Złoty wiek architektury: Rzadkie rysunki z epoki elżbietańskiej i wczesnej epoki jakobińskiej autorstwa Thorpe’a i Smythsonów

Ta wystawa internetowa prezentuje wyniki dwóch dużych projektów katalogowania: jednego dotyczącego ‚Book of Architecture of John Thorpe’ w Sir John Soane’s Museum, realizowanego przez Manolo Guerciego, Reader w School of Arts and Architecture na University of Kent, oraz drugiego, dotyczącego rysunków Smythsonów w Royal Institute of British Architects, które obecnie bada Olivia Horsfall Turner, Chief Curator, RIBA Collections.

Book of Architecture of John Thorpe (c.1565–1655) został opisany przez historyka architektury i kuratora Soane Museum, Sir Johna Summersona, jako ‚być może najważniejszy zachowany zbiór rysunków i projektów architektonicznych z czasów panowania Elżbiety i Jakuba I’. Album Thorpe’a jest jednym z zaledwie dwóch tego typu zbiorów, które przetrwały. Drugim jest zbiór Smythsonów przechowywany w Royal Institute of British Architects.

Album Thorpe’a to oprawny tom liczący około 295 rysunków, powstałych głównie w latach 90. XVI wieku i w latach 20. XVII wieku. Dokumentuje on 168 budynków, w większości, choć nie wyłącznie, angielskich, w tym pomiary największych osiągnięć architektonicznych tego okresu, a także własne perspektywiczne projekty Thorpe’a. Rysunki obejmują plany, elewacje oraz niekiedy profile detali architektonicznych w naturalnej wielkości, a także przedstawienie pięciu porządków wywodzące się z traktatu Hansa Bluma o porządkach architektonicznych z 1550 roku.

Zbiór Smythsonów zawiera około 170 rysunków Roberta Smythsona (zm. 1614) i jego syna Johna Smythsona (zm. 1634), którzy współpracowali na przełomie XVI i XVII wieku. Większość rysunków pochodzi z lat 1580–1630 i jest bliska czasowo powstaniu albumu Thorpe’a. Smythsonowie wykonywali różne rodzaje rysunków architektonicznych, w tym pomiary istniejących budynków innych architektów oraz własne oryginalne projekty, z których niektóre zostały później zrealizowane, a inne pozostały niezrealizowane. Tworzyli też szczegółowe projekty wystroju wnętrz i wykorzystywali rysunki do dokumentowania praktycznych technologii, takich jak wytwarzanie narzędzi czy warzenie piwa.

Oba zbiory mają zasadnicze znaczenie dla historii architektury brytyjskiej z końca XVI i początku XVII wieku oraz dla historii przedstawiania architektury. Rzucają również światło na to, jak praktyka rysowania przyczyniała się do tożsamości i autorytetu architekta wczesnej nowożytności, roli, która w tym okresie znacząco się rozwijała.

Jedną z zadziwiających rzeczy w przypadku Thorpe’a i Smythsonów jest to, że obaj rysowali wiele tych samych miejsc. Porównanie ich rysunków tego samego budynku jest pouczające, ponieważ pokazuje odmienne priorytety i podejścia każdego z nich. W Londynie obaj wykonali rysunki wielkich miejskich domów, które niedawno przebudowano lub wzniesiono: Somerset House, Northumberland House i Wimbledon House. Jeśli chodzi o wielkie domy wiejskie, obaj rysowali Wollaton Hall w Nottinghamshire (zaprojektowany przez Roberta Smythsona) oraz Theobalds w Hertfordshire. Obiekty sakralne nie odgrywają w żadnym z tych zbiorów wiodącej roli, ale obaj zarejestrowali Kaplicę Henryka VII w opactwie Westminsterskim. Fakt, że obaj rysowali to samo miejsce, nie oznacza, że byli tam w tym samym czasie, sugeruje jednak, że interesowały ich podobne rzeczy, choć czasem z różnych powodów. Sprawia także, że trudno wyobrazić sobie, by nie wiedzieli przynajmniej o sobie nawzajem, nawet jeśli nie mamy dowodów, że kiedykolwiek się spotkali.

John Thorpe Rysunek pomiarowy parteru i elewacji frontowej Somerset House, Strand, Londyn, z projektowanymi zmianami, ok. 1603, Brunatny atrament i ołówek na papierze z filigranem, 425x272 mm SM Volume 101/87-88

Ten rysunek pokazuje dwie rzeczy naraz: trzy boki głównego dziedzińca oraz ikoniczną elewację Somerset House, najważniejszego z tzw. pałaców Strand w Londynie, wzniesionego przez Edwarda Seymoura, lorda protektora Somerset, w latach 1547–1552. Jest to robocze rozpoznanie, obejmujące projektowane zmiany oraz informacje o wyższych kondygnacjach, co jest typowe dla…