Małgorzata Mirga-Tas & Sráč Sam | Przyjaciółki

Wystawa prezentuje dialog dwóch wyrazistych kobiecych głosów artystycznych — polsko-romskiej artystki wizualnej Małgorzaty Mirgi-Tas oraz czeskiej artystki Sráč Sam. Obie pracują z tekstyliami jako medium pamięci, tożsamości i kobiecego doświadczenia, jednakże z odmiennych pozycji artystycznych i kulturowych, a na wystawie w sposób całkowicie wyjątkowy. Podczas gdy Małgorzata Mirga-Tas w swojej twórczości skupia się na społeczności romskiej i jej wizualnej oraz narracyjnej reprezentacji, Sráč Sam w kontekście tej wystawy pracuje z instalacją architektoniczną, gdzie tekstylia pojawiają się minimalnie, jedynie jako codzienny nośnik znaczenia uszytej odzieży. Jednocześnie w niemałej skali, w formie konstrukcji, świadczy o wzajemnym powiązaniu poszczególnych elementów całej kompozycji oraz o tym, że zaplecze do możliwości spoczynku jest warunkiem tworzenia treści i relacji.

Projekt łączy uznaną romską artystkę, której praktyka wyrasta z pamięci zbiorowej, pracy manualnej i narracji wspólnotowych, z czeską artystką, która w ramach wystawy pracuje z medium tekstyliów konceptualnie i przedstawia je jako środek zasłaniania i ujawniania. Ważnym źródłem inspiracji dla ramy kuratorskiej jest myśl Silvii Federici, zwłaszcza jej książka Re-enchanting the World, a także wspomnienia Eleny Lackovej Urodziłam się pod szczęśliwą gwiazdą.

Umiejscowienie twórczości Małgorzaty Mirgi-Tas w kontekście Liberca stanowi kluczowy aspekt koncepcji kuratorskiej. Czesko-polsko-niemieckie pogranicze jest historycznie ściśle związane z przemysłem tekstylnym, którego dziedzictwo zasadniczo ukształtowało lokalny krajobraz, struktury społeczne i pamięć kulturową. W czasach, gdy ta tradycja stopniowo zanika — fabryki są zamykane, a zaplecze technologiczne się rozpada — wystawa otwiera przestrzeń dla nowego odczytania tekstyliów jako medium pamięci, pracy kobiet, opieki, tożsamości i oporu, a także doświadczenia mniejszościowego, do którego obie artystki odnoszą się na różne sposoby.

Małgorzata Mirga-Tas

Małgorzata Mirga-Tas (PL) jest romską artystką wizualną i jedną z najbardziej wyrazistych postaci współczesnej europejskiej sceny artystycznej. W swojej twórczości wychodzi z pamięci zbiorowej, codzienności i tożsamości kulturowej społeczności romskiej. Za pomocą monumentalnych kolaży tekstylnych, złożonych z znalezionych tkanin i ubrań, tworzy złożone narracje wizualne, odzwierciedlające historię, marginalizację i siłę romskiego doświadczenia z perspektywy kobiecej.

W 2022 roku reprezentowała Polskę na Biennale w Wenecji, jednej z najbardziej prestiżowych światowych przeglądów sztuki współczesnej, która odbywa się regularnie od 1895 roku i bywa określana jako „olimpiada świata sztuki”. Jej projekt Re-enchanting the World był historycznie pierwszą prezentacją romskiej artystki w ramach narodowej reprezentacji Polski. Mirga-Tas uczestniczyła w ważnych międzynarodowych przeglądach, takich jak Documenta 15 czy obecnie przygotowywana Manifesta 16 w niemieckim Zagłębiu Ruhry, a jej prace są regularnie prezentowane na znaczących wystawach w całej Europie. Dziś jest postrzegana jako kluczowy głos sztuki współczesnej, który w zasadniczy sposób przyczynia się do redefinicji pozycji kultury romskiej w globalnym kontekście artystycznym. Artystka jest laureatką prestiżowej nagrody Paszport Polityki (2020) i posiadaczką międzynarodowej nagrody Tajsa Roma Cultural Heritage Prize (2023), przyznawanej przez ERIAC.

Sráč Sam

Sráč Sam to artystka i kuratorka pracująca z nieskrywaną artykulacją wzorców kulturowych i społecznych. Wybór mediów odpowiada potrzebom przekazu, jest celowy i funkcjonalny. Rysunek, teksty, architektura czy wykłady performatywne mają w jej pracy taką samą rolę jak niezdefiniowane organiczne ciało zawierające sieć relacji, zmaterializowaną egzystencję w postaci galerii sam83 czy praktyk ekonomicznych, jak przetrwać w turbokapitalizmie bez grantów.

Swoje dzieła prezentowała między innymi w Galerii Miasta Pragi czy w SAVVY Contemporary w Berlinie, na biennale Ve Věci umění. Jej twórczość stopniowo profiluje się również w szerszym kontekście międzynarodowym. Jest reprezentowana w szeregu instytucji, w tym w Galerii Narodowej. Długoterminowo wspiera również artystów i artystki poprzez zaplecze galerii sam83 i kwartalnik kulturalny PIŽMO.

Partnerzy wystawy: Instytut Polski w Pradze, Ministerstwo Kultury Republiki Czeskiej, Państwowy Fundusz Kultury, Fundacja Premedis, Teplárna Liberec, a.s., WARMNIS spol. s.r.o.

Wernisaż wystawy odbędzie się w piątek 16 października o godzinie 18.00.