Maria Bartuszová | Mała pustka pełna małego nieskończonego wszechświata

Czechosłowacka rzeźbiarka Maria Bartuszová jakby wypadła z rozwoju historii sztuki, a jednak jest ważna dla czeskiego środowiska. Ta retrospektywna wystawa w Muzeum Sztuki w Ołomuńcu przywraca do kontekstu czeskiej sztuki zapomnianą artystkę należącą do powojennej neoawangardy artystycznej. Wystawa powstała we współpracy z Archiwum Marii Bartuszovej w Koszycach i Galerią Południowoczeską Aleš w Hlubokiej nad Vltavou, gdzie miała swoją premierę.

Specyficznym zamierzeniem wystawy jako żywego organizmu jest to, że zaczyna się ona od końca twórczości rzeźbiarki, czyli od prac z lat 80. W tym okresie stworzyła spektakularne instalacje site-specific i wielkoformatowe obiekty. Zwiedzający zobaczą wielkie płaskorzeźby gipsowe i obiekty powstałe techniką odlewania pneumatycznego oraz mniejsze gipsowe rzeźby gravistymulowane i ich odlewy z brązu lub aluminium, z których niektóre mają swoją premierę wystawienniczą.

Maria Bartuszová (1936–1996)

Urodziła się w Pradze, gdzie mieszkała do 1961 roku. Studiowała na praskiej Akademii Sztuk Pięknych, a impulsy, które tam zdobyła, były fundamentalne dla jej twórczości.

Przeprowadziła się na Słowację z mężem, rzeźbiarzem Jurajem Bartuszem (1933–2025), którego poznała podczas studiów w Pradze. Małżeństwo osiedliło się w Koszycach we wschodniej Słowacji, mieście, które stało się nowym domem Marii Bartuszovej, gdzie mieszkała i tworzyła do końca życia.

Równocześnie rozwijała się tam historia artystki na marginesie, tej innej, mniejszościowej, obcej, która ukształtowała jej dzieło jako autentyczny ślad, który przekroczył kontekst, w którym powstał.

Tytuł wystawy, będący cytatem z notatnika Marii Bartuszovej, wskazuje na kontemplacyjny sposób myślenia Bartuszovej. Maria Bartuszová w swojej pracy inspirowała się ideami buddyzmu zen i holistycznego podejścia do życia, które połączyła z tematem natury i wszechświata.

Wystawa następuje po znaczącej prezentacji Marii Bartuszovej na wystawach indywidualnych w londyńskiej Tate Modern (kuratorka Juliet Bingham) i salzburskim Museum der Moderne, które odbyły się w latach 2022–2024. Dzieło Bartuszovej było prezentowane międzynarodowo na documenta 12 w Kassel w 2007 roku (kuratorka Ruth Noack) i na biennale w Wenecji w 2022 roku (kuratorka Cecilia Alemani). Jej prace znajdują się w zbiorach Tate w Londynie, Kontakt w Wiedniu, Centre Pompidou w Paryżu i innych muzeach oraz kolekcjach prywatnych.

Muzeum Sztuki w Ołomuńcu nabyło do kolekcji Forum Europy Środkowej w Ołomuńcu trzy dzieła Marii Bartuszovej, dołączając tym samym do wielu ważnych instytucji, które posiadają jej prace (Tate, Kontakt w Wiedniu, Centre Pompidou w Paryżu i inne).

Informacje o wystawie

WYSTAWA: Maria Bartuszová | Mała pustka pełna małego nieskończonego wszechświata

TERMIN: 06 05 – 13 09 2026

ERNISAŻ: 06 05 2026 o 18:30

MIEJSCE: Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Trójnawowe

KURATORKI: Gabriela Garlatyová, Gina Renotière

WSPÓŁPRACA NAUKOWA: Anna Bartuszová, Soňa Bartuszová

PROJEKT PRZESTRZENNY: Anna Bartuszová, Gabriela Garlatyová, Michal Soukup

REDAKCJA TEKSTÓW I TŁUMACZENIA: Eva Hrubá, Lucie Kasíková, Zuzana Henešová

PROJEKT GRAFICZNY: Kateřina Manková

INSTALACJA: Vlastimil Sedláček, Filip Šindelář, Radka Žáková

ZDJĘCIA: Anna Bartuszová; Archiwum Marii Bartuszovej, Koszyce; Michael Brzezinski; Gabriel Kladek; Viera Kladeková; Rudo Prekop

PROGRAMY EDUKACYJNE: David Hrbek, Denisa Tessenyi

WYPOŻYCZENIA EKSPOZYCJI: Kolekcja rodziny Bartuszów, Koszyce; Kolekcja Roberta Runtáka

Muzeum otwarte: środa–niedziela od 10 do 18