Szczególny przypadek Steffy Goldner: pierwsza kobieta w New York Philharmonic

We współpracy z New York Philharmonic Archives Nives Widauer upamiętnia w tej pracy niezwykłe życie Steffy Goldner, pierwszej kobiety w słynnej amerykańskiej orkiestrze symfonicznej. Goldner, urodzona i wychowana w Wiedniu w 1896 roku, już w dunajskiej metropolii zdobyła uznanie jako harfistka. W 1921 roku wyruszyła do Nowego Jorku, gdzie już rok później zaproszono ją do składu New York Philharmonic. Jako jedyna kobieta pozostała w orkiestrze przez 10 lat, którą w tym czasie kierowali Arturo Toscanini i Willem Mengelberg. W 1930 roku Goldner wzięła udział w pierwszej międzynarodowej trasie koncertowej orkiestry i występowała w różnych europejskich stolicach, m.in. w Wiedniu. Na potrzeby tej trasy wykonano specjalną walizę na jej harfę. Mimo sukcesu zakończyła karierę, aby wspierać karierę swojego męża, dyrygenta Eugene’a Ormandy’ego. Po odejściu Goldner minęło jeszcze 34 lata, zanim New York Philharmonic ponownie przyjęła kobiety do składu.

Instalacja Nives Widauer projektuje na historycznej skrzyni na harfę Goldner obrazy i fragmenty filmów z jej życia. Dotyczy niezwykłej drogi młodej wiedeńskiej Żydówki w Nowym Jorku, która niestety zakończyła się typowo kobiecym losem. Instalacja wykorzystuje tę historię, by zwrócić uwagę na nierówności, z jakimi kobiety spotykają się w świecie sztuki, dawniej i dziś.

Nives Widauer, urodzona w Bazylei, mieszka dziś w Wiedniu i od lat 80. XX wieku pracuje w obszarach sztuki wideo, instalacji, fotografii, scenografii i rzeźby. Podkreśla przy tym paralele między wydarzeniami historycznymi a współczesnymi procesami społeczno-politycznymi. Już w 2017 roku Widauer pracowała ze skrzyniami na instrumenty Wiener Philharmoniker i z okazji ich 175. rocznicy opracowała wystawę „Special Cases”. Projekt pokazano także w Nowym Jorku, ale jedna skrzynia nie dotarła na czas, a archiwum New York Philharmonic przygotowało zamiennik: była nim skrzynia na harfę Steffy Goldner, która zainspirowała Nives Widauer do tego projektu.

Instalacja zostanie otwarta w związku z koncertami New York Philharmonic w Wiener Musikverein pod batutą Gustavo Dudamela 21 i 22 października 2026 roku. Jest to pierwszy koncert orkiestry w Wiedniu od 2017 roku i pierwsza trasa pod kierownictwem Gustavo Dudamela.