JJJJJerome Ellis

„Coś, czego [moja matka] mnie nauczyła, to ten werset w Nowym Testamencie: «Módlcie się bez ustanku», i naprawdę trzymam się tego wersetu. Jest to dla mnie zasada przewodnia, ponieważ tak postrzegam ten kalendarz. Zawsze mogę odmówić modlitwę lub z szacunkiem pomyśleć o przodku, bez względu na to, jaki to dzień.” (JJJJJerome Ellis w rozmowie z Christine Sun Kim, w książce towarzyszącej wystawie)

JJJJJerome Ellis, pochodzenia grenadzkiego-jamajsko-amerykańskiego, zajmuje się sztuką multimedialną, muzyką, kompozycją, poezją i performancem. Jego praktyka artystyczna bada punkty styczne między czarnością, muzyką, duchowością i nienormatywnym językiem, tworząc przestrzenie do uzdrawiania i budowania wspólnoty. Na potrzeby tej wystawy Ellis pokrył ściany kalendarzem, który rozciąga się na jeden arkusz na każdy dzień i miesiąc przez cały czas trwania wystawy. Listy wykonane węglem, ozdobione kwiatami narysowanymi pastelami olejnymi, rejestrują imiona zniewolonych ludzi, którzy wyzwolili się w XVII, XVIII i XIX wieku, wraz z datami i miejscami ich ucieczek. W pomieszczeniu słychać nagranie audio, na którym głos Ellisa opisuje instalację i odczytuje imiona przypisane do każdego dnia. Ponieważ przestrzeń wystawowa na 1. piętrze nie jest dostępna windą, kopie stron są dostępne dla zwiedzających, aby mogli ich dotknąć i dokładnie obejrzeć.

Każdego dnia roku przypada wiele ucieczek z niewoli. W tym ciągłym cyklu rocznic, samo upamiętnienie staje się niekończącym się procesem: ceremonią, którą można odprawić w każdej chwili. Dzienna struktura pracy ma osobiste źródło. W dzieciństwie Ellisa jego matka czytała z Our Daily Bread, książki dewocyjnej z fragmentami ze Starego i Nowego Testamentu oraz refleksją na każdy dzień. Ten codzienny rytuał głęboko ukształtował Ellisa. Instalacja inspirowana jest również dwoma bardzo różnymi miejscami: Pomnikiem Weteranów Wietnamu Mayi Lin, którego wymiary są określone przez zgromadzenie pozornie nieograniczonej liczby nazwisk, oraz Chapelle du Rosaire de Vence, znanej również jako Kaplica Matisse’a, z jej połączeniem powagi i dziecięcej zabawy. W instalacji Ellisa powaga tematu spotyka się z lekkością materiałów. Arkusze papieru, utrzymywane tylko przez magnesy w dwóch górnych rogach, delikatnie poruszają się w przeciągu spowodowanym ruchami zwiedzających w pomieszczeniu.

Projekt wyrósł z badań, które zapoczątkowało pierwsze spotkanie Ellisa z tak zwanymi ogłoszeniami o „zbiegłych niewolnikach” w 2020 roku. Te ogłoszenia, publikowane przez właścicieli niewolników w gazetach, podawały imiona uciekinierów, opisywały ich wygląd i określały nagrody oferowane za ich schwytanie. Ellis zaczął badać te głęboko ambiwalentne dokumenty – świadectwa skrajnej przemocy, które jednocześnie mówią o oporze przeciwko systemowi, który je stworzył – w bazach danych i archiwach gazet w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Haiti, Jamajce, Gwadelupie, Martynice, Grenadzie, Barbadosie, St. Thomas, Trynidadzie, Kanadzie, Portugalii i Brazylii. Ellis rozumie ludzi w nich wymienionych jako przodków: duchowych przodków, z którymi „praktyka przodków” tworzy połączenie.

Dwa poprzednie projekty, które doprowadziły do tej wystawy, były ściśle związane z eksploracją przez Ellisa zaburzeń mowy. Ellis mówi z tonicznym jąkaniem, które manifestuje się jako pauzy. Zamiast akceptować patologizowanie tych pauz jako obciążenia, Ellis nazywa je „prześwitami”, które, podobnie jak muzyka, mogą otworzyć czas i stworzyć możliwość przerwy. Cisza podważa normatywne oczekiwania dotyczące mowy, komunikacji i efektywnego wykorzystania czasu, pozwalając mówcom i słuchaczom wejść w doświadczenie wspólnej intymności. Cała twórczość Ellisa na nowo interpretuje jąkanie i wahania jako formy ekspresji, relacji i modlitwy – jako elementy rytuału na całe życie.

W utworze na swoim debiutanckim albumie The Clearing (2021) Ellis śpiewa imiona uciekinierów opisanych jako jąkający się w dokumentach historycznych. Transdyscyplinarny projekt Aster of Ceremonies (2023), składający się z wierszy, esejów, partytur muzycznych, pieśni i hymnów, łączy dwa archiwa: ogłoszenia o poszukiwaniu przodków z wadami wymowy i The Flora of North America. W cyklu pieśni o charakterze dewocyjnym dzieło ukazuje doświadczenia ludzi uciekających z niewoli i ich związek z naturą. Pojawiają się postaci, które Ellis nazywa „roślinnymi starszymi”. Spekulacyjnie dzieło projektuje zmysłowe i materialne światy, które spotkali uciekinierzy: krajobrazy, przez które wędrowali, i rośliny, które mogły im oferować pożywienie, schronienie lub ochronę. W ten sposób Ellis łączy historie przodków z bardziej niż ludzkim światem.

Podczas gdy machina niewoli działała na gigantyczną skalę, degradując ludzi do anonimowych obiektów i kategoryzując ich brutalnie odczłowieczającymi terminami, praca Ellisa próbuje przekierować uwagę na poszczególne osoby wymienione w tych dokumentach. Kalendarz Ellisa tworzy inne poczucie czasu. Codzienny akt refleksji nad uciekinierami oferuje okazję do wspomnienia, która różni się od zobowiązań i terminów zwykle odnotowywanych w kalendarzu. Stworzenie kalendarza jest w pewnym sensie pisaniem historii dla przyszłości. Angażując się w inny kalendarz, wyłania się inna historia – i inne doświadczenie czasu.