Mark Dion: Gabinet Elektrycznych Osobliwości

Praktyka artystyczna Marka Diona łączy w sobie różnorodne techniki, od instalacji, przez rzeźby, po asamblaż. Amerykański artysta typowo tematyzuje historię konkretnego miejsca, wykorzystuje różnorodne znalezione przedmioty i, kwestionując oraz rozwijając tradycyjne podejścia muzeologiczne, zwraca się ku własnej narracji historycznej. W celu interdyscyplinarnego badania sposobu budowania wiedzy wykorzystuje również impulsy z innych dziedzin; archeologia, archiwistyka czy ekologia są szczególnie charakterystyczne dla jego twórczości.

Jego dzieło dla Kunsthalle Praha, Gabinet Elektrycznych Osobliwości, zawiera przedmioty znalezione w dawnej podstacji transformatorowej Zenger od czasu jej budowy w latach 30. XX wieku do dziś. Podstacja, która kiedyś zasilała miejskie sieci tramwajowe i trolejbusowe, jest symbolem transformacji Pragi i radykalnej zmiany w sposobie życia jej mieszkańców. Ułożone jak rzadkie relikty, na półkach gabinetu leżą wyłączniki, żarówki, baterie i inne elementy elektryczne, które niegdyś umożliwiły prawdziwą rewolucję nowoczesności.

„Chciałem, aby to dzieło sztuki miało w pewnym sensie atmosferę science fiction. Tak, jakby widz pochodził z odległej przyszłości i patrzył wstecz na czasy, kiedy produkcja energii była postrzegana jako absolutne błogosławieństwo, jako coś, co motywuje innowacje i design. Myślę, że widzowie będą w stanie odczytać tę prezentację technologicznego optymizmu z pewną ironią” – mówi Mark Dion o swoim praskim gabinecie.

Specjalny wybór przedmiotów został opatrzony tekstami w towarzyszącej publikacji Field Guide przez czeskiego eksperta od elektrotechniki Milana Guštara. Są tam „złodziejki”, czyli elektryczne rozgałęźniki, cewki indukcyjne, dławiki czy słynny magazyn Zprávy Elektrických podniků obce pražské (Wiadomości Przedsiębiorstw Elektrycznych Miasta Pragi), którego nazwa zainspirowała powstanie miejskich legend o patronie tramwajarzy, autobusiarzy i elektryków – starym Zepopie. „Moje gabinety często zawierają żarty, które odnoszą się do obiektów ready-made, i bardzo często czynię ekskluzywne odniesienia do Marcela Duchampa, Mana Raya czy innych surrealistów, z którymi moja relacja do przedmiotów częściowo się pokrywa. Również ta praca ma dla mnie swoje jajka wielkanocne, na przykład niezliczone izolatory szklane, które działają jak wysoce designerskie obiekty grające wszystkimi możliwymi kolorami” – dodaje Dion.

Christelle Havranek również podkreśla pierwszorzędną rolę estetycznego wymiaru gabinetu: „Pomimo swojego znaczenia, zachowanie pamięci nie jest jedyną funkcją Gabinetu Elektrycznych Osobliwości. Pozyskanie Diona oznacza powołanie poety, myśliciela, badacza, który eksploruje współczesny świat. Po okresie poświęconym badaniom w Pradze i Nowym Jorku, Dion, z pomocą menedżera projektu Matěja Al-Ali, przygotował unikalną kolekcję. Jego metoda układania i eksponowania tej kolekcji opiera się rygorystycznemu tematycznemu, chronologicznemu układowi, jaki zazwyczaj znajdujemy w muzeach. Zamiast tego Dion stworzył subiektywną narrację, która łączy rygor z wyobraźnią i balansuje na granicy między rzeczywistością a fikcją” – mówi kuratorka.

Dzieło Marka Diona, nad którym zaczął pracować w 2018 roku równolegle z renowacją samej Kunsthalle, jest obecnie na stałe zainstalowane na trzecim piętrze budynku. Będzie dostępne, gdy cała instytucja otworzy swoje drzwi. Sama natura Gabinetu Elektrycznych Osobliwości – częściowo kolekcji dydaktycznej, częściowo eklektycznego nagromadzenia przedmiotów, które miesza odniesienia do przeszłości z refleksjami nad teraźniejszością – dokładnie oddaje tożsamość Kunsthalle Praha. Miejsca poświęconego twórczości wczorajszej i dzisiejszej, gdzie rzeczywistość spotyka się z wyobraźnią i gdzie sztuka uczy, zaskakuje i działa emocjonalnie.

Więcej o projekcie dowiesz się z wywiadu z artystą, który przeprowadziła główna kuratorka Kunsthalle Praha, Christelle Havranek.

LIMITOWANY PRINT MARKA DIONA

Wizualny hołd dla elektro-historii budynku Kunsthalle Praha. Podpisana kolekcjonerska sztuka z serii 50 egzemplarzy.

MARK DION

Amerykański artysta zdobył wiele nagród i współpracował z ważnymi instytucjami na całym świecie, m.in. z dziełem Neukom Vivarium (2006), które jest stałą instalacją zewnętrzną i laboratorium edukacyjnym w Olympic Sculpture Park w Seattle, Waszyngton...