Stano Filko. 12 Czakr Stawania się

Stano Filko był jedną z najbardziej wizjonerskich i radykalnych postaci środkowoeuropejskiej neoawangardy. Kolekcja Generali Foundation – długoterminowe wypożyczenie w Museum der Moderne Salzburg – poświęca artyście obszerną retrospektywę. Wystawa prezentuje prace ze wszystkich etapów jego życia i twórczości – od wczesnych obrazów i eksperymentów konceptualnych, przez przechodnie instalacje, po bogate w materiał asamblaże i wielkoformatowe rzeźby.

Stano Filko urodził się w 1937 roku w Veľkej Hradnej, miejscowości w ówczesnej Czechosłowacji. Od lat 60. rozwijał w Bratysławie progresywną praktykę artystyczną, dzięki której wcześnie zyskał międzynarodowe uznanie. Podczas udziału w documenta 7 w 1982 roku w Kassel uciekł przed narastającymi represjami reżimu komunistycznego i przez kilka lat mieszkał w Nowym Jorku. Po przełomie 1989 roku wrócił na Słowację i kontynuował swoją pracę w kierunku kompleksowego Gesamtkunstwerku (dzieła totalnego). Artysta zmarł w Bratysławie w 2015 roku.

Od lat 90. Filko stworzył „System SF” (Stano Filko). Jest to system porządkowania, w którym splatają się kolory, czakry oraz kategorie egzystencjalne i duchowe. Stał się on wiodącą zasadą całej jego twórczości. Jego pracownia w Bratysławie również była przeniknięta tym systemem.

Twórczość Stano Filko ma swoje korzenie w eksperymentalnej sztuce obiektu, grafice konceptualnej i happeningach. Wychodząc od tych założeń, rozwinął radykalnie otwarte dzieło, w którym łączyły się utopia, nauka i doświadczenie duchowe. Jego sztuka podążała za wielowymiarowym spojrzeniem na świat i próbowała wprowadzić go w estetyczną i egzystencjalną harmonię: sztukę jako porządek, teorię, rytuał i jednocześnie zmysłowe doświadczenie.

Wystawa opiera się na wypożyczeniach z Estate of Stano Filko. Koordynacja we współpracy z Layr, Wiedeń. Prawa autorskie do dzieł należą do Estate of Stano Filko.

Z uprzejmym wsparciem Instytutu Słowackiego w Wiedniu.

We współpracy z Europejską Stolicą Kultury Trenčín 2026 oraz Galérią Miloša Alexandra Bazovského w Trenčíně.