„Kwarki i skwarki”: Olomoucka scena artystyczna i strefy pokrewne 1990–2020+

Zestaw wystawowy i publikacja naukowa przedstawiają przemiany środowiska artystycznego Ołomuńca po 1989 roku. Badania Muzeum Sztuki w Ołomuńcu, powstałe w ramach projektu NAKI III Olomouc w 3D (we współpracy z Uniwersytetem Palackiego w Ołomuńcu), osadzają spojrzenie na lokalną twórczość artystyczną w ramach narracji tworzonej przez działania galerii, niezależnych inicjatyw i osobistości, które w ciągu ostatnich trzydziestu lat kształtowały życie kulturalne miasta. Obok dzieł identyfikuje i śledzi również przemiany relacji, miejsc spotkań i wydarzeń, z których wyrosła scena ołomuniecka – od malarstwa, rysunku, rzeźby i fotografii, przez architekturę i design, aż po sztukę akcji, graffiti i przenikanie się z muzyką czy kulturą festiwalową. Ołomuniec przedstawiany jest w kontekście sztuki czeskiej i środkowoeuropejskiej, jako środowisko otwarte na bodźce z zewnątrz i poszukiwanie własnej tożsamości.

Rok 1989 przyniósł zasadniczą zmianę warunków pracy artystycznej. Otwarcie granic, powstanie nowych galerii i stowarzyszeń oraz rozwój niezależnych działań zmieniły możliwości twórczości, wystawiania i wzajemnej współpracy. Projekt „Kwarki i skwarki” pyta, jak te zmiany przejawiły się właśnie w Ołomuńcu, jakie osobowości i inicjatywy zdołały stworzyć trwałe zaplecze, jak spotykały się lub różniły różne pokolenia i jaką rolę odgrywały w tym lokalne instytucje kultury, uniwersytet, niezależne centra i specyficzne społeczności. Zwraca uwagę również na krótkoterminowe projekty i osobiste więzi, których znaczenie często wykracza poza zasób informacji, które zachowały się w archiwach i „bankach” pamięci, w tym tych działających online.

Tytuł, zaczerpnięty ze współczesnej refleksji artysty Vladimíra Havlíka, przypomina o różnorodności tego środowiska oraz o napięciu między tym, co uważamy za istotne, a tym, co pozostaje na marginesie naszej uwagi. „Kwarki i skwarki” celowo nawiązują do długofalowych badań Muzeum Sztuki w Ołomuńcu oraz do projektów wystawienniczych i wydawniczych Oznámení o Ikarově letu, Skleník i Meditace o městě, krajině, umění. Tym razem zwracają się ku niedawnej przeszłości, która wciąż jest częścią żywego doświadczenia jej twórców.

Projekt „Kwarki i skwarki”. Olomoucka scena artystyczna i strefy pokrewne 1990–2020+ powstał w ramach Programu wspierania badań stosowanych w dziedzinie tożsamości narodowej i kulturowej na lata 2023–2030 (NAKI III) Ministerstwa Kultury Czech jako część projektu „Ołomuniec w 3D – nowy wymiar dziedzictwa kulturowego miasta: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość” (DH23P03OVV018).

I. PAMIĘĆ NIE JEST ARCHIWUM

22. 10. 2026 – 21. 3. 2027 | Muzeum Sztuki Nowoczesnej, sala wystawowa Galerii

Wystawa przedstawia przemiany sceny galerii w Ołomuńcu w latach 1990–2020 poprzez reprezentatywny wybór galerii, inicjatyw wystawienniczych i kluczowych projektów, które kształtowały życie kulturalne miasta. Oprócz autentycznych dzieł sztuki i materiałów archiwalnych, zaoferuje rekonstrukcje wybranych sytuacji wystawienniczych oraz nagrania świadków – kuratorów, artystów i galerzystów. Wystawa połączy dokumentację z osobistą pamięcią aktorów i zaprasza zwiedzających do odkrywania historii kultury Ołomuńca jako żywej sieci ludzi, przestrzeni i idei.

Informacje o wystawie

WYSTAWA: Pamięć nie jest archiwum. „Kwarki i skwarki”: Olomoucka scena artystyczna i strefy pokrewne 1990–2020+

MIEJSCE: Muzeum moderního umění, Galeria

TERMIN: 22. 10. 2026 – 21. 3. 2027

WIERNISAŻ: 22. 10. 2026 o 17:30

AUTOR: Jakub Frank

KURATORKI: Klára Jeništová, Olga Š. Staníková

PROJEKT PRZESTRZENNY: Vlastimil Sedláček

PROJEKT GRAFICZNY: Petr Šmalec

TŁUMACZENIE I REDAKCJA JĘZYKOWA: Zuzana Henešová

INSTALACJA: Vlastimil Sedláček, Filip Šindelář, Radka Žáková

PROGRAMY EDUKACYJNE: David Hrbek, Denisa Tessenyi

PROMOCJA: Tomáš Kasal, Martin Šinkovský