Precz z miasta!

Wystawa z okazji 80. urodzin Jindřicha Štreita przedstawia unikatowy podwójny portret tej niezwykłej osobowości – jako fotografa i organizatora kultury. Nie jest to jednak bilans człowieka, który zwalnia. Wręcz przeciwnie. Wystawa autora „Precz z miasta!”, która odbędzie się od 21 maja do 6 września 2026 roku w Muzeum Sztuki w Ołomuńcu, pokazuje, że witalność, zainteresowanie innymi i chęć bycia aktywnym mogą towarzyszyć człowiekowi przez całe życie, niezależnie od wieku.

Wystawa prezentuje dwa ważne aspekty działalności Štreita: jego twórczość fotograficzną z lat 80. oraz jego długoletnią pracę kuratorską w dawnej szkole w Sovincach. Obie łączy jeden temat – głębokie zainteresowanie ludźmi i ich codziennym życiem.

O wystawie

WYSTAWA: Precz z miasta! Działalność fotograficzna i kuratorska Jindřicha Štreita

TERMIN: 21 05 – 06 09 2026 / przedłużona do 18 10 2026

WERNISAŻ: 21 05 2026 o godz. 18:30

MIEJSCE: Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Salon i Gabinet

KURATORZY: Štěpánka Bieleszová, Arkadiusz Gola

PROJEKT ARCHITEKTONICZNY: Štěpánka Bieleszová

PROJEKT GRAFICZNY: Petr Šmalec

PRZYGOTOWANIE DO DRUKU: Martin Navrátil

INSTALACJA: Vlastimil Sedláček, Filip Šindelář, Radka Žáková

WSPÓŁPRACA:

Sekcja zbiorów i dokumentacji (Zdeněk Sodoma), Sekcja konserwacji (Jakub Barna, Veronika Langer Klimszová, Anna Píšťková, Gabriela Polívková)

Wystawa powstała we współpracy z Galerią Fotografii Miasta Rzeszowa i Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.

PODZIĘKOWANIA: Piotr Piech, Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa

Muzeum otwarte: środa–niedziela od 10:00 do 18:00

PROJEKTY WYSTAW TOWARZYSZĄCYCH:

Lenka Zavadilová. Dworzec w Lubawce | 23. 5. – 13. 9. 2026 | Amadeus Coffee & Wine

Zuzana Fajmonová. Pop Art | 2. 3. – 30. 6. 2026 | Bistro Central | I piętro

Ludzie na pierwszym miejscu

Pierwsza część wystawy prezentuje dotychczas niepublikowane fotografie z lat 80., które powstały na terenie byłych Sudetów. Autor wykonał je wtedy, ale nigdy ich nie wystawiał. Odżywają po długich dziesięcioleciach dopiero teraz.

Nie chodzi tylko o dokument wsi sprzed 1989 roku. Štreit uchwycił międzyludzkie relacje, tradycje, radości i trudności codziennego życia. Wieś w jego obrazach staje się miniaturowym modelem całego społeczeństwa. Widzimy tu spójność i samotność, zmęczenie i nadzieję.

Co jednak istotne – jego fotografie nie są sensacją ani krytyką z dystansu. Powstały z osobistej relacji, z zaufania i długotrwałego kontaktu z lokalnymi ludźmi. Štreit nigdy nie stał z boku. Był częścią środowiska, które fotografował. I właśnie ta ludzkość nadaje jego zdjęciom siłę nawet po dziesięcioleciach.

Jindřich Štreit, bez tytułu, 1982–1983

Odwaga tworzenia nawet w trudnych czasach

Druga część wystawy przypomina działalność kuratorską Štreita w Sovincach, gdzie od 1974 roku stworzył miejsce spotkań artystów poza oficjalnymi centrami kultury. W czasach normalizacji, pod nadzorem cenzury i władzy państwowej, potrafił zbudować przestrzeń swobodnej wymiany poglądów i twórczości.

Rok 1982 przyniósł dramatyczny przełom – został oskarżony o zniesławienie republiki. To doświadczenie złamałoby wielu. U niego jednak wzmocniło determinację do kontynuowania. Mimo że mógł wystawiać tylko w ograniczonym zakresie i głównie w przestrzeniach alternatywnych, nie przestawał tworzyć ani wspierać innych.

Marie Blabolilová, bez tytułu, 1988–1989. Kolekcja Jindřicha Štreita

Aktywność jako postawa życiowa

Życie Jindřicha Štreita pokazuje, że aktywność nie jest kwestią wieku, lecz postawy. Przez całe życie interesuje się problemami społecznymi, ludźmi na marginesie społeczeństwa, tymi, którzy nie są zbyt widoczni. Fotografował seniorów, osoby niepełnosprawne, ludzi w trudnych sytuacjach życiowych. Zawsze z szacunkiem i empatią.

Jego historia może być inspiracją: każdy z nas może być aktywny w ramach swoich możliwości. Ktoś pomaga fotografią, inny wolontariatem, opieką nad bliskimi lub zainteresowaniem sąsiadami. Ważne jest, aby nie pozostać obojętnym.

Wystawa Precz z miasta! w zasadzie nie ogląda się w przeszłość. Mówi raczej o tym, że nawet w wieku osiemdziesięciu lat można być pełnym energii, zainteresowania i chęci tworzenia. I że aktywne życie, otwartość na innych i gotowość do pomocy nadają ludzkiej starości głębię i sens.