Wystawa stała — Komedia ducha

Otwarcie: 13 czerwca 2025, 10:00 Kuratorzy: Štefánia Ďuricová, Miroslav Kleban Sala A + B, Hlavná 27, Košice

Nowa wystawa stała Wschodniosłowackiej Galerii jest zwieńczeniem ponad siedemdziesięcioletniej systematycznej działalności kolekcjonerskiej i naukowo-badawczej instytucji. Jako żywa przestrzeń kulturalna, odzwierciedlamy aktualne wyzwania społeczeństwa, jednocześnie zwracając się ku naszemu dziedzictwu kulturowemu, w celu otwierania nowych dialogów o tożsamości, duchowości i wspólnej historii regionu Europy Środkowej.

Ideowym rdzeniem ekspozycji jest wyjątkowe dzieło dramatyczne Komedia ducha, napisane w 1925 roku przez Antona Jasuscha – malarza, wizjonera i wybitnego przedstawiciela Koszyckiej Moderny. Sztuka, pierwotnie napisana w języku węgierskim i skomponowana w trzech aktach, nigdy nie została wystawiona; jej premierze w Słowackim Teatrze Narodowym zapobiegły ówczesne okoliczności polityczno-ideologiczne. Twórczość literacka Jasuscha – głęboka, symboliczna, miejscami wręcz wizjonersko surrealistyczna – oferuje unikalny klucz do odczytania jego obrazów.

Wystawa Komedia ducha nie odnosi się zatem do historii sztuki w tradycyjnych ramach chronologicznych. Zamiast tego, jest kuratorsko skomponowana jako tematyczna i wizualna interpretacja sztuki teatralnej Jasuscha, jako dramatyczno-duchowa podróż, podzielona na dziewięć tematycznych sekcji. Każda z nich otwiera inny poziom filozofii Jasuscha: od świata duchowego, przez kosmiczne wizje, krytykę społeczną, intymną tożsamość, aż po apokaliptyczną zagładę i duchowe odrodzenie.

Wystawa pracuje wyłącznie z dziełami ze zbiorów Wschodniosłowackiej Galerii. Dominującą rolę odgrywają w niej wielkoformatowe kompozycje symboliczne, które ucieleśniają podstawowe tematy ludzkiego bytu – narodziny, życie, śmierć, mistycyzm i transformację. Obrazy Jasuscha występują tu jako partytury artystyczne, w których ekspresyjny gest i filozoficzna treść tworzą wyjątkową przestrzeń między malarstwem a literaturą.

Komedia ducha zaprasza do refleksji, nie tylko nad historią sztuk pięknych, ale nad samym kierunkiem społeczeństwa, w którym żyjemy. Wystawione dzieła, wraz z dramatycznym pierwowzorem Jasuscha, otwierają pytania, które pozostają aktualne nawet po niemal stuleciu: Gdzie znajduje się granica między postępem a upadkiem? Jak kryzys wartości wpływa na duchowy i moralny stan jednostki? I jaką rolę odgrywa sztuka w czasach napięć społecznych?

Wystawa wskazuje, że sztuka nie jest tylko estetycznym doświadczeniem, ale także krytycznym narzędziem poznania, zdolnym artykułować to, co język społeczeństwa często tłumi: ciszę, niepewność, wrażliwość, ale także nadzieję. Wizjonerskie spojrzenie Jasuscha przypomina nam, że każda kultura, która traci zdolność autorefleksji, ryzykuje stagnację i rozkład.

W kontekście dzisiejszej rzeczywistości – kryzysu ekologicznego, polaryzacji i poszukiwania tożsamości, Komedia ducha oferuje przestrzeń do przemyśleń nad wartościami, na których chcemy budować przyszłość. Wystawa jest zaproszeniem do postrzegania dziedzictwa kulturowego nie jako statycznej przeszłości, ale jako żywej podstawy dla twórczego i odpowiedzialnego dialogu o kierunku naszego społeczeństwa.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wystawie?

Chętnie przygotujemy dla Ciebie oprowadzanie z przewodnikiem po wcześniejszym uzgodnieniu. Skontaktuj się z Mgr. Vierą Ballasch Dandárovą: dandarova@vsg.sk/0917 472 307.

Rekonstrukcja pomieszczeń i przygotowanie wystawy stałej Komedia ducha:

Realizacja wystawy stałej została wsparta ze środków publicznych Funduszu Wsparcia Sztuki, a pomieszczenia wystawowe zostały zrekonstruowane dzięki wsparciu finansowemu Kraju Koszyckiego.