Z miasta precz!

Wystawa z okazji 80. urodzin Jindřicha Štreita przedstawia unikalny podwójny portret tej niezwykłej osobowości – jako fotografa i organizatora kultury. Nie jest to jednak podsumowanie życia osoby, która zwalnia. Wręcz przeciwnie. Autorska wystawa „Z miasta precz!”, która odbędzie się w dniach od 21 maja do 18 października 2026 roku w Muzeum umění Olomouc, pokazuje, że witalność, zainteresowanie innymi i chęć bycia aktywnym mogą towarzyszyć człowiekowi przez całe życie, niezależnie od wieku.

Wystawa prezentuje dwa ważne aspekty działalności Štreita: jego twórczość fotograficzną z lat 80. oraz jego wieloletnią pracę kuratorską w dawnej szkole w Sovincu. Obie łączy jeden temat – głębokie zainteresowanie ludźmi i ich codziennym życiem.

O wystawie

WYSTAWA: Z miasta precz! Działalność fotograficzna i kuratorska Jindřicha Štreita

TERMIN: 21.05 – 06.09.2026 / przedłużona do 18.10.2026

WIERNISAŻ: 21.05.2026 o godz. 18:30

MIEJSCE: Muzeum Sztuki Współczesnej, Salon i Gabinet

KURATORZY: Štěpánka Bieleszová, Arkadiusz Gola

PROJEKT ARCHITEKTONICZNY: Štěpánka Bieleszová

PROJEKT GRAFICZNY: Petr Šmalec

PREPRESS: Martin Navrátil

INSTALACJA: Vlastimil Sedláček, Filip Šindelář, Radka Žáková

WSPÓŁPRACA:

Dział Zbiorów i Dokumentacji (Zdeněk Sodoma), Dział Konserwacji (Jakub Barna, Veronika Langer Klimszová, Anna Píšťková, Gabriela Polívková)

Wystawa powstała we współpracy z Galerią Fotografii Miasta Rzeszowa i Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.

PODZIĘKOWANIA: Piotr Piech, Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa

Muzeum otwarte: środa–niedziela od 10 do 18

TOWARZYSZĄCE PROJEKTY WYSTAWOWE:

Lenka Zavadilová. Dworzec w Lubawce | 23.05 – 13.09.2026 | Amadeus Coffee & Wine

Zuzana Fajmonová. Pop Art | 2.03 – 30.06.2026 | Bistro Central | 1. piętro

Ludzie na pierwszym miejscu

Pierwsza część wystawy prezentuje dotychczas niepublikowane fotografie z lat 80., które powstały na terenie byłych Sudetów. Autor zrobił je wtedy, ale nigdy ich nie wystawił. Odżywają dopiero teraz, po wielu dziesięcioleciach.

To nie tylko dokument wsi sprzed 1989 roku. Štreit uchwyca międzyludzkie relacje, tradycje, radości i trudy codziennego życia. Wieś w jego obrazach staje się miniaturowym modelem całego społeczeństwa. Widzimy tu zarówno spójność, jak i samotność, zmęczenie i nadzieję.

Co jednak istotne – jego fotografie nie są sensacją ani krytyką z dystansu. Powstały z osobistej relacji, z zaufania i długotrwałego kontaktu z miejscowymi ludźmi. Štreit nigdy nie stał z boku. Był częścią środowiska, które fotografował. I to właśnie ta ludzkość nadaje jego zdjęciom siłę nawet po dziesięcioleciach.

Jindřich Štreit, bez tytułu, 1982–1983

Odwaga tworzenia nawet w trudnych czasach

Druga część wystawy przypomina działalność kuratorską Štreita w Sovincu, gdzie od 1974 roku tworzył miejsce spotkań artystów poza oficjalnymi centrami kultury. W czasach normalizacji, pod nadzorem cenzury i władzy państwowej, udało mu się zbudować przestrzeń do swobodnej wymiany poglądów i twórczości.

Rok 1982 przyniósł dramatyczny przełom – został oskarżony o zniesławienie republiki. To doświadczenie złamałoby wielu. U niego jednak wzmocniło to determinację do kontynuowania. Chociaż mógł wystawiać tylko w ograniczonym zakresie i głównie w przestrzeniach alternatywnych, nigdy nie przestał tworzyć ani wspierać innych.

Marie Blabolilová, bez tytułu, 1988–1989. Kolekcja Jindřicha Štreita

Aktywność jako postawa życiowa

Życie Jindřicha Štreita pokazuje, że aktywność to nie kwestia wieku, ale postawy. Przez całe życie interesuje się tematami społecznymi, ludźmi na marginesie społeczeństwa, tymi, którzy są mało widoczni. Fotografował seniorów, osoby niepełnosprawne, ludzi w trudnych sytuacjach życiowych. Zawsze z szacunkiem i empatią.

Jego historia może być inspiracją: każdy z nas może być aktywny w ramach swoich możliwości. Ktoś pomaga fotografią, inny wolontariatem, opieką nad bliskimi lub zainteresowaniem sąsiadami. Ważne jest, aby nie pozostać obojętnym.

Wystawa „Z miasta precz!” zasadniczo nie ogląda się więc w przeszłość. Mówi raczej o tym, że nawet w wieku osiemdziesięciu lat można być pełnym energii, zainteresowania i chęci tworzenia. I że aktywne życie, otwartość na innych i chęć pomagania nadają ludzkiej starości głębię i sens.