Peter Sceranka – Tajemnica Powietrza

Wernisaż: 28. 10. 2026, 18.00 Kuratorka: Lucia Gavulová Czas trwania wystawy: 29. 10. 2026 – 28. 2. 2027 Sala C, Hlavná 27, Košice

Projekt wystawienniczy Tajemnica Powietrza prezentuje wybór prac koszyckiego artysty wizualnego Petra Sceranki (16. 10. 1955 – 26. 3. 1999), którego znaczenie wykracza poza granice regionu i który w ramach prezentacji wystawienniczych na Słowacji należy do niedocenionych autorów. Wystawa w Východoslovenská galéria w Koszycach nie jest monograficznym przeglądem twórczości artysty, lecz kuratorską selekcją dzieł, która wskazuje przede wszystkim na jego twórczą pozycję jako rysownika, malarza i twórcy kolaży.

Tajemnica Powietrza to tytuł rysunku Sceranki z 1994 roku, który zawiera w sobie kilka cech jego twórczości z tego okresu: ołówkiem „rzucane” wirujące struktury punktowe i kreskowe dynamicznie rozrastają się po całej powierzchni papieru. Rysunek w tym czasie staje się jednym z dominujących mediów Sceranki; powstają jego unikalne, swobodne wielkoformatowe kompozycje, które stanowią szczególną pozycję słowackiego rysunku lat 90. W kontekście wystawy tajemnicę można odczytywać jako stan tego, co pozostaje ukryte, niedostępne lub niepoznane. Sceranka w swoich rysunkach z tego okresu nie reprodukuje optycznie widzianego świata, ale stara się dotrzeć pod powierzchnię widzialnego i uchwycić procesy, które opierają się widzeniu optycznemu.

Peter Sceranka (1955, Koszyce – 1999, Koszyce) był słowackim rzeźbiarzem, rysownikiem i malarzem. W latach 1976 – 1981 studiował na Vysoká škola výtvarných umení w Bratysławie w pracowni rzeźby figuratywnej. Choć wywodził się ze szkoły rzeźbiarskiej, rysunek stanowił znaczącą i stopniowo decydującą część jego twórczości. Zajmował się motywami figuralnymi, głową i ludzkim ciałem, które stopniowo przekształcał w swobodne, gestyczne, przestrzenne i abstrakcyjne struktury. Charakterystyczne są zwłaszcza jego wielkoformatowe rysunki z lat 90., w których badał możliwości linii, objętości, ruchu i przestrzeni wewnętrznej. W 1992 roku zdobył pierwszą nagrodę za rysunek na międzynarodowym biennale sztuki w Barcelonie. Mieszkał i tworzył w Koszycach, gdzie przedwcześnie zmarł. Jego dzieło stanowi szczególną, do dziś niedostatecznie odzwierciedloną pozycję słowackiej sztuki ostatnich dziesięcioleci XX wieku.