projekt łączy uznaną artystkę romską, której praktyka wyrasta z pamięci zbiorowej, pracy manualnej i narracji wspólnotowych, z czeską artystką, która w ramach wystawy pracuje z medium tekstyliów konceptualnie i przedstawia je jako środek zasłaniania i ujawniania. Ważnym źródłem inspiracji dla ram kuratorskich jest myśl Silvie Federici, zwłaszcza jej książka Re-enchanting the World, a także wspomnienia Eleny Lackovej Urodziłam się pod szczęśliwą gwiazdą.

Umiejscowienie twórczości Małgorzaty Mirgi-Tas w kontekście Liberca stanowi kluczowy aspekt koncepcji kuratorskiej. Pogranicze czesko-polsko-niemieckie jest historycznie ściśle związane z przemysłem włókienniczym, którego dziedzictwo zasadniczo ukształtowało lokalny krajobraz, struktury społeczne i pamięć kulturową. W czasach, gdy ta tradycja stopniowo zanika — fabryki są zamykane, a zaplecze technologiczne niszczeje — wystawa otwiera przestrzeń dla nowego odczytania tkaniny jako medium pamięci, pracy kobiecej, opieki, tożsamości i oporu, ale także doświadczenia mniejszościowego, do którego obie artystki odwołują się na różne sposoby.

Małgorzata Mirga-Tas

Małgorzata Mirga-Tas (PL) to romska artystka wizualna i jedna z najbardziej wyrazistych postaci współczesnej europejskiej sceny artystycznej. W swojej twórczości wychodzi z pamięci zbiorowej, codzienności i tożsamości kulturowej społeczności romskiej. Za pośrednictwem monumentalnych kolaży tekstylnych, złożonych ze znalezionych tkanin i ubrań, tworzy złożone narracje wizualne, odzwierciedlające historię, marginalizację i siłę romskiego doświadczenia z perspektywy kobiecej.

W 2022 roku reprezentowała Polskę na Biennale w Wenecji, jednej z najbardziej prestiżowych światowych przeglądów sztuki współczesnej, odbywającej się regularnie od 1895 roku i nazywanej „olimpiadą świata sztuki”. Jej projekt Re-enchanting the World był historycznie pierwszą prezentacją romskiej artystki w ramach narodowej reprezentacji Polski. Mirga-Tas uczestniczyła w ważnych międzynarodowych przeglądach, takich jak Documenta 15 czy obecnie przygotowywana Manifesta 16 w niemieckim Zagłębiu Ruhry, a jej prace są regularnie prezentowane na ważnych wystawach w całej Europie. Dziś jest postrzegana jako kluczowy głos sztuki współczesnej, który w zasadniczy sposób przyczynia się do redefinicji pozycji kultury romskiej w globalnym kontekście artystycznym. Artystka jest laureatką prestiżowej nagrody Paszport Polityki (2020) i zdobywczynią międzynarodowej nagrody Tajsa Roma Cultural Heritage Prize (2023), przyznawanej przez ERIAC.

Sráč Sam

Sráč Sam to artystka i kuratorka pracująca z nieskrywaną artykulacją wzorców kulturowych i społecznych. Wybór mediów odpowiada potrzebom przekazu, jest celowy i funkcjonalny. Rysunek, teksty architektoniczne czy performatywne wykłady odgrywają w jej pracy taką samą rolę jak nieokreślone ciało organiczne zawierające sieć relacji, zmaterializowana egzystencja w postaci galerii sam83 czy praktyk ekonomicznych, jak przetrwać w turbokapitalizmie bez grantów.

Swoje prace prezentowała m.in. w Galerie hlavního města Prahy czy w SAVVY Contemporary w Berlinie, na biennale Ve Věci umění. Jej twórczość stopniowo zyskuje profil w szerszym kontekście międzynarodowym. Jest reprezentowana w szeregu instytucji, w tym w Galerii Narodowej. Od dawna wspiera również artystów poprzez zaplecze galerii sam83 i kulturalny kwartalnik PIŽMO.

Partnerzy wystawy: Instytut Polski w Pradze, Ministerstwo Kultury Republiki Czeskiej, Państwowy Fundusz Kultury, Fundacja Premedis, Střední škola Kateřinky, Teplárna Liberec, a.s., WARMNIS spol. s.r.o.

Wernisaż wystawy odbędzie się w piątek 16 października o godzinie 18:00.