Věra Nováková i Pavel Brázda | Obrazy, słowa, irysy

Twórczość dwojga wybitnych artystów, życiowych partnerów i współpracowników, Pavla Brázdy i Věry Novákovej, wykazuje wiele podobieństw, a z drugiej strony wiele sprzecznych tendencji. Oprócz malarstwa werystycznego u obojga artystów widoczna jest także wyraźna stylizacja, oboje pracowali również z obrazami strukturalnymi, często w nurcie informel. Ich indywidualne kierunki różnią się w tematyce i motywacji chrześcijaństwa, do których każdy podchodził zupełnie inaczej, wręcz przeciwnie, a przede wszystkim na poziomie relacji między dziełem oryginalnym a jego kopią. O ile Věra Nováková pozostawała przy unikalnym artefakcie (często akcentowanym również dlatego, że były to na przykład portrety bliskich jej postaci ze świata sztuki, ale także, na przykład, wiary katolickiej), o tyle Pavel Brázda w duchu swoich hoministycznych idei skłaniał się ku demokratyzacji sztuki. Sztuka ma być dostępna dla wszystkich, dlatego P. Brázda z entuzjazmem ją powielał, mnożył i replikował, najpierw za pomocą kserokopii, a następnie również druku cyfrowego na płótnie. Dzięki temu niektóre z jego postaci czy głów istnieją w wielu wariantach, pojawiając się raz po raz w różnych kompozycjach i schematach. Pierwsza linia wystawy zajmuje się tematyką postaci/głów/portretów, wskazując na różnorodność podejść artystycznych obu autorów.

Kolejną ważną linią są ilustracje książkowe. Dla twórczości V. Novákovej kluczowa stała się książka Co se slovy všechno poví, 1964 (Josef Hiršal, Bohumila Grögerová). Dzięki niej zaczęła zastanawiać się nad związkiem między znaczeniem a kształtem liter, a ta niewielka książeczka dała impuls do jej obrazów literowych, z których niektóre motywy przenosiła również na obiekty i rzeźby. Pavel Brázda nie tylko współpracował przy wielu ilustracjach, ale przede wszystkim opatrywał swoje dzieła nonsensownymi tytułami i komentarzami, a nawet sam je tekstowo interpretował (często pod pseudonimem Přemysl Arátor). Właśnie związek ze słowem i tekstem jest drugim obszarem tematycznym wystawy, przy czym wybrane teksty/interpretacje Brázdy zarówno jego własnych, jak i Věry dzieł są dostępne w formie audioprzewodnika (kod QR).

W ramach ilustracji małżonkowie Brázdovi zajmowali się również ilustracją kwiatów. Tematyka kwiatów, roślin i roślinności pojawia się jednak w wielu wolnych rysunkach, akwarelach, a także w pejzażach, które mają wręcz idylliczny charakter. Motyw roślinności stał się kluczowy także dla konwolutu obrazów Věry Novákovej, w których bada ona literę V. Jest on również powiązany z obrazem Adam i Ewa, w tym z jego rzeźbiarską wersją. Dla Věry Novákovej motyw roślinności jest charakterystyczny, u Pavla Brázdy znajdujemy go przede wszystkim we wczesnej twórczości. Trzeci obszar tematyczny to więc roślinność.

Wystawa Obrazy, słowa, irysy koncentruje się na tych 3 liniach tematycznych, które dodatkowo wzajemnie się przenikają. Zaprezentowane są również książki Co se slovy všechno poví, Naše trvalky z ilustracjami botanicznymi, Taschenatlas der Aquarienfische z niemal surrealistycznymi ilustracjami ryb, a wreszcie książka Moji milí bratři Heleny Palivcovej-Čapkovej. Przy ilustracjach do wymienionych książek współpracowali oboje, Pavel Brázda i Věra Nováková. Ilustracje wprowadzają więc na wystawę temat wspólnej pracy, nie tyle czysto artystycznej, ile raczej użytkowej, związanej z pracą, zarobkiem i zabezpieczeniem egzystencji codziennego życia rodziny Brázdów.

Z przyczyn organizacyjnych wystawa została skrócona o 3 dni i zakończy się w niedzielę 12 lipca. Dziękujemy za zrozumienie.