Galeria Obrazów Zamku Praskiego

Początki kolekcji sięgają czasów panowania Rudolfa II, cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego, króla Czech i arcyksięcia Austrii. Od 1583 roku, kiedy Rudolf II poprosił czeskie stany o wkład w upiększenie Zamku Praskiego, w całej Europie kupowano obrazy i rzeźby do tej kolekcji, a także powstawały dzieła sztuki na zamówienie. Jednocześnie ukończono kilka sal, w których wystawiano kolekcję. W 1612 roku, kiedy Rudolf II zmarł, liczyła ona około 3 000 dzieł.

Podczas późniejszej wojny trzydziestoletniej część obrazów została wywieziona do Wiednia. Znaczna część kolekcji stała się łupem wojsk szwedzkich na polecenie królowej Krystyny, z inicjatywy Jana Amosa Komenskiego, który chciał ochronić skarby królestwa czeskiego przed katolickimi Habsburgami. Ponad 500 dzieł sztuki trafiło w ten sposób do kolekcji szwedzkich, gdzie większość z nich znajduje się do dziś.

Ponieważ Zamek Praski miał nadal służyć Habsburgom jako rezydencja reprezentacyjna, część obrazów została sprowadzona z Wiednia, a także zakupiono kolejne obrazy. Odnowiona galeria zawierała wówczas najpóźniej w 1656 roku około 600 dzieł, i choć była wtedy znacznie mniejsza niż oryginalna kolekcja, jej wartość artystyczna nie ustępowała ani jej, ani kolekcjom wiedeńskim. Galeria Obrazów jako taka zachowała się aż do przebudowy Zamku Praskiego za panowania Marii Teresy; jako samodzielna przestrzeń została zniesiona w 1762 roku. Obrazy nadal służyły jedynie jako dekoracja apartamentów królewskich. Duży zbiór został sprzedany do Drezna, inne zostały sprzedane na aukcji.

Po 1918 roku nowo powstała Czechosłowacja zażądała od Austrii zwrotu wywiezionych obrazów. Chociaż strona austriacka uznała to roszczenie, zaoferowała do zwrotu jedynie dzieła o niższej wartości, w związku z czym nie doszło do porozumienia. Następnie przestrzenie Zamku Praskiego były dekorowane obrazami zakupionymi z tzw. Masarykowego Funduszu Narodowego, a część starych kolekcji została wypożyczona do Galerii Narodowej. Samodzielna galeria obrazów jednak na Zamku nie istniała. W 1961 roku kolejna część obrazów – o wówczas „nieodpowiedniej” tematyce religijnej – została przekazana Państwowemu Instytutowi Ochrony Zabytków. Tym samym zakończono rozdrobnienie i redukcję pierwotnych kolekcji.

Jednak zmiana atmosfery w latach sześćdziesiątych pozytywnie przyczyniła się do tego, że po długich wysiłkach w latach 1964–1965 nastąpiła przebudowa oryginalnych stajni pod Salą Hiszpańską na przestrzeń dla nowej Galerii Obrazów Zamku Praskiego. Pod kierownictwem profesora Jaromíra Neumanna, decyzją ówczesnego prezydenta Antonína Novotnego, ożywiono pierwotny zamiar cesarza Rudolfa II. Galeria Obrazów odzyskała w ten sposób możliwość kompleksowej prezentacji swoich zbiorów i stała się również dostępna dla publiczności. Mimo że w porównaniu z epoką rudolfińską ekspozycja obejmuje tylko ułamek przedmiotów, jakość dzieł sztuki dodaje jej znaczenia.

Po 1989 roku poszukiwano nowego oblicza Zamku Praskiego. Wcześniej zamknięte przestrzenie zostały otwarte dla zwiedzających, wiele rzeczy zostało zrekonstruowanych i zmienionych. Dążenie do nadania Zamkowi nowszego, nowoczesnego wyglądu doprowadziło również do decyzji o przekształceniu Galerii Obrazów. W latach 1995–1998 wszystkie przestrzenie przeszły gruntowną techniczną rekonstrukcję zgodnie z nowoczesnymi normami bezpieczeństwa i klimatyzacji. Zgodnie z projektem Bořka Šípka wprowadzono zmiany w przestrzeniach wystawienniczych, nowe rozwiązanie wejścia oraz wyposażenie wnętrz w meble do siedzenia. Udało się również zakupić kilka obrazów z oryginalnej kolekcji Rudolfa. Do stałej ekspozycji wybrano najważniejsze dzieła malarstwa historycznego i współczesnego, a poszczególne dzieła zostały rozmieszczone według przynależności do lokalnych szkół malarskich. Własną przestrzeń otrzymały również obrazy mistrzów rudolfińskich i dzieła z kolekcji cesarza Rudolfa II.

Autorką najnowszej koncepcji ekspozycji Galerii Obrazów jest historyczka sztuki Eliška Fučíková, była współpracowniczka profesora Neumanna, która brała udział w badaniach historii kolekcji Zamku Praskiego. Międzynarodowe uznanie kolekcja nowej Galerii Obrazów zyskała w 2001 roku, kiedy to została wystawiona w całości w Maastricht.