Vladimír Kokolia: Dogma

Vladimír Kokolia na swojej wystawie zatytułowanej Dogma przedstawia odwiedzającym obrazy oraz zasady, jak malować obrazy i jak je oglądać. Są „wyryte” w ścianach DOX-u niczym prawa Hammurabiego. Dogmaty Kokolii nie są bowiem jedną z możliwości rozumienia malarstwa i obrazów. Są osobistymi zasadami artysty, który na swojej drodze odkrył, że możliwości trzeba ograniczać; nie są skrzydłami, lecz ciężarami, które trzeba odrzucać jak kamienie, aż zostanie coś, co nie jest wyborem, lecz jedyną możliwością.

Dogmaty Kokolii przypominają dawne traktaty malarskie, w których mistrz uczy ucznia, jak ma malować i rozumieć sztukę. Najsłynniejszy jest chyba Traktat o malarstwie Leonarda da Vinci, lecz najbardziej przypominają Rozmowy o malarstwie mnicha Ogórka. Szy-tao (Ogórek to jego zakonne imię) mówił swoim uczniom na przykład, że postrzeganie, które następuje po poznaniu, nie jest prawdziwym postrzeganiem, i nakazywał im oddawać cześć wrażliwości. Kokolia z pewnością daje swoim uczniom podobne polecenia i na wystawie wymaga od widza, by naprawdę i wyłącznie patrzył na obraz, by go odbierał, nie myśląc o swoich wcześniejszych doświadczeniach i wiedzy, by oglądał obraz bez uprzedzeń – albo, jak mówi Szy-tao, bez skażonego umysłu.

Zależy zatem od odwiedzającego, czy będzie czytał dogmaty Kokolii kątem oka, czy naprawdę je przeczyta, czy będzie po prostu przeglądał obrazy, czy naprawdę je dostrzeże.

Vladimír Kokolia po ukończeniu studiów zajmował się rysunkiem i grafiką (rysunki z Wielkiego cyklu zyskały w latach osiemdziesiątych wielkie uznanie w kraju i za granicą), był frontmanem kultowej brneńskiej grupy „E” i autorem tekstów piosenek (za które w 1986 roku otrzymał nagrodę im. Jiřego Ortena), zajmował się literaturą (wydał kilka autorskich książek), intensywnie ćwiczył tai chi rodziny Chen (później został osobistym uczniem Mistrza Zhu Tianjie), organizował wykłady, warsztaty, publiczne dyskusje i performance. W 1990 roku został pierwszym laureatem Nagrody im. Jindřicha Chalupeckiego, a w 1992 roku został wybrany na międzynarodowy przegląd sztuki współczesnej Documenta IX. Miał dziesiątki wystaw w kraju i za granicą. Stworzył sobie wiele możliwości odniesienia sukcesu w różnych dziedzinach sztuki i wypowiadał się nie tylko za pomocą malarstwa. Później jednak stała się dla niego oczywista, konieczna i niepodważalna tylko jedna możliwość: skupienie się na „obrazie”. Obrazy Kokolii można rozumieć jako malarstwo autonomiczne, które jednak nie jest powrotem do abstrakcyjnego malarstwa lat dziesiątych ani do powojennej amerykańskiej abstrakcji; jest oryginalne i nie do zaszeregowania.

Kuratorka: Milena Slavická

Vladimír Kokolia (ur. 1956) ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Pradze (pracownia malarstwa Jana Smetany). W 1984 roku zaczął ćwiczyć tai chi chuan rodziny Chen. W latach 1984–1997 był frontmanem grupy „E” należącej do czeskiej sceny eksperymentalnej i undergroundowej. W 1990 roku został laureatem Nagrody im. Jindřicha Chalupeckiego, której częścią był pobyt rezydencyjny w Headlands Center for the Arts w San Francisco. W 1992 roku został zaproszony na Documentę IX w niemieckim Kassel. Jego twórczość prezentowano na licznych wystawach indywidualnych w kraju (Mánes, Praga; Dům umění miasta Brna) i za granicą (IKON Gallery, Birmingham; MoMA w Chengdu, ChRL; Taipei Fine Arts Museum, Tajwan; Shcherbenko Art Centre, Kijów). W latach 1992–2025 prowadził pracownię Grafika II w Akademii Sztuk Pięknych w Pradze. W swojej praktyce pedagogicznej kładł nacisk na postrzeganie rzeczywistości i na „rzeczywistość obrazu”; przez jego pracownię przeszło wielu dziś znaczących artystów. W 2012 roku otrzymał Nagrodę im. Dalibora Chatrnego, przyznawaną wybitnym osobowościom czeskiej sztuki, które wpłynęły na kształtowanie nowych pokoleń artystycznych. Jego prace znajdują się w zbiorach S.M.A.K. w Gandawie, wiedeńskiego muzeum Albertina, Galerii Narodowej w Pradze oraz w innych instytucjach artystycznych.