OTWÓRZ ZIEMIĘ, ODKRYJ CZAS

Otwórz ziemię, odkryj czas... Człowiek i jego najdawniejsze dzieje na terenie Zlína

Nowa ekspozycja archeologiczna przedstawia zwiedzającym najdawniejszą przeszłość regionu zlínskiego, od pierwszych śladów obecności paleolitycznych myśliwych i zbieraczy po unikatowe znaleziska z czasów Wielkich Moraw. Wszystkie eksponaty pochodzą ze zbiorów Muzeum Południowo-Wschodniej Morawy w Zlínie, które w ostatnich dziesięcioleciach zostały znacznie wzbogacone przede wszystkim dzięki rozległym badaniom ratowniczym w regionie zlínskim.

Część wprowadzająca poświęcona jest epoce kamienia. Do znaczących eksponatów z jej starszego okresu, paleolitu, należy płasko obrobione narzędzie kamienne znalezione na terenie Tlumačova; ma ponad 40 000 lat i stanowi tym samym jeden z najstarszych wyrobów człowieka we wschodniej Morawie.

Młodszy paleolit reprezentują zespoły typowych narzędzi łupanych wykonanych z krzemienia, rogowca, kryształu górskiego i radiolarytu, pochodzących z obszaru tzw. Bramy Napajedelskiej na prawym brzegu rzeki Morawy. Jedna z myśliwskich stanowisk nad brzegiem Dřevnicy, w dzisiejszym Zlínie-Louky, z pozostałościami osady z paleniskiem i narzędziami łupanymi, stała się podstawą do modelu przedstawiającego prawdopodobny wygląd siedziby paleolitycznych myśliwych w niesprzyjających warunkach klimatycznych ostatniego zlodowacenia.

Bogato reprezentowane znaleziska naczyń ceramicznych i narzędzi kamiennych z młodszej epoki kamienia (neolitu) odzwierciedlają gęste osadnictwo żyznego regionu dolnej Dřevnicy przez pierwszych rolników już od VI tysiąclecia przed naszą erą. Długotrwale zamieszkane wsie ludności kultury wstęgowej ceramiki, a później kultury ceramiki malowanej morawskiej, odkryto podczas ratowniczych badań archeologicznych na obszarze między Zlínem-Malenovicami a Kvítkovicami, na lewym brzegu rzeki Dřevnicy, , których kształt przybliża model naziemnego domu o długości 15 m, odkrytego w 2004 roku w pobliżu Kvítkovic.

Późna epoka kamienia (eneolit) to okres dynamicznych zmian w życiu gospodarczym i społecznym ówczesnych populacji. Oprócz wyrobów kamiennych w jego trakcie po raz pierwszy pojawiają się również narzędzia i broń wykonane z miedzi. Według dotychczasowej wiedzy obszar zlínski był zasiedlony jedynie sporadycznie.

Kolejny etap dziejów pradziejowych – epokę brązu – nazwał nowy metal, złocisty stop miedzi i cyny. Znajomość wytwarzania brązu jako nowego surowca do produkcji narzędzi, broni i biżuterii w kolejnych stuleciach zasadniczo wpłynęła na rozwój ówczesnego społeczeństwa pradziejowego, prowadząc do rozwoju wyspecjalizowanych rzemiosł i handlu dalekosiężnego. Proces metalurgiczny jego produkcji przybliża w ekspozycji model pieca do wytopu.

Początek epoki brązu na terenie Zlína reprezentują znaleziska kultury únětickiej, a zwłaszcza kultury věteřovskiej, której nosiciele gęsto zasiedlili brzegi dolnego biegu Dřevnicy. Pierwsze, jeszcze niezbyt liczne wyroby z brązu to na przykład siekierki oraz para spiralnych bransolet z grobu dziecięcego pod Kvítkovicami. Do wyjątkowych eksponatów niewątpliwie należy depozyt trzech brązowych szpilek z ozdobnymi główkami w kształcie tarczy. Ekspozycję uzupełnia rekonstrukcja pochówku szkieletowego – młody dorosły mężczyzna ze śladami urazu głowy został złożony w tradycyjnej pozycji skulonej, z niewielkim naczyniem jako daniną grobową.

Drugi blok ekspozycji archeologicznej obejmuje okres kultury pól popielnicowych od młodszej epoki brązu do starszej epoki żelaza, okres lateński oraz wczesne średniowiecze, kiedy nasze terytorium trwale zasiedlili Słowianie.

Na obszarze Gór Hostýnskich i Vizovických odkryto – zwłaszcza w ostatnich dziesięcioleciach – szereg skupisk (depozytów) wyrobów z brązu; ich składanie w pobliżu źródeł lub studni przypisywane jest zwykle znaczeniu rytualnemu. Charakterystycznym zjawiskiem okresu pól popielnicowych są umocnione grodziska wyżynne. Do najważniejszych należą Klášťov nad Vysokým Polem, najwyższe pradziejowe grodzisko na Morawach, oraz Rysov koło Provodova.

Ekspozycja przedstawia zwiedzającym szeroki wybór znalezisk archeologicznych z osad i cmentarzysk kultury pól popielnicowych, które charakteryzują „codzienne” życie, a także duchowe wyobrażenia jej dawnych mieszkańców. Wśród prestiżowych przedmiotów z tego okresu wyróżniają się przede wszystkim bronie, reprezentowane przez miecze z…