Mark Dion: Gabinet Elektrycznych Kuriozów

Artefakty przemysłowe, ale także zwykłe przedmioty znalezione na terenie dawnej podstacji Zenger, opowiadają historię pewnego miejsca. Miejsca, gdzie od lat 30. XX wieku iskrzyła energia elektryczna, a gdzie teraz następuje transformacja w nowoczesną przestrzeń wystawową. Gabinet Elektrycznych Kuriozów amerykańskiego artysty Marka Diona to jedyna stała instalacja site-specific, czyli jedyne dzieło, które jest długotrwale i trwale eksponowane w Kunsthalle Praha. Można się z nim zapoznać od 22 lutego 2022 roku.

Praktyka artystyczna Marka Diona łączy w sobie różnorodne techniki, od instalacji, przez rzeźby, aż po asamblaż. Amerykański artysta zazwyczaj tematyzuje historię konkretnego miejsca, wykorzystuje różnorodne znalezione przedmioty i, kwestionując oraz rozwijając tradycyjne podejścia muzeologiczne, zwraca się ku własnej narracji historycznej. W celu interdyscyplinarnego badania sposobu budowania wiedzy, wykorzystuje również impulsy z innych dziedzin, a zwłaszcza archeologię, archiwistykę czy ekologię.

Jego dzieło dla Kunsthalle Praha, Gabinet Elektrycznych Kuriozów, zawiera obiekty znalezione w dawnej podstacji Zenger od jej budowy w latach trzydziestych XX wieku do czasów współczesnych. Podstacja, która kiedyś dostarczała energię miejskim sieciom tramwajowym i trolejbusowym, jest symbolem przemian Pragi i radykalnej zmiany w sposobie życia jej mieszkańców. Ułożone jak cenne relikwie, na półkach gabinetu leżą wyłączniki, żarówki, baterie i inne elektryczne komponenty, które niegdyś przyczyniły się do prawdziwej rewolucji nowoczesności.

„Chciałem, aby to dzieło sztuki miało w pewnym sensie atmosferę science fiction. Jakby widz pochodził z odległej przyszłości i spoglądał wstecz na czasy, kiedy produkcja energii była postrzegana jako absolutne błogosławieństwo, jako coś, co motywuje innowacje i design. Myślę, że widzowie będą w stanie odczytać tę prezentację technologicznego optymizmu z pewną ironią”, mówi Mark Dion o swoim praskim gabinecie.

Specjalny wybór przedmiotów został opatrzony tekstami w towarzyszącej publikacji Field Guide przez czeskiego eksperta od elektrotechniki Milana Guštara. Nie brakuje „złodziejek”, czyli elektrycznych rozgałęźników, cewek indukcyjnych dławików czy słynnego czasopisma Zprávy Elektrických podniků obce pražské, którego nazwa zainspirowała powstanie miejskich legend o patronie tramwajarzy, autobusów i elektryków – starym Zepopovi. „Moje gabinety często zawierają żarty, które odnoszą się do obiektów ready-made i bardzo często odwołuję się do Marcela Duchampa, Mana Raya czy innych surrealistów, z którymi moje podejście do przedmiotów częściowo się pokrywa. To dzieło również ma dla mnie swoje „jajka wielkanocne”, na przykład niezliczone szklane izolatory, które wyglądają jak wysoce designerskie obiekty mieniące się wszystkimi możliwymi kolorami”, dodaje Dion.

Główną rolę estetycznej wymiaru gabinetu podkreśla również Christelle Havranek: „Pomimo swojej ważności, zachowanie pamięci nie jest jedyną funkcją Gabinetu Elektrycznych Kuriozów. Pozyskanie Diona oznacza powołanie poety, myśliciela, badacza, który bada współczesny świat. Po okresie poświęconym badaniom w Pradze i Nowym Jorku, Dion, z pomocą menedżera projektu Matěja Al-Ali, stworzył unikalną kolekcję. Jego metoda układania i eksponowania tej kolekcji opiera się na ściśle tematycznym, chronologicznym układzie, jaki zazwyczaj znajdujemy w muzeach. Dion zamiast tego stworzył subiektywną narrację, która łączy konsekwencję z wyobraźnią i balansuje na granicy między rzeczywistością a fikcją”, mówi kuratorka.

Dzieło Marka Diona, nad którym rozpoczął pracę w 2018 roku równolegle z rekonstrukcją samej Kunsthalle, jest obecnie na stałe zainstalowane na trzecim piętrze budynku. Będzie dostępne w momencie, gdy cała instytucja otworzy swoje drzwi. Sama natura Gabinetu Elektrycznych Kuriozów – częściowo dydaktycznej kolekcji, częściowo eklektycznego nagromadzenia przedmiotów, które miesza odniesienia do przeszłości z refleksjami nad teraźniejszością – dokładnie oddaje tożsamość Kunsthalle Praha. Miejsca poświęconego twórczości wczorajszej i dzisiejszej, gdzie rzeczywistość spotyka się z wyobraźnią, a sztuka uczy, zaskakuje i emocjonalnie oddziałuje.

Więcej o projekcie dowiesz się z wywiadu z artystą, który przeprowadziła główna kuratorka Kunsthalle Praha, Christelle Havranek.