Květa Kovářová – W poszukiwaniu formy figury

Rzeźbiarka Květa Kovářová (1925–1966) należała do pokolenia, które rozpoczęło studia w czasie wojny, a którego wejście w życie artystyczne odbywało się już w warunkach zniewolenia. Ukończyła pracownię Josefa Wagnera, skąd wywodziło się niezwykle silne grono rzeźbiarek. Podczas gdy wiele z nich wcześniej czy później znacznie się wybiło, Kovářová nie otrzymała porównywalnej uwagi. Działo się tak pomimo jej bliskości z ówczesnym środowiskiem artystycznym i nowymi możliwościami wystaw grupowych – jej mąż, malarz Ladislav Karoušek, oraz szwagier, rzeźbiarz Valerian Karoušek, byli współzałożycielami i członkami grupy twórczej M 57 (Makarská).

Wystawa W poszukiwaniu formy figury śledzi drogę jej twórczości swobodnej, od prac studialnych poprzez kameralne rzeźby figuralne z lat pięćdziesiątych, aż po abstrakcyjne formy i zlecenia architektoniczne z lat sześćdziesiątych. Jej dziełom rzeźbiarskim zawsze towarzyszyły rysunki przygotowawcze, w których sprawdzała kształt, rozwiązania kompozycyjne oraz sposób, w jaki rzeźba będzie prezentować się w przestrzeni. Kovářová pracowała głównie z gipsem, ale nie wahała się także eksperymentować z nowymi tworzywami sztucznymi: moduritem i laminatem, co otworzyło jej drogę do monumentalnej skali. W laminacie stworzyła prawie pięciometrową płaskorzeźbę Siedzące akty dziewcząt (1961–1962) dla sali posiedzeń przedsiębiorstwa handlu zagranicznego Jablonex w Jabloncu nad Nysą, co stanowi jej najznamienitszą zachowaną realizację architektoniczną.

Choć rzeźbiarstwem mogła zajmować się jedynie poza pracą w dziedzinach sztuki użytkowej i konserwacji, zachował się spójny zbiór dzieł wolnych i koncepcji artystycznych. Kovářová koncentrowała się na figurze ludzkiej, przedstawianej głównie w sytuacjach z życia codziennego. Początkowe konwencje realizmu socjalistycznego szybko pokonała i, nawiązując do nowoczesnych tendencji rzeźbiarskich, odkrywała powojenne pojmowanie figury. W latach sześćdziesiątych stopniowo przekraczała ramy figury aż do abstrakcyjnego znaku.

W 1966 roku jej twórczy zryw został przedwcześnie zakończony. Tragicznie zginęła podczas pracy nad swoją największą rzeźbą w przestrzeni publicznej – zewnętrzną rzeźbą dla nowego szpitala w słowackim Veľkým Krtíši. Kovářová za życia nie doczekała się samodzielnej wystawy.

Sześćdziesiąt lat po śmierci Květy Kovářovej Museum Kampa prezentuje jej twórczość i historię życia, co otwiera szerszy temat „zapomnianych” artystek drugiej połowy XX wieku, autorek, których twórczość nie została jeszcze należycie opracowana ani zaprezentowana. Wraz z wystawą ukazuje się także pierwsza w historii publikacja o tej rzeźbiarce, która umieszcza jej dzieło w kontekście powojennej rzeźby czechosłowackiej i wskazuje na ówczesne warunki, w jakich kobieta-rzeźbiarka mogła w pełni poświęcić się swojej pracy, a nawet z niej żyć.

Kurator: Eliška Nováková

Produkcja: Rozalie Pánková

Projekt graficzny: Jožka Gabriel

Fotografie: Anna Pleslová

Architektura wystawy: Viktorie Pánková