30 % Mniszek Lekarski

Mniszek lekarski – jako kwiat, roślina botaniczna, symbol kulturowy i zjawisko estetyczne – posiada siłę i cichą odwagę. Niepozorny, a jednak wytrwały, radykalnie się adaptuje, powraca i stawia opór. Pod tytułem 30 % Mniszek Lekarski wystawa w Kunsthaus Graz łączy ponad 35 prac poświęconych kwiatu i jego bezpośredniemu związkowi z człowiekiem – człowiek dzieli około 30 % swojego materiału genetycznego z kwiatem – z pojedynczymi wypożyczeniami z kolekcji Universalmuseum Joanneum. W pracach spotykamy się z melancholią rozpadającej się teraźniejszości. Jednocześnie zabierają nas w podróż do znanej nam, pięknej i odurzającej estetyki kwiatu i jego wyrazu radości życia. Chodzi o powracające przybycia, symbiotyczną współpracę i pożegnania: poetyckie, polityczne i ekologiczne.

Mniszek lekarski funkcjonuje tu zarówno jako wzorzec adaptacyjnej siły, jak i jako język, którym posługują się wszyscy. W duchu floriografii – historycznego języka kwiatów – staje się transkulturowym gestem uznania i komunikacji: niedoceniany, ale wytrwały i piękny. Jako kwiat obrzeży, łąk i ogrodów oferuje symboliczne słownictwo, które sprzeciwia się normalizującemu ograniczeniu, mówi językami codziennymi, posiada właściwości lecznicze i niskoprogowo w promiennym kolorze słońca wabi owady zapylające. Wystawa opiera się zarówno na koncepcji "zaplątania" (entanglement), jak i na filozoficznych i ekologicznych koncepcjach ramowych „oferty estetycznej” (Elaine Scarry) i „krytycznej hybrydyczności” – i w ten sposób łączy się również z wystawą Hybrid Pleasures. Helen Chadwick supported by Liesl Raff na piętrze, gdzie produktywne i prowokacyjne formy wielogłosowej hybrydyczności stają się tematem. "Zaplątania", jak to ujęły myślicielki takie jak Donna Haraway, Karen Barad i Timothy Morton, są politycznie i kolonialnie obciążone, a także rozumiane jako przekraczające gatunki lub płeć. Kiedy Haraway pisze: „Będziemy razem albo wcale”, należy śledzić te powiązania i wykorzystywać wiedzę dla sprawiedliwej przyszłości.

W obliczu kryzysów ekologicznych, kolonialnych następstw i cyfrowego przyspieszenia, 30 % Mniszek Lekarski wymaga nowych form uwagi – dostosowanych do tego, co rośnie powoli, wymaga czasu i cicho powraca. Sam kwiat, ale także mniszek lekarski ze swoimi rozprzestrzeniającymi się nasionami, swoją naturalną siłą leczniczą i wspólnym rozwojem ucieleśnia tę zasadę etycznego sposobu życia współistnienia.

Z udziałem m.in. Iris Andraschek, Suzanne Anker, Karl Blossfeldt, Andrea Bowers, Viltė Bražiūnaitė & Tomas Sinkevičius, Claude Cahun, Regula Dettwiler, Spencer Finch, Barbara Frischmuth, Anita Fuchs, Yevhen Holubentsev, Sanja Iveković, Anna Jermolaewa, Markus Jeschaunig, Claudia Larcher, Jonas Mekas, Joiri Minaya, Ryts Monet, Alois Neuhold, Agnieszka Polska, Anna Ridler, Ugo Rondinone, Martha Rosler, Sonya Schönberger, Nina Schuiki, Elfie Semotan, Petr Štembera, Alexander Stern, Thomas Stimm, Michael Stusser, Neja Tomšič, Dirck van Rijswijk, Anna Zemánková oraz innymi wypożyczeniami z kolekcji historii kultury, historii naturalnej czy literatury, wystawa rozwija się jako wielogłosowe rozważanie kwiatu, jego przypisania i siły przyciągania.

Projekt jest częścią projektu współpracy BLOOM, który od wiosny do zimy 2026 roku połączy placówki Universalmuseum Joanneum.