Sztuka duńska 1780-1930

Na pierwszym piętrze budynku Dahlerupa prezentowany jest wybór duńskiej kolekcji Glyptoteki, z dziełami artystów z okresu od końca XVIII wieku do pierwszych dekad XX wieku – artystów takich jak Elisabeth Jerichau Baumann, Jens Juel, C.W. Eckersberg, Christen Købke, J.Th. Lundbye, Martinus Rørbye, P.S. Krøyer, Astrid Noack, Anne Marie Carl-Nielsen, Vilhelm Hammershøi i Edvard Weie, wśród wielu innych.

Wystawa prezentuje szereg kluczowych dzieł sztuki duńskiej i daje wgląd w centralne tematy i motywy epoki, w tym studia natury i malarstwo pejzażowe, studia modelowe, portrety i fascynację artystów antykiem. Wszystko to połączone jest opowieścią o znaczącej kolekcji sztuki zapoczątkowanej przez Carla Jacobsena pod koniec XIX wieku.

Szczególny nacisk położono również na Kaia Nielsensa, który dzięki szerokiemu wachlarzowi dzieł, od monumentalnych rzeźb po małe statuetki wykonane z różnych materiałów, był jednym z najwybitniejszych duńskich rzeźbiarzy początku XX wieku.

Z sal na 1. piętrze można podziwiać marmurową rzeźbę Kaia Nielsensa Vandmoderen, stworzoną dla Ogrodu Zimowego.

Elisabeth Jerichau Baumann

Na wystawie będzie można zobaczyć nowe dzieło w kolekcji, podarowane Glyptotece jako dar testamentowy. Jest to portret autorstwa Elisabeth Jerichau Baumann (1819-1881), przedstawiający jej córkę, Sophie Dagmar Elisabeth, zwaną „Sofy” (1859-1944). W wieku 19 lat, 4 listopada 1878 roku, Sophie poślubiła królewskiego łowczego Christiana Frederika Emila von Holstein-Rathlou (1849-1919), właściciela posiadłości Rathlousdal koło Odder, a kiedy portret został namalowany w 1879 roku, właśnie otrzymała honorowy tytuł królewskiej łowczej.

Portret przedstawia młodą, świeżo poślubioną Sophie, siedzącą na krześle z czerwonym obiciem. Jej twarz jest w profilu, ale ciało jest lekko obrócone, tak że górna część ciała wydaje się niemal frontalna. Sophie ubrana jest w szkarłatną suknię z koronkowym obszyciem. Nosi niezwykły naszyjnik. Przypomina on typ biżuterii beduińskiej, którą można zobaczyć na kilku orientalistycznych portretach kobiet autorstwa Elisabeth Jerichau Baumann, które malowała na podstawie swoich podróży do Egiptu, Grecji i obecnej Turcji.

Lekko zarumieniona twarz Sophie, jej aksamitnie miękka, czerwona suknia, maślane, złote włosy i wyrazisty złoty naszyjnik razem tworzą szczególną zmysłowość i korespondencję barwną, która jest charakterystyczna dla obrazów Elisabeth Jerichau Baumann.

Małżeństwo von Holstein-Rathlou budziło w swoich czasach sensację. Christian Frederik Emil von Holstein-Rathlou jest opisywany jako ekscentryczna osobowość. W 1878 roku założył park zwierząt w leśnictwie dworskim, do którego mieszkańcy miasta mieli wolny dostęp, w tym do spektakularnej groty niedźwiedzi, a w 1899 roku kupił wyspę Hesselø w Kattegat.

Na wyspie wypuścił egzotyczne zwierzęta i zlecił budowę letniej willi zaprojektowanej przez architekta Martina Nyropa, gdzie wraz z siedmiorgiem dzieci, resztą rodziny i przyjaciół spędzali lata na spotkaniach towarzyskich i polowaniach.

Urodzona w Polsce Elisabeth Jerichau Baumann była już za życia wybitną postacią; zorientowana międzynarodowo, podróżująca, pionierka i zdeterminowana w swojej karierze artystycznej oraz w naleganiu na wolność jednostki. Jerichau Baumann namalowała dużą liczbę portretów, m.in. artystów, członków rodzin królewskich i polityków.

Jest już reprezentowana w kolekcji sztuki duńskiej szeregiem innych dzieł, m.in. głównym dziełem Matka Dania oraz portretem jej męża, ojca Sophie, rzeźbiarza Jensa Adolfa Jerichau (1816-1883), który również jest reprezentowany na wystawie szeregiem dzieł, m.in. marmurową rzeźbą Śpiąca żeńska żniwiarka.

Portret Sophie Dagmar Elisabeth von Holstein-Rathlou jest znaczącym uzupełnieniem kolekcji Glyptoteki, które może przyczynić się do poszerzenia wiedzy zarówno o twórczości artystycznej, jak i biograficznej narracji Elisabeth Jerichau-Baumann.

Salomon Ruben Henriques

Niedawno kolekcja została wzbogacona o rzadkie i znaczące dzieło artysty Salomona (Sally’ego) Rubena Henriquesa. Jego portret Florentynka stojąca przed lustrem (1841) można teraz podziwiać obok innych studiów modelowych Glyptoteki autorstwa Eckersberga, Marstranda i Købkego.

Dzieło wpisuje się w niezwykle ekscytujący okres artystyczny i kulturowo-historyczny – czas przełomu w duńskiej sztuce Złotego Wieku. Jest to studium modelowe z czasów, gdy kobiece ciało po raz pierwszy stało się częścią nauczania akademickiego.

Wcześniej artyści mogli rysować tylko z nagich modeli męskich. Jednak na początku XIX wieku duńska sztuka przeszła cichą rewolucję. Nowe reformy otworzyły drogę dla nagich modeli kobiecych – a tym samym dla nowej wrażliwości w sztuce. Studium modelowe stało się nie tylko technicznym ćwiczeniem, ale także okazją do eksploracji światła, materii i klasycznych pozycji inspirowanych antykiem. Dzięki letnim zajęciom C.W. Eckersberga młodzi artyści, tacy jak Henriques, mieli możliwość pracy z takimi motywami. A Florentynka – tu przedstawiona – była popularną modelką ukazaną z pięknem i skromnością.

Podczas gdy studium modelowe jest ćwiczeniem w wiernym odwzorowywaniu ciała, dzieło takie świadczy o wzrastającym zainteresowaniu przedstawianiem malarskich walorów otoczenia modelki, np. światła i faktury ubrań. Kobieta przyjmuje klasyczną pozę, która, typowo dla studiów modelowych tego okresu, bazuje na antycznych rzeźbach.

Nie ma wielu dzieł Salomona Rubena Henriquesa w duńskich muzeach, a nowe nabycie Glyptoteki wzmacnia zatem również wiedzę o artyście, który w innym przypadku byłby niedostrzeżony w duńskim krajobrazie muzealnym.

Studium modelowe Henriquesa nabiera szczególnego znaczenia w świetle pozostałej kolekcji obrazów modelowych z duńskiej sztuki tego samego okresu oraz przedstawienia ciała w antycznych rzeźbach. Łączy to zatem kolekcje sztuki muzeum z antyku i XIX wieku.