Mark Dion: Gabinet Elektrycznych Osobliwości

Praktyka artystyczna Marka Diona łączy w sobie różnorodne techniki, od instalacji, przez rzeźby, aż po asamblaże. Amerykański artysta zazwyczaj tematyzuje historię konkretnego miejsca, wykorzystuje różnorodne znalezione przedmioty i, kwestionując oraz rozwijając tradycyjne podejścia muzeologiczne, zwraca się ku własnej narracji historycznej. W celu interdyscyplinarnego badania sposobu budowania wiedzy wykorzystuje również impulsy z innych dziedzin; szczególnie bliskie są mu archeologia, archiwistyka czy ekologia.

Jego dzieło dla Kunsthalle Praha, Gabinet Elektrycznych Osobliwości, zawiera przedmioty znalezione w dawnej stacji transformatorowej Zenger od jej budowy w latach 30. XX wieku aż do czasów współczesnych. Stacja transformatorowa, która niegdyś dostarczała energię miejskim sieciom tramwajowym i trolejbusowym, jest symbolem transformacji Pragi i radykalnej zmiany w sposobie życia jej mieszkańców. Ułożone jak rzadkie relikwie na półkach gabinetu leżą wyłączniki, żarówki, baterie i inne komponenty elektryczne, które niegdyś zapoczątkowały prawdziwą rewolucję nowoczesności.

„Chciałem, aby to dzieło sztuki w pewnym sensie miało atmosferę science fiction. Jakby widz pochodził z odległej przyszłości i spoglądał wstecz na czasy, kiedy produkcja energii była postrzegana jako absolutne błogosławieństwo, jako coś, co motywuje innowacje i design. Myślę, że widzowie będą w stanie odczytać tę prezentację technologicznego optymizmu z pewną ironią” – mówi Mark Dion o swoim praskim gabinecie.

Specjalny wybór przedmiotów opatrzył tekstami w towarzyszącej publikacji „Field Guide” czeski znawca elektrotechniki Milan Guštar. Nie brakuje tam „złodziejek”, czyli elektrycznych rozgałęźników, cewek indukcyjnych, dławików czy słynnego czasopisma „Zprávy Elektrických podniků obce pražské”, którego nazwa zainspirowała powstanie miejskich legend o patronie tramwajarzy, autobusiarzy i elektryków – starym Zepopie. „Moje gabinety często zawierają żarty, które odnoszą się do obiektów ready-made i bardzo często dopuszczam się ekskluzywnych odniesień do Marcela Duchampa, Mana Raya czy innych surrealistów, z którymi moje podejście do przedmiotów częściowo się pokrywa. Również to dzieło ma dla mnie swoje ‘easter eggs’, na przykład niezliczone szklane izolatory, które działają jak wybitnie designerskie obiekty mieniące się wszystkimi możliwymi kolorami” – dodaje Dion.

Primary rolę wymiaru estetycznego gabinetu podkreśla również Christelle Havranek: „Mimo swojej wagi, zachowanie pamięci nie jest jedyną funkcją Gabinetu Elektrycznych Osobliwości. Pozyskanie Diona oznacza wezwanie poety, myśliciela, badacza, który bada współczesny świat. Po okresie poświęconym badaniom w Pradze i Nowym Jorku, Dion, z pomocą menadżera projektu Matěja Al-Ali, przygotował unikalną kolekcję. Jego metoda układania i wystawiania tej kolekcji sprzeciwia się ściśle tematycznemu, chronologicznemu układowi, jaki zazwyczaj znajdujemy w muzeach. Dion zamiast tego stworzył subiektywną narrację, która łączy w sobie rygor z wyobraźnią i balansuje na pograniczu rzeczywistości i fikcji” – mówi kuratorka.

Dzieło Marka Diona, nad którym rozpoczął pracę w 2018 roku równolegle z rekonstrukcją samej Kunsthalle, jest obecnie na stałe zainstalowane na trzecim piętrze budynku. Będzie dostępne w momencie, gdy cała instytucja otworzy swoje drzwi. Sama natura Gabinetu Elektrycznych Osobliwości – częściowo kolekcji dydaktycznej, częściowo eklektycznego nagromadzenia przedmiotów, które miesza odniesienia do przeszłości z rozważaniami o teraźniejszości – dokładnie oddaje tożsamość Kunsthalle Praha. Miejsca poświęconego twórczości wczorajszej i dzisiejszej, gdzie rzeczywistość spotyka się z wyobraźnią i gdzie sztuka uczy, zaskakuje i oddziałuje emocjonalnie.

Więcej o projekcie dowiesz się z wywiadu z artystą, który przeprowadziła główna kuratorka Kunsthalle Praha, Christelle Havranek.

LIMITOWANY PRINT MARKA DIONA

Wizualny hołd dla elektrohistorii budynku Kunsthalle Praha. Podpisany kolekcjonerski egzemplarz z serii 50 sztuk.

MARK DION

Amerykański artysta zdobył wiele nagród i współpracował z ważnymi instytucjami na całym świecie, otrzymał np. dziełem Neukom Vivarium (2006), które jest stałą instalacją zewnętrzną i jednocześnie laboratorium edukacyjnym w Olympic Sculpture Park w Seattle w stanie Waszyngton. Publiczny rezonans zyskał również projekt Tate Thames Dig (1999), w ramach którego wystawiał szereg pozostałości znalezionych nad Tamizą w pobliżu londyńskiej Tate Gallery (obecnie Tate Britain) i przyszłej Tate Modern. Dion rzadko pracuje dwukrotnie z tym samym materiałem – w swojej twórczości wykorzystał już praktycznie wszystko, od części fabrycznych po wypchane zwierzęta. Jego dzieła znajdują się w kolekcjach nowojorskiego MoMA, londyńskiego Tate, a także w Carnegie Museum of Art w Pittsburghu, w paryskim Centre Pompidou czy w Seattle Art Museum.