Niespokojne porządki. Rzeźba i ludzka egzystencja od 1945 roku

Rzeźba może nadać kształt cielesny stanom wewnętrznym, naładować codzienny przedmiot pożądaniem albo uczynić namacalnymi przymusy społeczne. To, czym może być rzeźba, zmieniało się od 1945 roku wielokrotnie i zasadniczo. Niespokojne porządki obejmują łuk ponad ośmiu dekad artystycznego odnowienia i przemian społecznych.

Wystawa łączy wizerunki człowieka w austriackiej modernie powojennej z radykalnymi eksperymentami lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, w których rzeźba rozszerza się o przestrzeń, działanie, medium i sytuację. Prowadzi dalej do sprzecznych lat osiemdziesiątych, gdy nowa kultura towarów i przedmiotów spotyka się z silniejszym zwrotem ku subiektywnemu i psychicznemu doświadczeniu, a stamtąd aż do teraźniejszości. Ponad tymi historycznymi konstelacjami powracają pytania o ludzką egzystencję, porządki społeczne, instytucjonalne i ekonomiczne oraz o relację między materiałem, środowiskiem a złożonymi systemami.

Wystawa pyta, jak zmiany środków artystycznych wiążą się z doświadczeniami i wstrząsami swojego czasu. Wojna i odbudowa, krytyka przestarzałych ról płciowych czy technologizacja codzienności mogą stać się impulsami do tego, by na nowo przemyśleć także procedury sztuki. Artystki i artyści ingerują w przestrzenie, nawiązują relacje i tworzą sytuacje, w których sama percepcja i działanie stają się przedmiotem eksperymentu. Pracują z ciałami i aparatami, z przedmiotami znalezionymi i materiałami naturalnymi. Łączą rzeczy w struktury przestrzenne albo uruchamiają procesy, które rozwijają własną dynamikę. W centrum wystawy stoją pomysłowość i pilność, z jakimi artyści badają i poszerzają możliwości rzeźby, by nadać formę doświadczeniom, których nie da się po prostu przedstawić.

Na wystawie spotykają się austriackie i międzynarodowe pozycje od moderny powojennej po współczesność w nieoczywistym sąsiedztwie. Powracające pytania łączą prace z różnych dekad i pokoleń. Porównanie pokazuje, jak ściśle forma może być związana z doświadczeniami i konfliktami swojego czasu i dlaczego wciąż nas dziś porusza, niepokoi lub wyzywa. Zestawienie otwiera prace, nie rozpuszczając ich zagadkowości.

Wystawa nawiązuje do wieloletniej działalności kolekcjonerskiej, badawczej i wystawienniczej Generali Foundation, dotyczącej poszerzania tego, co rzeźbiarskie, oraz jego znaczenia społecznego. Jednocześnie nawiązuje dialog z wybranymi pracami ze zbiorów muzeum, które koncentrują się na austriackiej modernie powojennej, wizerunku człowieka i pozycjach współczesnych. Nie wyłania się prosty, liniowy rozwój, lecz historia zróżnicowanych, czasem sprzecznych odpowiedzi na pytanie, jak rozumiemy siebie i swój świat.

Z pracami

Robert Adrian X, Joannis Avramidis, Josef Bauer, Mária Bartuszová, Gottfried Bechtold, Josef Dabernig, Maria Eichhorn, Evelyne Egerer, VALIE EXPORT, Judith Fegerl, Werner Feiersinger, Heinz Frank, Marcus Geiger, Isa Genzken, Bruno Gironcoli, Roland Goeschl, Hans Haacke, Bethan Huws, Willi Kopf, Brigitte Kowanz, Sigalit Landau, Sonia Leimer, Ines Lombardi, Christian Lutz, Marianne Maderna, Gordon Matta-Clark, Gustav Metzger, Bruce Nauman, Bernd Oppl, Hermann J. Painitz, Walter Pichler, Josef Pillhofer, Christine Prantauer, Gerwald Rockenschaub, Zbyněk Sekal, Rini Tandon, Andreas Urteil, Manfred Wakolbinger, Lois Weinberger, Franz West, Hannah Wilke, Fritz Wotruba, Erwin Wurm, Heimo Zobernig i inni