Dobre zbieranie – złe zbieranie

29 kwietnia 1876 roku cesarz Franciszek Józef I podpisem powołał do życia Naturhistorisches Museum Wien w sensie prawnym, a 30 kwietnia 1876 roku mianował geologa Ferdinanda von Hochstettera jego pierwszym intendentem. W tym czasie budynek muzeum przy wiedeńskiej Ringstraße znajdował się jeszcze w trakcie budowy – uroczyste otwarcie odbyło się ostatecznie w sierpniu 1889 roku.

Dziś gmach, w którym znajduje się ponad 30 milionów obiektów, mieści jedne z najważniejszych przyrodniczych zbiorów na świecie. Jak jednak powstał ten wyjątkowy zbiór? I jakie historie kryją się za 150 latami zbierania, badań i odkryć?

Wystawa zaprasza do poznania historii muzeum, a jednocześnie rzuca krytyczne spojrzenie na mroczne strony kolekcjonowania.

Odkrywać i rozumieć

Naturhistorisches Museum Wien to niepowtarzalne archiwum powstawania i rozwoju Ziemi oraz życia. Dokumentuje historię i budowę naszej planety, pokazuje różnorodność życia na Ziemi i daje wgląd w rozwój człowieka. Jak niewiele innych muzeów przyrodniczych bada ono, na podstawie obiektów biologicznych, geologicznych, paleontologicznych, mineralogicznych, antropologicznych, prehistorycznych i kulturoznawczych, pełne spektrum przyrody w przeszłości i teraźniejszości.

Historia kryjąca się za obiektami

Niektóre obiekty wydają się dwuznaczne, ponieważ są naukowo wyjątkowe, a jednocześnie obciążone problematycznym kontekstem ich pozyskania. Czy słynne wyprawy XIX wieku były szlachetną próbą pomnożenia wiedzy i zdobycia egzotycznych przedmiotów dla cesarskich zbiorów, czy też prawdziwą motywacją była agenda kolonialna? Jak postępowano z obiektami, które w czasach nazistowskich trafiły do muzeum w sposób bezprawny, i jak oceniać eksponaty, które dostały się do zbiorów w sposób etycznie wątpliwy?

W zależności od punktu widzenia obiekt funkcjonuje jako trzeźwy nośnik informacji naukowej lub jako przejaw wątpliwych metod gromadzenia zbiorów. Z różnych perspektyw eksponat zbiorowy bywa materialnie cenny, a zarazem mieć niewielkie znaczenie naukowe. Odwrotnie: niepozorny, drobny owad może być unikatem na skalę świata, którego utraty nie da się wyrazić w pieniądzach.