Współczesne zależności: Trzy pokolenia węgierskiej sceny artystycznej

Przemiana sztuki węgierskiej od upadku Żelaznej Kurtyny po dzisiejsze środowisko postcyfrowe jest ilustrowana wybranymi pracami. Lata urodzenia poszczególnych autorów nie są tu jedynie danymi biograficznymi, ale wskazują na odmienne doświadczenia historyczne. To właśnie one wpłynęły na stosunek poszczególnych pokoleń do mediów, technologii, natury, społeczeństwa, obrazu i własnego ciała.

Wystawa podzielona jest na trzy większe bloki. Pierwszy z nich, zatytułowany Między systemami, prezentuje twórczość artystów urodzonych w pierwszej połowie lat 80. XX wieku. To „pokolenie przejściowe” przeżyło dzieciństwo jeszcze w okresie późnego socjalizmu państwowego, ale dojrzewało już podczas transformacji politycznej i gospodarczej lat 90. Weszło na scenę artystyczną około przełomu tysiącleci, czyli w warunkach społeczeństwa rynkowego, nowo kształtującego się obiegu galerii i postępującej internacjonalizacji.

Drugi blok, Wewnątrz transformacji, przedstawia dzieła artystów urodzonych pod koniec lat 80. Jest to pokolenie ukształtowane przez gospodarkę rynkową, reklamę, kulturę popularną, internet i integrację europejską. Jego przedstawiciele wchodzili na scenę artystyczną około roku 2010, czyli w czasie niepewności gospodarczej, gwałtownego rozwoju sieci społecznościowych i związanego z nimi globalnego udostępniania obrazów, informacji i strategii wizualnych.

Trzecia część projektu wystawienniczego, Po Internecie, poświęcona jest twórczości autorów pokolenia Z, czyli artystów urodzonych głównie w drugiej połowie lat 90. ubiegłego wieku. Dla tego pokolenia technologie cyfrowe nie stanowią już nowego narzędzia, ale naturalne środowisko życia. Internet, komunikacja mobilna, sieci społecznościowe, gry wideo i globalne bazy danych obrazów wkraczają do ich twórczości jako oczywista część codziennego doświadczenia. Rezultatem jest zamazanie granic między fizycznym a wirtualnym, tradycyjnym a technologicznym, sztuką wysoką a popularną.

Czasowe ramy poszczególnych części są orientacyjne. Doświadczenia pokoleniowe nakładają się na siebie, a niektóre dzieła naturalnie wchodzą jednocześnie w wiele kontekstów. Celem podziału nie jest stworzenie trzech zamkniętych grup, ale raczej pokazanie stopniowej przemiany warunków, w jakich powstaje współczesna sztuka węgierska, od doświadczenia transformacji przez globalne udostępnianie obrazów aż po świat, w którym środowisko cyfrowe współdecyduje o samym sposobie postrzegania rzeczywistości.

Muzeum Sztuki w Ołomuńcu od dawna poświęca uwagę węgierskiej sztuce pięknej. W 2003 roku zrealizowało projekt Odległa bliskość / Bliska odległość, oparty na wzajemnej wymianie i prezentacji kolekcji sztuki XX wieku Muzeum Sztuki w Ołomuńcu i muzeum w Székesfehérvárze. Następnie współpraca ta została kontynuowana wystawą Miejsce zbrodni: Pécsi Műhely, skupiającą się na konceptualnej i akcyjnej twórczości grupy artystów działających w Pécs od końca lat 60. do początku lat 80. XX wieku. Wystawa Współczesne zależności kontynuuje tę linię z innego punktu widzenia: nie jako historyczne badanie, ale jako studium pokoleniowe współczesnej węgierskiej kultury wizualnej.

Informacje o wystawie

WYSTAWA: Współczesne zależności. Trzy pokolenia węgierskiej sceny artystycznej

TERMIN: 12 listopada 2026 – 14 marca 2027

MIEJSCE: Muzeum Sztuki w Ołomuńcu – Muzeum Sztuki Nowoczesnej

AUTORZY: Štěpánka Bieleszová, Balázs Szluka, Sándor Pinczehelyi

ROZWIĄZANIE ARCHITEKTONICZNE: Štěpánka Bieleszová

TEKSTY: Štěpánka Bieleszová

PROJEKT GRAFICZNY: Kateřina Manková

REDAKCJA JĘZYKOWA I TŁUMACZENIA: Zuzana Henešová, Ester Honti

INSTALACJA: Vlastimil Sedláček, Filip Šindelář, Radka Žáková

PRZYGOTOWANIE EKSPOZYCJI: Jakub Barna, Veronika Langer Klimszová, Anna Píšťková, Gabriela Polívková

EDUKACJA: David Hrbek, Denisa Tessenyi

PROMOCJA: Tomáš Kasal, Martin Šinkovský, Zdeněk Sodoma