Ernst Caramelle. Figury myśli

Ernst Caramelle to jeden z najważniejszych na świecie przedstawicieli austriackiej sztuki konceptualnej. Od lat 70. XX wieku bada chwiejny związek między rzeczywistością a iluzją, obrazem a przestrzenią. Z analityczną precyzją i subtelnym humorem jego twórczość pyta, jak definiujemy sztukę, gdzie się ona odbywa i jak ją postrzegamy.

Wystawa koncentruje się na dwóch centralnych grupach dzieł Caramellego (*1952): na jego trwającym dziesiątki lat zaangażowaniu w książki artystyczne, plakaty i zaproszenia (1974–2025) oraz na jego wczesnej serii fotograficznej Video-Landschaften (1974).

Jak mało który artysta, Caramelle rozumie pozornie przypadkowe druki jako samodzielne, pełnoprawne przestrzenie artystyczne i wykorzystuje je do nawiązania kontaktu z publicznością. Już we wczesnych pracach często pojawiają się w nich kombinacje tekstów, rysunków i obrazów fotograficznych, które uwidaczniają procesy myślowe. Przez dziesięciolecia Caramelle rozwinął z tego własny słownik powtarzających się form i metod – tytułowych „figur myśli”.

Jego seria fotograficzna Video-Landschaften tworzy ideową przestrzeń rezonansu dla jego druków. Dokumentuje serię eksperymentów z ówczesnym, młodym jeszcze medium wideo. W tym celu umieszczał monitory telewizyjne w różnych konstelacjach ciało-przestrzeń. Monitory zawsze pokazują dokładnie ten obraz, który zasłaniają w rzeczywistej przestrzeni, przez co wydają się szybami okiennymi. Powstaje zaskakująca iluzja, która zaciera granice między percepcją a oszustwem, rzeczywistością a medium. Caramelle postawił tym samym kluczowe pytania, które kształtują jego twórczość do dziś:

Co widzimy? Gdzie zaczyna się i gdzie kończy rzeczywistość i iluzja, obraz i przestrzeń? Jaką rolę może dziś odgrywać sztuka i jak odnosi się do publiczności i swojego otoczenia?

Na wystawie książki, plakaty i karty są nie tylko prezentowane, ale także bezpośrednio udostępniane w formie egzemplarzy do czytania. Wybrane publikacje zachęcają do zapoznania się z ich wewnętrzną strukturą, kolejnością oraz wykorzystaniem treści obrazowych i tekstowych poprzez przeglądanie i porównywanie.