Jak prawdziwe

Rysunki zwierząt, roślin, kamieni, kości opracowane (dosłownie) do mikrometrów, potężne w swoim detalu… Czy pamiętacie, jak fascynujące były dla Was, gdy jako dziecko przeglądaliście encyklopedie? Uczyliście się, jak wyglądają wszystkie te liście, ślady, motyle skrzydła i ptasie pióra, a nawet rybki akwariowe. Prawdopodobnie nie myśleliście wtedy, że ktoś spędził godziny na tworzeniu tych niemal fotograficznych miniaturowych dzieł. Studiował, testował kolor, precyzyjnie szukał struktur, szukał najdokładniejszych widm, aby przekształcić 3D w 2D. Są tak oczywiste, że nawet nie zdajemy sobie sprawy z wirtuozerii, z jaką zostały stworzone. Akryl, tusz, akwarela, grafit… Pracował wieloma technikami. Syn Jána Šveca, Andrej, tak powiedział o pracy swojego ojca: „Większość swoich ilustracji wykonywał w skali 1:1 do oryginalnego modelu. Wyobraźmy sobie na przykład motyla, włoski na jego ciele lub czułkach mają jedną dziesiątą milimetra, a mój ojciec potrafił je namalować tak cienko. To jednak oznaczało, że godzinami siedział nad obrazem i często pracował pod lupą.” Jego ogromna produkcja ilustracji naukowych dla dzieci obejmuje Naše vtáky (Nasze ptaki), Z ríše hmyzu (Z królestwa owadów) i Akvárium v kocke (Akwarium w pigułce). Wiele z tych książek jest do dziś przekazywanych z biblioteki do biblioteki. Często są wypożyczane tylko na chwilę – dzieci i rodzice z radością odkrywają, co faktycznie widzieli w lesie, badając małe różnice. Albo przykładają kalkę do obrazków i zaczynają je obrysowywać. Dokładnie według artysty, warstwując tło, wypełniając je anilinami, a nawet obramowując tuszem. Te ilustracje są tak oczywiste, że nie zdajemy sobie sprawy z ich wirtuozerii. Tak naprawdę powstały przypadkowo. Niektóre tytuły z wydawnictwa Mladé letá miały formaty kwadratowe, ale były wycinane z prostokątnych arkuszy, przez co powstawały odpady o wymiarach około 10,5 na 15 centymetrów. Wydawnictwo jednak nie chciało ich marnować i ktoś pomyślał, że te resztki mogłyby stać się podstawą małych atlasów z bardzo precyzyjnymi, a nawet naukowymi ilustracjami.